Từ Bến Nhà Rồng lịch sử đến diện mạo mới bên sông Sài Gòn

Từ "địa chỉ đỏ" giáo dục lịch sử...

Bến Nhà Rồng không chỉ là một công trình kiến trúc mang dấu ấn lịch sử của TP. Hồ Chí Minh mà còn là địa danh gắn liền với bước ngoặt đặc biệt trong hành trình cách mạng của dân tộc Việt Nam. Ngày 5/6/1911, từ chính nơi đây, người thanh niên Nguyễn Tất Thành với tên Văn Ba (Chủ tịch Hồ Chí Minh) đã xin làm phụ bếp trên con tàu Amiral Latouche Tréville rời Thương cảng Sài Gòn đi ra nước ngoài tìm đường cứu nước. Sự kiện ấy trở thành cột mốc thiêng liêng trong lịch sử Việt Nam hiện đại, gắn với sự ra đời của tư tưởng cách mạng Hồ Chí Minh sau này.

Bến Nhà Rồng đang chuyển mình thành điểm nhấn không gian văn hóa - lịch sử mới bên sông Sài Gòn. Ảnh minh họa

Sau 30 năm bôn ba qua Pháp và nhiều nước, châu lục khác nhau, Bác Hồ về nước trực tiếp lãnh đạo Nhân dân Việt Nam đứng lên giải phóng dân tộc thoát khỏi ách thống trị của chủ nghĩa thực dân, đế quốc, giành độc lập cho Tổ quốc. Để ghi nhớ sự kiện trên, sau ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, Nhà Rồng (1862), được cải tạo làm Di tích lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Đến tháng 10/1995, UBND TP. Hồ Chí Minh ra Quyết định đổi tên khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh thành Bảo tàng Hồ Chí Minh - chi nhánh TP. Hồ Chí Minh. Hiện nay, Bảo tàng được xếp hạng Di tích kiến trúc Nghệ thuật cấp Thành phố và là Bảo tàng hạng I trong hệ thống Bảo tàng Việt Nam.

Trải qua hơn một thế kỷ, Bến Nhà Rồng vẫn luôn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần độc lập dân tộc và khát vọng tự cường cho nhiều thế hệ người Việt Nam.

Trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890 - 19/5/2026), việc cải tạo, chỉnh trang khu vực Bến Nhà Rồng càng mang ý nghĩa đặc biệt. Đây không chỉ là hoạt động nâng cấp cảnh quan đô thị, phát huy giá trị không gian ven sông Sài Gòn mà còn góp phần tôn vinh di sản lịch sử, văn hóa gắn với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc.

Đến điểm nhấn không gian văn hóa bên sông Sài Gòn

Mới đây, UBND TP. Hồ Chí Minh và Tập đoàn Sun Group đã tổ chức lễ khởi công dự án cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh Hồ Chí Minh tại khu vực Bến Nhà Rồng, hướng tới hình thành không gian văn hóa - lịch sử - du lịch đặc sắc bên sông Sài Gòn.

Phối cảnh Dự án Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội. (Ảnh phối cảnh: Sun Group)

Để thực hiện dự án, từ ngày 7/5/2026, Bảo tàng cũng đã thông báo tạm ngưng phục vụ khách tham quan đến tháng 9 năm 2026.

Công trình được kỳ vọng không chỉ góp phần làm thay đổi diện mạo của siêu đô thị mà còn mang đậm giá trị lịch sử, gắn với địa danh nơi người thanh niên Nguyễn Tất Thành năm 1911 đã lên đường tìm đường cứu nước, khởi đầu hành trình cách mạng vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Theo Sun Group, Dự án Cải tạo, chỉnh trang Bảo tàng Hồ Chí Minh - Chi nhánh TP. Hồ Chí Minh là một phần của giai đoạn 1 Dự án Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội và cây xanh công cộng ven sông Sài Gòn với quy mô khoảng 147 ha.

Theo đó, Dự án công viên văn hóa Bến Nhà rồng - Khánh Hội, có quy mô 9ha, được thiết kế trên ý tưởng hình ảnh trung tâm là dòng nước, đại diện cho dòng chảy lịch sử, cho hành trình cuộc đời và cho sự lan tỏa của các giá trị vĩnh cửu của vị lãnh tụ Hồ Chí Minh.

Thiết kế công viên Bến Nhà Rồng được lấy cảm hứng từ dòng nước lịch sử gắn liền với Chủ tịch Hồ Chí Minh. Ảnh phối cảnh: Sun Group

Công trình được triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng BT không yêu cầu thanh toán. Dự kiến, dự án hoàn thành và đưa vào sử dụng trước ngày 2/9/2026.

Giai đoạn đầu, dự án tập trung triển khai khu trọng điểm rộng khoảng 9 ha tại Bến Nhà Rồng - Khánh Hội, gồm công viên cảnh quan, quảng trường trung tâm, không gian công cộng ven sông cùng hạ tầng kỹ thuật, với vốn đầu tư hơn 1.200 tỷ đồng.

Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội được thiết kế theo ý tưởng dòng chảy lịch sử, chia thành 9 chương, tương ứng 9 giai đoạn cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ quê hương Làng Sen, hành trình ra đi tìm đường cứu nước đến ngày trở về lãnh đạo cách mạng.

Sự kết hợp giữa cảnh quan, kiến trúc và biểu tượng tạo nên một không gian văn hóa – lịch sử mang tính trải nghiệm cao, kết nối quá khứ với hiện tại và kể câu chuyện lịch sử một cách sống động cho nhiều thế hệ. Toàn bộ thiết kế công viên không tạo ra một tuyến tham quan cố định, nhưng lại dẫn dắt trải nghiệm một cách tự nhiên thông qua cao độ, ánh sáng, vật liệu và nhịp điệu không gian.

Dự án Công viên văn hóa Bến Nhà Rồng - Khánh Hội mở ra tương lai một trục không gian công cộng - văn hóa - sinh thái liên tục dọc sông Sài Gòn, kết nối khu trung tâm hiện hữu với Thủ Thiêm, góp phần tái cấu trúc toàn diện không gian đô thị ven sông.

Cũng theo Sun Group, khi hoàn thành, toàn bộ công viên sẽ là đại dự án tái cấu trúc không gian hai bên bờ sông Sài Gòn, kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai trong một hành lang liên tục, liền mạch, nơi lịch sử được kể lại một cách sống động cho nhiều thế hệ người Việt và bạn bè quốc tế.