Từ bức tường Mexico đến cây cầu Canada: Chiến thuật mới của ông Trump?

Cầu quốc tế Gordie Howe, đang được xây dựng để nối liền thành phố Detroit, bang Michigan (Mỹ) với Windsor, bang Ontario (Canada). Ảnh: CNN

Theo CNN, Tổng thống Donald Trump đã có nhiều năm hứa hẹn sẽ buộc Mexico phải trả tiền cho bức tường biên giới phía nam của Mỹ. Mexico đã không làm vậy.

Trong một diễn biến mới, giờ đây ông Trump lại đe dọa sẽ ngăn chặn việc khánh thành một cây cầu ở biên giới phía bắc mà Canada thực tế đã trả tiền rồi.

Động thái này có thể là chiến thuật đàm phán ở mức cao, cũng có thể là sự hiểu sai thực tế – hoặc là cả hai. Nhưng tối hậu thư mà ông Trump đưa ra trên mạng xã hội là diễn biến mới nhất trong chuỗi bước đi gây bối rối cho các lãnh đạo thế giới.

Cây cầu quốc tế Gordie Howe

Cầu quốc tế Gordie Howe, nối Detroit (Michigan, Mỹ) với Windsor (Ontario, Canada), dự kiến khai trương vào đầu năm nay. Thực tế, chính quyền Tổng thống Trump nhiệm kỳ đầu từng thúc đẩy đẩy nhanh tiến độ xây dựng vào năm 2017.

Toàn bộ kinh phí xây dựng do Canada chi trả, sau nhiều năm phía Mỹ không đạt được đồng thuận tài trợ. Một số nhóm bảo thủ tại Mỹ phản đối sử dụng tiền thuế của dân để xây cầu.

Canada muốn tăng năng lực thương mại và kết nối tốt hơn với hệ thống cao tốc của mình, thay thế cho cầu Ambassador gần 100 năm tuổi. Tuy nhiên, gia đình tỷ phú Moroun - chủ sở hữu cầu Ambassador - phản đối cây cầu mới vì lo ngại mất nguồn thu phí khổng lồ mà họ hưởng trong nhiều thập kỷ.

Năm 2018, công ty của gia đình này đã vận động chính quyền ông Trump dừng dự án nhưng không thành công.

Ông Trump hiểu nhầm sự thật?

Trong bài đăng trên Truth Social, Tổng thống Trump cho rằng Canada sở hữu cả hai phía cây cầu và xây dựng “gần như không có thành phần Mỹ”, cáo buộc chính quyền Obama cấp miễn trừ để không phải tuân thủ luật “Buy American”.

Tuy nhiên, điều này không chính xác, ít nhất là theo thỏa thuận năm 2012, theo đó Canada hứa sẽ trả tiền cho cây cầu, chia sẻ quyền giám sát và sở hữu với Michigan. Phí cầu đường nhằm mục đích chi trả cho hoạt động vận hành và thu hồi chi phí xây dựng từ 4 tỷ đến 6 tỷ USD trước khi được chia đều.

Ông Trump hẳn phải biết điều này vì vào năm 2017, ông đã đưa ra một tuyên bố chung với Thủ tướng Canada lúc bấy giờ là Justin Trudeau. Hai nhà lãnh đạo kêu gọi "hoàn thành nhanh chóng" cây cầu.

Tổng thống Donald Trump trò chuyện với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One vào ngày 6/2/2026. Ảnh: Getty Images

"Một ví dụ tuyệt vời về hợp tác Mỹ - Canada"

Thủ tướng Canada đương nhiệm Mark Carney hôm 10/2 cho biết ông đã nói chuyện với ông Trump về bài đăng trên mạng xã hội và cố gắng làm rõ mọi hiểu lầm.

“Tôi đã giải thích rằng Canada, tất nhiên, đã trả hơn 4 tỷ USD cho việc xây dựng cây cầu; quyền sở hữu được chia sẻ giữa tiểu bang Michigan và chính phủ Canada; và trong quá trình xây dựng cây cầu, rõ ràng là có thép Canada, công nhân Canada, nhưng cũng có thép Mỹ, công nhân Mỹ tham gia. Đây là một ví dụ tuyệt vời về sự hợp tác giữa hai nước chúng ta”, ông Carney nói với các phóng viên.

Tuy nhiên, có lẽ ông Trump không tin tưởng ông Carney vào lúc này, vì tháng trước ông Carney đã nói tại một cuộc họp quốc tế ở Thụy Sĩ rằng các quốc gia nhỏ hơn như Canada không còn có thể trông cậy vào sự bảo hộ từ các quốc gia lớn như Mỹ.

Phản ánh sự thay đổi trong quan điểm đó, ông Carney và Canada đang tìm kiếm một thỏa thuận thương mại mới với Trung Quốc.

Ông Trump đã đề cập đến thỏa thuận thương mại đó trong bài đăng của mình về cây cầu khi ông đưa ra tuyên bố thậm chí còn khó tin hơn rằng Trung Quốc sẽ cấm môn khúc côn cầu trên băng ở Canada.

