Syria thúc đẩy giải pháp ngoại giao với Israel

Ngoại trưởng Syria Asaad Hassan al-Shibani. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Phát biểu tại cuộc họp báo chung với người đồng cấp Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen đang thăm Syria, ông Shaibani khẳng định Damascus vẫn cam kết theo đuổi giải pháp ngoại giao và “đang nỗ lực nghiêm túc” để đạt được một thỏa thuận. Ông cho biết Syria đang tham gia các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian, với mục tiêu chấm dứt các cuộc tấn công và hoạt động bắt giữ của Israel tại Syria, đồng thời bảo đảm Israel rút quân về các vị trí trước thời điểm tháng 12/2024 và “quay trở lại tuân thủ đầy đủ thỏa thuận phân tách lực lượng năm 1974”.  

Israel và Syria đã tiến hành nhiều vòng đàm phán trực tiếp, gần đây nhất là tại Jordan vào tháng trước, sau các cuộc tấn công mới của Israel, trong đó có cuộc tấn công nhằm vào một căn cứ không quân đã ngừng hoạt động ở Tây Bắc Syria. Israel cho biết mục tiêu là ngăn lực lượng Thổ Nhĩ Kỳ triển khai tại cơ sở này, trong khi Ankara phủ nhận việc đã cử lực lượng hoặc tiến hành bất kỳ chuyến thăm nào tới địa điểm trên.

Theo các nguồn tin thạo tin, ông Shaibani cũng đã gặp Giám đốc Cơ quan tình báo Mossad của Israel - ông Roman Gofman, tại Jordan, với sự tham dự của các quan chức Mỹ. Cuộc gặp diễn ra trong khuôn khổ các nỗ lực thúc đẩy một cơ chế an ninh giữa Syria và Israel dựa trên thỏa thuận phân tách lực lượng năm 1974 và giải quyết những bất đồng tại miền Nam Syria. Sau các cuộc đàm phán tại Paris (Pháp) hồi tháng 1, hai bên đã nhất trí thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin tình báo và thảo luận khả năng tiến tới một thỏa thuận an ninh.

Một trong những vấn đề gây bất đồng là sự hiện diện quân sự của Israel tại miền Nam Syria. Damascus được cho là đang yêu cầu Israel rút khỏi 9 vị trí quân sự được thiết lập trên lãnh thổ Syria sau khi chính quyền của Tổng thống Bashar al-Assad bị lật đổ vào tháng 12/2024. Đổi lại, Syria tìm cách trấn an Israel về sự hiện diện của Thổ Nhĩ Kỳ và các lực lượng nước ngoài. Theo các nguồn tin Syria, Israel có thể xem xét rút quân nếu nhận được bảo đảm rằng quân đội Syria sẽ không triển khai trở lại các khu vực này, đồng thời muốn thấy tiến triển về chính trị, hướng tới bình thường hóa quan hệ.

Các cuộc đàm phán diễn ra trong bối cảnh Mỹ chính thức đưa Syria ra khỏi danh sách các quốc gia tài trợ khủng bố sau 47 năm. Động thái này tháo gỡ một trở ngại lớn đối với đầu tư và công cuộc tái thiết Syria, đồng thời làm gia tăng kỳ vọng của Washington rằng chính quyền Tổng thống Syria Ahmed al-Sharaa sẽ tiếp tục thúc đẩy đối thoại với Israel, trước mắt hướng tới một thỏa thuận an ninh và xa hơn là bình thường hóa quan hệ.

Israel chiếm phần lớn Cao nguyên Golan từ Syria trong cuộc Chiến tranh Arập - Israel năm 1967 và sau đó sáp nhập khu vực này. Quyết định sáp nhập chỉ được Mỹ và Colombia công nhận.