Từ bungee, vượt thác đến leo núi: Du lịch mạo hiểm có tiêu chuẩn mới về thuật ngữ

Du khách trải nghiệm đu dây ở Phong Nha-Kẻ Bàng. (Ảnh: TTXVN)

Bungee, vượt thác, leo núi, dù lượn, khám phá hang động hay môtô nước… là những hoạt động ngày càng xuất hiện nhiều trong các sản phẩm du lịch mạo hiểm. Tuy nhiên, để tổ chức và cung cấp các hoạt động này an toàn, trước hết cần có cách hiểu thống nhất về những thuật ngữ được sử dụng.

Bộ Khoa học và Công nghệ vừa công bố TCVN 14671:2026 - Du lịch mạo hiểm - Từ vựng, được xây dựng trên cơ sở chấp nhận tương đương ISO 3163:2022.

Đây là tiêu chuẩn quốc gia nhằm thống nhất, làm rõ các thuật ngữ phổ biến trong lĩnh vực du lịch mạo hiểm, qua đó hỗ trợ các đơn vị cung cấp, người tham gia và cơ quan quản lý sử dụng thông tin rõ ràng, nhất quán.

Theo Quyết định số 3650/QĐ-BKHCN ngày 30/8/2026, TCVN 14671:2026 được công bố là tiêu chuẩn quốc gia trong lĩnh vực du lịch.

Tiêu chuẩn quy định 52 thuật ngữ và định nghĩa, bao quát nhiều nhóm nội dung từ khái niệm chung, chủ thể tham gia và cung cấp hoạt động đến các loại hình du lịch mạo hiểm, an toàn, ứng phó, địa hình, lộ trình, mức độ khó, hỗ trợ hoạt động, tính bền vững và khả năng tiếp cận.

Các thuật ngữ được đề cập gắn với nhiều hoạt động quen thuộc như đu dây xuống vách, bay khinh khí cầu, nhảy bungee, chèo thuyền canoe, vượt hẻm vực, vượt thác, đạp xe địa hình, leo vách, mô tô nước, leo núi, dù lượn đôi, dù kéo, chèo thuyền vượt ghềnh thác, leo núi đá, trượt ván trên cát, đi bộ đường dài mạo hiểm và khám phá hang động.

Bên cạnh việc gọi tên các hoạt động, tiêu chuẩn cũng làm rõ những khái niệm liên quan trực tiếp đến an toàn như tai nạn, sự cố, tình huống khẩn cấp, sơ cứu, tự ứng cứu, hệ thống dây đeo an toàn và hệ thống thiết bị tự kết nối.

Du khách thăm bản Đoòng, là điểm đầu tiên của Tour khám phá du lịch mạo hiểm hang Sơn Đoòng. (Ảnh: TTXVN)

Nhóm thuật ngữ về địa hình, lộ trình và mức độ khó giúp mô tả rõ hơn đặc điểm của hành trình, đường mòn, kỹ thuật di chuyển theo phương thẳng đứng và cấp độ khó. Tiêu chuẩn đồng thời đề cập các thuật ngữ liên quan đến khuyết tật, tính bền vững và phát triển bền vững.

Việc thống nhất thuật ngữ có ý nghĩa không chỉ về mặt ngôn ngữ chuyên môn. Trong du lịch mạo hiểm, thông tin về đặc điểm hoạt động, mức độ khó, yêu cầu an toàn hay khả năng ứng phó là những nội dung người tham gia cần hiểu trước khi lựa chọn trải nghiệm. Cách gọi và cách hiểu thống nhất cũng tạo thuận lợi cho đơn vị cung cấp dịch vụ, người hướng dẫn, người giám sát và cơ quan quản lý trong quá trình tổ chức hoạt động.

TCVN 14671:2026 phù hợp để các đơn vị cung cấp hoạt động du lịch mạo hiểm, trưởng nhóm, người hướng dẫn, người giám sát, người tham gia và các tổ chức, cá nhân liên quan tham khảo áp dụng.

Tiêu chuẩn cũng tạo cơ sở để liên kết với các tiêu chuẩn khác về quản lý an toàn, năng lực người hướng dẫn, cung cấp thông tin cho người tham gia và phát triển du lịch bền vững. Qua đó, việc lựa chọn hoạt động và nhà cung cấp dịch vụ du lịch mạo hiểm có thêm một nền tảng thông tin rõ ràng, thống nhất.

Trong bối cảnh các sản phẩm du lịch mạo hiểm ngày càng đa dạng, việc chuẩn hóa từ những khái niệm cơ bản có thể xem là một bước nền để hoạt động này được tổ chức chuyên nghiệp hơn, đặc biệt ở các yêu cầu liên quan đến an toàn và phát triển bền vững./.

(Ảnh minh họa: Vương Công Nam/Vietnam+)