Từ 'ăn sạch' đến 'ăn khỏe': Cần thông tin dễ hiểu để lựa chọn thực phẩm lành mạnh

Từ “ăn ngon, ăn sạch” đến “ăn khỏe”

Thực tế cho thấy, xu hướng lựa chọn những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thông tin minh bạch, có chứng nhận an toàn ngày càng được người tiêu dùng quan tâm. Mã QR truy xuất nguồn gốc, thông tin về thành phần, quy trình sản xuất hay tiêu chuẩn chất lượng đang trở thành những căn cứ để người mua cân nhắc trước khi lựa chọn. Sự thay đổi này cho thấy nhận thức của người tiêu dùng về thực phẩm đang có bước chuyển đáng kể. Nếu trước đây tiêu chí “ngon, rẻ, tiện” thường được đặt lên hàng đầu, thì hiện nay yếu tố an toàn, minh bạch và chất lượng ngày càng được coi trọng.

Không ít gia đình cũng chủ động thay đổi thói quen ăn uống: hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, giảm đồ uống có đường, quan tâm hơn đến lượng muối, đường, chất béo trong sản phẩm và tìm hiểu thông tin trước khi mua. Tuy nhiên nhịp sống đô thị đang làm thay đổi mạnh mẽ thói quen ăn uống. Những bữa cơm gia đình có xu hướng được thay thế một phần bằng thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh và các sản phẩm tiện lợi. Sự tiện lợi đáp ứng nhu cầu của cuộc sống hiện đại, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu mới đối với quản lý thực phẩm.

Nhãn cảnh báo dinh dưỡng là biện pháp cần thiết để giúp người tiêu dùng nhận biết nhanh sản phẩm cần hạn chế, hỗ trợ thay đổi hành vi ăn uống. Ảnh: SKĐS

Theo Tiến sĩ Angela Pratt, Trưởng đại diện Tổ chức Y tế thế giới tại Việt Nam, ẩm thực Việt Nam vốn nổi tiếng với nguyên liệu tươi ngon, hương vị phong phú và sự đa dạng của rau, củ, quả. Tuy nhiên, Việt Nam cũng đang chứng kiến xu hướng tiêu thụ ngày càng nhiều thực phẩm không lành mạnh, đặc biệt là thực phẩm siêu chế biến, thức ăn nhanh và đồ uống có đường.

Những sản phẩm này thường chứa nhiều muối, đường và chất béo không có lợi cho sức khỏe. Theo bà Angela Pratt, chế độ ăn uống không lành mạnh là một trong những nguyên nhân chính làm gia tăng gánh nặng bệnh không lây nhiễm, trong đó có bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư và các bệnh hô hấp mạn tính.

Đáng chú ý, những lựa chọn thực phẩm của người dân không phải lúc nào cũng hoàn toàn xuất phát từ quyết định cá nhân. Giá cả, mức độ sẵn có, cách sản phẩm được quảng bá, thông tin trên bao bì và môi trường bán hàng đều có thể tác động đến lựa chọn. Vì vậy, thúc đẩy chế độ ăn uống lành mạnh không thể chỉ đặt trách nhiệm lên vai người tiêu dùng. Điều quan trọng là phải từng bước xây dựng một môi trường thực phẩm trong đó lựa chọn lành mạnh trở nên dễ dàng hơn.

Bảo vệ trẻ em trước thực phẩm không lành mạnh

Một vấn đề khác được WHO đặc biệt lưu ý là hoạt động tiếp thị thực phẩm hướng tới trẻ em. Trẻ em có thể tiếp xúc thường xuyên với quảng cáo các sản phẩm chứa hàm lượng cao đường, muối và chất béo thông qua nhiều kênh khác nhau. Những thông điệp quảng cáo hấp dẫn có thể góp phần hình thành sở thích và thói quen ăn uống từ sớm, qua đó tác động đến sức khỏe trong dài hạn. Đây là nhóm đối tượng cần được quan tâm đặc biệt bởi trẻ em chưa có đầy đủ khả năng nhận diện và đánh giá thông tin quảng cáo như người trưởng thành

Theo Tiến sĩ Angela Pratt, bên cạnh cung cấp thông tin dinh dưỡng, cần có những chính sách phù hợp để bảo vệ trẻ em và các nhóm dân số dễ bị tổn thương trước tác động của quảng cáo thực phẩm, đồ uống không lành mạnh.

Theo các chuyên gia y tế, để thúc đẩy chế độ ăn uống lành mạnh và xây dựng môi trường thực phẩm có lợi cho sức khỏe, việc tăng cường thông tin dinh dưỡng trên bao bì, trong đó có nghiên cứu áp dụng nhãn cảnh báo dinh dưỡng ở mặt trước bao bì, là một giải pháp cần được quan tâm.

Nhãn cảnh báo dinh dưỡng có thể giúp người tiêu dùng nhận biết nhanh những sản phẩm có hàm lượng cao các thành phần cần hạn chế, từ đó hỗ trợ quá trình lựa chọn thực phẩm và thay đổi hành vi ăn uống. Đây được xem là một trong những nhóm giải pháp can thiệp nhằm giảm các yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm và góp phần giảm áp lực chi phí y tế.

Từ thực tế đó, WHO kiến nghị tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu thực phẩm tại Việt Nam thực hiện việc ghi nhãn thực phẩm theo quy định của pháp luật về ghi nhãn hàng hóa; đồng thời, thông tin ghi nhãn cảnh báo dinh dưỡng cần được thể hiện ở mặt trước bao bì đối với thực phẩm đã qua chế biến, bao gói sẵn thuộc phạm vi áp dụng.  Hiện Luật An toàn thực phẩm đang trong quá trình sửa đổi. Đây là cơ hội quan trọng để luật hóa quy định về nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì, tạo cơ sở pháp lý cho việc triển khai, góp phần xây dựng môi trường thực phẩm lành mạnh và giúp người dân lựa chọn thực phẩm tốt hơn cho sức khỏe.