Từ cảm thức Đông Dương đến tinh thần sáng tạo của Đại học Quốc gia Hà Nội

Công chúng khám phá tác phẩm trưng bày tại triển lãm "120 năm Đại học Quốc gia Hà Nội - Truyền thống giáo dục tinh hoa và khai phóng". (Ảnh: SIS-VNU)

Xây dựng môi trường học thuật mở, liên ngành và sáng tạo

Tối 16/5, Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật tổ chức khai mạc triển lãm "120 năm Đại học Quốc gia Hà Nội - Truyền thống giáo dục tinh hoa và khai phóng". Triển lãm là sự kết hợp độc đáo, sáng tạo giữa trưng bày tư liệu truyền thống, nghệ thuật thị giác đương đại và thực hành giám tuyển liên ngành.

Nằm trong chuỗi các sự kiện kỷ niệm 120 năm truyền thống Đại học Quốc gia Hà Nội, sau Lễ kỷ niệm trọng thể và Hội thảo khoa học vừa được tổ chức, triển lãm này tiếp tục mở ra một không gian đặc biệt để nhìn lại hành trình 120 năm của Đại học Quốc gia Hà Nội.

Khuôn viên 19 Lê Thánh Tông là nơi trưng bày triển lãm. Đúng 120 năm về trước, đây là nơi khởi nguồn của Đại học Đông Dương - một trong những thiết chế giáo dục đại học hiện đại đầu tiên tại Đông Nam Á.

Phát biểu tại sự kiện, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Bảo Sơn, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết: "Từ Đại học Đông Dương đến Đại học Quốc gia Hà Nội hôm nay, điều được tiếp nối không chỉ là một thiết chế giáo dục mà còn là tinh thần khai phóng và khát vọng phụng sự đất nước bằng tri thức. Không chỉ nhìn lại lịch sử, triển lãm còn góp phần để di sản đại học tiếp tục sống trong hiện tại và truyền cảm hứng cho tương lai''.

Điểm nhấn của triển lãm lần này là sự kết nối giữa lịch sử, nghệ thuật, công nghệ và không gian học thuật, với các hình thức thể hiện như: tư liệu lịch sử, nghệ thuật thị giác, video mapping, thời trang sáng tạo cùng những cách kể chuyện mới về dòng chảy tri thức của Đại học Quốc gia Hà Nội.

"Tiếp nối truyền thống 120 năm đầy tự hào ấy, Đại học Quốc gia Hà Nội sẽ tiếp tục xây dựng môi trường học thuật mở, liên ngành và sáng tạo. Đồng thời, phát triển như một tổ hợp đào tạo, nghiên cứu thống nhất, trong đó, các trường thành viên phát huy tính chủ động, sáng tạo trên cơ sở chiến lược, quy hoạch và tiêu chuẩn chung, lấy người học làm trung tâm của mọi hoạt động phát triển", Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội Phạm Bảo Sơn nhấn mạnh.

Quá trình hình thành, xây dựng và phát triển của Đại học Quốc gia Hà Nội là một hành trình dài của tri thức và đổi mới. Từ mạch nguồn ấy, các thế hệ cùng hướng tới một nền giáo dục đại học sáng tạo hơn, nhân văn hơn, khai phóng hơn và kết nối sâu rộng hơn với thế giới.

Đề cao sáng tạo cá nhân và khả năng đối thoại liên ngành

Ngày nay, khi khoa học công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc của lao động sáng tạo, giáo dục nghệ thuật cũng đang đứng trước những yêu cầu đổi mới rất lớn. Thế nhưng, càng công nghệ phát triển, tư duy nhân văn, khả năng sáng tạo và năng lực cảm thụ văn hóa là những giá trị càng không thể thay thế. Công nghệ có thể hỗ trợ sáng tạo, song chính con người mới tạo ra ý nghĩa cho sáng tạo ấy.

