Từ bảo tồn hồng cổ Sa Pa đến “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới”
Từ niềm đam mê bảo tồn những giống hoa hồng cổ Sa Pa, ông Đỗ Phú Chính, phường Sa Pa, đã gây dựng khu vườn rộng 3 ha thành điểm du lịch sinh thái gắn với trải nghiệm nông nghiệp, ẩm thực và dịch vụ. Mỗi năm, mô hình mang lại doanh thu khoảng 4 tỷ đồng, tạo việc làm thường xuyên cho 15 lao động. Năm 2026, ông được công nhận danh hiệu “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới”.
Những gốc hồng cổ trên 35 năm tuổi, tán rộng, thân xù xì, phủ rêu phong, in dấu thời gian tại khu "Vườn hồng mộng mơ” của gia đình ông Đỗ Phú Chính.
Trong không khí mát mẻ của Sa Pa những ngày đầu thu, chúng tôi đến “Vườn hồng mộng mơ” của gia đình ông Đỗ Phú Chính ở tổ dân phố Ô Quý Hồ 2, phường Sa Pa. Ngay cạnh Quốc lộ 4D, khu vườn gây ấn tượng bởi những gốc hồng cổ thân xù xì, phủ rêu, có những cây đã 35 năm tuổi. Những chùm hoa đủ sắc màu bung nở, tạo nên không gian đặc trưng giữa núi rừng Sa Pa. Giữa những hàng hồng cổ là lối đi dành cho du khách tham quan, chụp ảnh và trải nghiệm.
Để có được khu vườn như hôm nay, ông Chính đã có gần 30 năm gắn bó với Sa Pa. Năm 18 tuổi, sau khi học hết THPT, chàng trai quê Hà Tây (nay thuộc Hà Nội), rời quê lên Sa Pa tìm cơ hội lập nghiệp. Ở một vùng đất xa lạ, ông bắt đầu khai hoang, xây dựng kinh tế bằng chính đôi bàn tay của mình.
Những cây hồng cổ Sa Pa sai hoa, hương hoa thơm nhẹ và nở quanh năm.
Những ngày đầu lập nghiệp không dễ dàng. Đất đai, khí hậu, tập quán sản xuất là những điều ông phải học hỏi, thích nghi. Từ những mảnh vườn nhỏ trồng rau, ông từng bước mở rộng diện tích, tìm hướng phát triển phù hợp. Trong quá trình gắn bó với vùng đất mới, tình yêu thiên nhiên và niềm yêu thích những giống hoa hồng nơi đây đã đưa ông đến với việc sưu tầm, nhân giống và bảo tồn hồng cổ.
Ông Chính chia sẻ: “Những năm đầu gắn bó với mảnh đất này, tôi thấy nhà nào cũng có vài cây hoa hồng trước sân. Những gốc hồng cổ thân xù xì, phủ rêu, hoa nở quanh năm, đặc biệt có hương thơm dễ chịu nên tôi hỏi xin được chiết cành về trồng. Sau đó, xuất phát từ niềm đam mê với các giống hoa hồng cổ Sa Pa, tôi dành nhiều thời gian sưu tầm, bảo tồn những giống hồng quý. Có những giống nếu không được gìn giữ, chăm sóc thì có nguy cơ dần biến mất”.
Từ vài gốc hồng ban đầu, ông Chính kiên trì nhân giống, mở rộng diện tích. Khoảng năm 2013 - 2014, gia đình đẩy mạnh nhân giống, mỗi năm cung cấp hàng nghìn cây giống. Những gốc hồng được đưa về trồng trên vùng đất dốc, chăm sóc, tạo tán, vừa góp phần lưu giữ các giống hoa quý, vừa tạo nguồn thu cho gia đình.
Ông Chính tỉ mỉ chăm sóc vườn hồng mỗi ngày.
Để cây hồng phát triển tốt, sai hoa phải có phương pháp chăm sóc phù hợp. Gia đình ông luôn áp dụng các biện pháp chăm sóc theo hướng hữu cơ, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học để tạo môi trường xanh, sạch, đẹp. Không chỉ trồng hoa để bán mà phải xây dựng một không gian sinh thái để du khách đến tham quan, trải nghiệm.
Ông Chính chia sẻ: “Khí hậu mát mẻ, độ ẩm cao ở Sa Pa phù hợp với cây hoa hồng nhưng cũng tạo điều kiện cho sâu bệnh phát sinh. Vì vậy, việc chăm sóc đòi hỏi sự kiên trì và am hiểu đặc tính của cây, nhất là theo dõi thời tiết, chủ động cắt tỉa, phòng trừ sâu bệnh và lựa chọn phương pháp chăm sóc phù hợp”.
