Từ AI đến Digital Twin: Công nghệ nào định hình đường sắt tương lai Việt Nam?

Ngày 25/6, Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải (UTT) tổ chức Hội thảo quốc tế về Công nghệ giao thông và hạ tầng tiên tiến, thông minh (ICATTI 2026), thu hút sự tham gia của nhiều nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp trong nước, quốc tế đến từ Hoa Kỳ, Tây Ban Nha, Úc và Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà tới dự và phát biểu chỉ đạo tại Hội thảo quốc tế ICATTI 2026.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đường sắt quốc gia điện khí hóa và các tuyến đường sắt đô thị. Những yêu cầu mới về công nghệ, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản lý dữ liệu, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực đang đặt ra nhiều thách thức đối với ngành giao thông và xây dựng.

PGS.TS Vũ Ngọc Khiêm, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ GTVT phát biểu tại Hội thảo.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS Vũ Ngọc Khiêm, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ GTVT - cho biết, ICATTI 2026 được tổ chức với chủ đề “Công nghệ thông minh cho đường sắt tốc độ cao và hạ tầng giao thông”, hướng tới kết nối tri thức quốc tế, thúc đẩy nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ phục vụ các nhiệm vụ chiến lược của đất nước.

Theo PGS.TS Vũ Ngọc Khiêm, những năm gần đây nhà trường đã có bước đổi mới đồng bộ trong đào tạo và nghiên cứu khoa học, đạt nhiều kết quả nổi bật. Đáng chú ý, Tạp chí Khoa học và Công nghệ Giao thông (JSTT) đã gia nhập cơ sở dữ liệu Scopus chỉ sau 3 năm thành lập và được xếp hạng Q3 ngay trong năm tiếp theo. Bên cạnh đó, đội ngũ giảng viên, nhà khoa học của trường đã tham gia xây dựng hơn 100 tiêu chuẩn kỹ thuật cho đường sắt tốc độ cao và đường sắt điện khí hóa.

Ông nhấn mạnh, UTT hiện được Bộ Xây dựng giao làm đầu mối đào tạo nguồn nhân lực đường sắt quốc gia trong giai đoạn mới, đồng thời được Bộ Giáo dục và Đào tạo giao dẫn dắt mạng lưới Trung tâm đào tạo xuất sắc và tài năng về công nghệ giao thông và hạ tầng tiên tiến, thông minh. Đây cũng là nền tảng quan trọng để nhà trường tổ chức hội thảo quốc tế lần này.

Phát biểu chỉ đạo tại hội thảo, PGS.TS Phạm Minh Hà, Thứ trưởng Bộ Xây dựng - đánh giá cao việc UTT tổ chức một diễn đàn học thuật có ý nghĩa thiết thực, không chỉ phục vụ nghiên cứu khoa học mà còn là không gian trao đổi về chính sách, công nghệ, đào tạo và hợp tác thực tiễn trong lĩnh vực xây dựng, giao thông và hạ tầng quốc gia.

Theo Thứ trưởng, các dự án đường sắt tốc độ cao, đường sắt quốc gia điện khí hóa và hệ thống đường sắt đô thị đang đặt ra những yêu cầu hoàn toàn mới về công nghệ, tiêu chuẩn, dữ liệu, mô hình quản lý và nguồn nhân lực. Đây là những nhiệm vụ có quy mô lớn, yêu cầu kỹ thuật cao, tiến độ khẩn trương và mang ý nghĩa chiến lược lâu dài đối với sự phát triển của đất nước.

“Chúng ta không thể chỉ tiếp nhận công nghệ mà phải từng bước làm chủ công nghệ, tiêu chuẩn, dữ liệu và con người. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực sẽ giữ vai trò then chốt trong quá trình này”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng cũng cho rằng việc triển khai Đề án phát triển nguồn nhân lực đường sắt theo Quyết định số 2230/QĐ-TTg đang đặt ra yêu cầu rất lớn về chuẩn bị đội ngũ nhân lực chất lượng cao cho giai đoạn tới, đòi hỏi sự tham gia đồng bộ của các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước.

Thứ trưởng đề nghị Trường Đại học Công nghệ GTVT tiếp tục phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, gắn nghiên cứu với dữ liệu thực tế, nhu cầu doanh nghiệp và các dự án trọng điểm quốc gia; đồng thời đẩy mạnh các nghiên cứu có khả năng tạo ra sản phẩm cụ thể phục vụ quản lý, vận hành và phát triển hạ tầng giao thông hiện đại.

Hội thảo thu hút sự tham gia của nhiều nhà khoa học, chuyên gia, doanh nghiệp trong nước và quốc tế đến từ Hoa Kỳ, Tây Ban Nha, Úc và Việt Nam.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận các vấn đề trọng tâm như làm chủ công nghệ đường sắt tốc độ cao; xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn và dữ liệu kỹ thuật; ứng dụng BIM, Digital Twin, mô phỏng số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong thiết kế, thi công, quản lý và vận hành hạ tầng giao thông; cũng như giải pháp đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu các dự án trọng điểm quốc gia.

Trong chương trình, nhiều báo cáo chuyên đề quan trọng được trình bày bởi các chuyên gia quốc tế, trong đó có báo cáo của GS. José M. Goicolea (Tây Ban Nha) về phương pháp tính toán, mô phỏng động lực học và tiêu chuẩn thiết kế cầu đường sắt tốc độ cao; và báo cáo của GS. Sybil Derrible (Hoa Kỳ) về tích hợp hạ tầng, nâng cao khả năng phục hồi hệ thống hướng tới phát triển đường sắt tốc độ cao bền vững.

Bên cạnh các phiên toàn thể, hội thảo còn có các phiên chuyên đề về vật liệu, kết cấu và chuyển giao công nghệ cho hạ tầng bền vững; chuyển đổi số trong xây dựng và hạ tầng giao thông với các nội dung như BIM, Digital Twin, AI và hợp tác ứng dụng thực tiễn. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành diễn đàn thúc đẩy kết nối giữa giới nghiên cứu và doanh nghiệp, góp phần đưa các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn.

Hội thảo ICATTI 2026 diễn ra trong hai ngày 25 - 26/6, được kỳ vọng đóng góp những luận cứ khoa học quan trọng cho quá trình phát triển hệ thống giao thông hiện đại, thông minh và bền vững của Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh đất nước chuẩn bị triển khai các dự án đường sắt tốc độ cao mang tầm chiến lược quốc gia.