“Điều đầu tiên Trung Quốc sẽ làm là chấm dứt TẤT CẢ các trận đấu khúc côn cầu trên băng ở Canada, và loại bỏ vĩnh viễn Cúp Stanley”, tổng thống Mỹ nói.

Đại diện Thương mại của Tổng thống Trump, Jamieson Greer, trong một lần xuất hiện trên Fox Business hôm 10/2, cho biết ông không biết chi tiết của thỏa thuận bắc cầu. Nhưng ông hứa sẽ có một cuộc đàm phán mới chỉ vì lý do duy nhất là nền kinh tế Mỹ lớn hơn và có nhiều quyền lực hơn.

“Chúng ta có nền kinh tế trị giá 29 nghìn tỷ đô la. Nền kinh tế Canada, như các bạn biết đấy, chỉ khoảng từ 1 đến 2 nghìn tỷ đô la”, ông Greer nói. “Mỹ cần đảm bảo rằng mình nhận được phần chia công bằng từ bất kỳ khoản lợi nhuận nào từ cây cầu đó và hoạt động kinh tế mà nó tạo ra”.

Tổng thống Trump thực sự muốn gì?

Phân tích cho thấy, có thể ông Trump chỉ đang tìm cách để Canada nhượng bộ. Ông đã đề cập trong bài đăng trên mạng xã hội rằng Ontario tiếp tục tẩy chay rượu mạnh của Mỹ do chính sách thuế quan của ông Trump. Ông cũng đề cập đến cách Canada đối xử với ngành sữa của Mỹ.

Tất cả những vấn đề đó sẽ được đưa ra bàn đàm phán khi Mỹ và Canada thương lượng một thỏa thuận thương mại mới, thay thế cho Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada mà ông Trump đã ký kết trong nhiệm kỳ đầu tiên nhưng hiện muốn đàm phán lại.

Đại diện thương mại Greer cho rằng các cuộc đàm phán về thỏa thuận thương mại có thể tách biệt với các cuộc đàm phán về cây cầu sắp khai trương.

Còn Tổng thống Trump nói rằng một số cuộc đàm phán sẽ bắt đầu ngay lập tức. “Tôi sẽ không cho phép cây cầu này mở cửa cho đến khi Mỹ được bồi thường đầy đủ cho tất cả những gì chúng tôi đã cung cấp cho họ, và quan trọng hơn, Canada đối xử với Mỹ một cách công bằng và tôn trọng mà chúng tôi xứng đáng được nhận. Chúng tôi sẽ bắt đầu đàm phán NGAY LẬP TỨC. Với tất cả những gì chúng tôi đã cống hiến cho họ, chúng tôi nên sở hữu, có lẽ, ít nhất một nửa tài sản này", nhà lãnh đạo Mỹ viết.

Dù vậy, Thị trưởng Windsor Drew Dilkens khẳng định cây cầu đã hoàn tất, kết nối đầy đủ với hệ thống xa lộ hai nước và tin rằng dự án sẽ đi vào hoạt động.

Thủ tướng Canada, Mark Carney trao đổi với phóng viên tại Parliament Hill ở Ottawa, ngày 10/2/2026. Ảnh: CNN

Hiện cầu Ambassador đang xử lý hàng trăm triệu USD thương mại mỗi ngày. Tầm quan trọng của tuyến Detroit–Windsor từng được thể hiện rõ khi các cuộc phong tỏa thời Covid-19 gây gián đoạn chuỗi cung ứng Mỹ.

Ông Dilkens thừa nhận sẽ mất nhiều năm để Canada thu hồi hàng tỷ đô la đã chi cho cây cầu, nhưng sau đó, tiền thu được từ phí cầu đường sẽ được chia sẻ với Michigan. Trong khi đó, ông đã nêu ra lập luận kinh tế dẫn đến việc xây dựng cây cầu này. Việc xây dựng cây cầu ngay từ đầu đã kết nối ngành công nghiệp ô tô của Mỹ với các nhà sản xuất phụ tùng của Canada.

Ông Dilkens bày tỏ hy vọng Mỹ và Canada có thể đạt được một thỏa thuận lớn hơn để cải thiện USMCA nhằm mang lại lợi ích chung vào cuối năm nay, nhưng ông cũng cho rằng người Mỹ sẽ nhận thấy sự hỗn loạn trong thương mại thế giới do chính sách thuế quan hiện tại của Mỹ gây ra.

Theo ông Dilkens, dự án này là kết quả của 25 năm nỗ lực giữa nhiều đời tổng thống và thủ tướng hai nước. Sau khi Canada thu hồi vốn đầu tư, nguồn thu phí sẽ được chia với Michigan.

“Các thỏa thuận thương mại đã giúp đặt bánh mì lên bàn ăn của cả gia đình Mỹ lẫn Canada", ông nói.

Thu Hằng/Báo Tin tức và Dân tộc