Hiệu trưởng Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật Nguyễn Văn Hiệu chia sẻ tại buổi khai mạc triển lãm.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiệu, Hiệu trưởng Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), giáo dục nghệ thuật trong tương lai cần được đặt trong mối quan hệ cân bằng giữa truyền thống và đổi mới, giữa bản sắc văn hóa và công nghệ số, giữa tri thức chuyên môn và năng lực liên ngành. Đó cũng chính là định hướng mà Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật đang theo đuổi trong quá trình xây dựng các chương trình đào tạo và hệ sinh thái sáng tạo của mình.

Nhìn lại hành trình 120 năm của Đại học Quốc gia Hà Nội, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiệu nhận định: "Nếu Đại học Đông Dương là điểm khởi đầu của mô hình đại học hiện đại đầu tiên tại Việt Nam thì nghệ thuật cũng đã sớm hiện diện như một thành tố quan trọng trong hệ sinh thái tri thức ấy".

Sự ra đời của Trường Mỹ thuật Đông Dương trong cấu trúc Đại học Đông Dương cho thấy, ngay từ đầu, nghệ thuật đã tồn tại trong môi trường học thuật rộng mở. Nó đối thoại với khoa học, kiến trúc, nhân văn và đời sống xã hội. Chính môi trường đó đã hình thành nên một mô hình đào tạo vừa hàn lâm, vừa khai phóng, vừa tiếp cận tinh hoa nghệ thuật quốc tế, vừa gắn bó với văn hóa bản địa và thực tiễn Việt Nam.

Đáng chú ý, tinh thần liên ngành đã hiện diện khá rõ trong cấu trúc đào tạo khi đó: mỹ thuật gắn với thiết kế ứng dụng, hội họa kết nối với kiến trúc, trang trí và thủ công mỹ nghệ.

"Nghệ thuật không chỉ hướng tới giá trị thẩm mỹ mà còn tham gia kiến tạo không gian sống và văn hóa thị giác hiện đại. Từ môi trường này đã xuất hiện nhiều nghệ sĩ đặt nền móng cho mỹ thuật hiện đại Việt Nam. Quan trọng hơn cả là tinh thần giáo dục đề cao sáng tạo cá nhân, tư duy độc lập và khả năng đối thoại liên ngành, những giá trị vẫn còn vẹn nguyên ý nghĩa với giáo dục đại học hôm nay", Hiệu trưởng Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật Nguyễn Văn Hiệu chia sẻ.

Không gian triển lãm trải rộng trên toàn bộ công trình tại 19 Lê Thánh Tông - nơi bản thân tòa nhà cũng trở thành một phần của câu chuyện triển lãm. Tại hội trường Lê Văn Thiêm là phần trưng bày lịch sử "120 năm: Dòng chảy tri thức", tái hiện hành trình phát triển của Đại học Quốc gia Hà Nội qua các giai đoạn lịch sử.

Ở những không gian còn lại là triển lãm nghệ thuật đương đại nối tiếp "Cảm thức Đông Dương" do nghệ sĩ Nguyễn Thế Sơn giám tuyển, quy tụ nhiều nghệ sĩ, nhà thiết kế và nhóm sáng tạo trẻ với các thực hành đa chất liệu.

Công chúng sẽ bắt gặp các tác phẩm video mapping, sắp đặt ánh sáng, nghệ thuật số, tranh lụa, sơn mài, nhiếp ảnh, gốm, thời trang, âm thanh hay trình diễn đa phương tiện được đặt trong đối thoại trực tiếp với kiến trúc lịch sử của tòa nhà.

Thông qua triển lãm cùng chuỗi tọa đàm, bài giảng đại chúng và trình diễn nghệ thuật mở, đội ngũ tổ chức mong muốn di sản không chỉ được lưu giữ mà còn tiếp tục được kích hoạt như một nguồn cảm hứng sáng tạo cho hiện tại và không gian đại học thực sự trở thành một không gian văn hóa mở cho cộng đồng.