Hiện, trên diện tích 3 ha, gia đình ông Chính trồng hơn 2.000 gốc hồng, với gần 100 giống được sưu tầm từ nhiều tỉnh, thành phố. Phần lớn là những cây từ 5 - 10 năm tuổi và hồng mới nhân giống. Đặc biệt, gia đình còn lưu giữ 3 gốc hồng cổ hơn 35 năm tuổi, thuộc hai giống hồng cổ Sa Pa và hồng Bạch Ngọc cổ Sa Pa. Đây là những cây đầu tiên ông đưa về trồng trong những năm đầu gây dựng vườn.
Các gốc hồng lâu năm có thân lớn, tán rộng, mang vẻ đẹp cổ kính, đặc biệt nổi bật khi vào mùa hoa, thu hút du khách đến tham quan, trải nghiệm. Hồng cổ Sa Pa và hồng Bạch Ngọc cổ Sa Pa cũng là những giống được khách hàng yêu thích, nên gia đình ông Chính tập trung nhân giống để phục vụ nhu cầu của thị trường.
Hoa hồng Bạch Ngọc cổ Sa Pa được ông Chính bảo tồn và nhân giống thành công.
Từ việc trồng, bảo tồn và nhân giống hoa hồng cổ, gia đình ông Chính mở rộng hướng khai thác giá trị cảnh quan, đưa khu vườn trở thành điểm tham quan, trải nghiệm nông nghiệp. Tháng 5/2020, “Vườn hồng mộng mơ” Sa Pa của gia đình ông Chính được UBND tỉnh Lào Cai công nhận là điểm du lịch. Từ đó, khu vườn đón ngày càng nhiều du khách đến tham quan, trải nghiệm. Du khách có thể đi giữa những hàng hồng cổ, tìm hiểu về các giống hoa, chụp ảnh, trải nghiệm. Gia đình ông Chính cũng phát triển nhà hàng, dịch vụ lưu trú, tạo thêm các sản phẩm phục vụ khách.
Mỗi năm, gia đình bán hơn 15.000 vé tham quan vườn hồng cổ. Vào dịp lễ, cuối tuần, lượng khách đến đông hơn. Nhiều du khách sau khi tham quan còn lựa chọn mua cây giống hồng cổ do gia đình nhân giống, chăm sóc. Hiện tổng doanh thu từ vườn hồng cổ, điểm du lịch và nhà hàng đạt khoảng 4 tỷ đồng/năm; lợi nhuận trên 2 tỷ đồng. Mô hình tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 15 lao động, thu nhập từ 8 - 15 triệu đồng/người/tháng. Vào mùa cao điểm, số lao động có thời điểm lên tới 35 người.
Ông Chính giới thiệu các loại hoa hồng trong khu vườn đến du khách.
Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, ông Chính còn tích cực tham gia các hoạt động xã hội tại địa phương. Hằng năm, ông chia sẻ kinh nghiệm trồng, chăm sóc hoa hồng cổ cho hơn 20 hội viên nông dân; tuyên truyền, vận động hội viên tham gia phát triển kinh tế, xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư.
Ông Nguyễn Phước Toàn, Phó Chủ tịch UBND phường Sa Pa, cho biết: Ông Đỗ Phú Chính là nông dân tiêu biểu, dám nghĩ, dám làm trong phát triển kinh tế. Mô hình của gia đình không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế mà còn góp phần tạo điểm đến phục vụ du khách, gắn sản xuất nông nghiệp với phát triển du lịch trên địa bàn. Ông Chính là tấm gương sáng cần nhân rộng để mọi người học tập, làm theo.
Quá trình phát triển sản xuất của ông Chính được ghi nhận qua nhiều danh hiệu, hình thức khen thưởng. Ông đạt danh hiệu hộ sản xuất, kinh doanh giỏi cấp tỉnh giai đoạn 2015 - 2020, nông dân Lào Cai xuất sắc năm 2021, hộ sản xuất, kinh doanh giỏi cấp Trung ương cùng nhiều hình thức khen thưởng khác. Năm 2026, ông được vinh danh “Nông dân Việt Nam xuất sắc 40 năm Đổi mới”, ghi nhận những nỗ lực bảo tồn hồng cổ, gắn sản xuất nông nghiệp với du lịch, nâng cao giá trị sản phẩm trên vùng đất Sa Pa.
