Từ cáo buộc rửa tiền đến 'chồng tội danh': Shark Bình đối diện khung hình phạt nào?

Việc Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đề nghị truy tố Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình) về tội "Rửa tiền" trong đại án lừa đảo hơn 1.300 tỷ đồng do Phó Đức Nam (Mr Pips) cầm đầu đang thu hút sự chú ý lớn của dư luận. Diễn biến pháp lý cho thấy, vụ việc không chỉ dừng lại ở một tội danh riêng lẻ mà bị can có thể phải đối diện với nhiều tội danh cùng lúc, kéo theo nguy cơ chịu mức hình phạt đặc biệt nghiêm khắc theo quy định pháp luật.

Theo kết luận điều tra, Shark Bình bị cáo buộc đã chỉ đạo hệ thống trung gian thanh toán tham gia vào quá trình che giấu, hợp thức hóa dòng tiền có nguồn gốc từ hành vi lừa đảo, với tổng số tiền liên quan hơn 200 tỷ đồng từ hàng trăm bị hại. Đáng chú ý, hành vi không dừng ở việc cung cấp dịch vụ, mà bị cho là có sự can thiệp trực tiếp vào dữ liệu và quy trình vận hành nhằm gây khó khăn cho việc truy vết dòng tiền.

Shark Bình tại cơ quan điều tra. Ảnh: CACC

Cơ quan điều tra xác định, bị can đã chỉ đạo không cung cấp thông tin ví thật, tạo lập dữ liệu giao dịch giả và điều chỉnh số liệu theo hướng hợp thức hóa dòng tiền. Nếu được chứng minh, đây là những dấu hiệu điển hình của tội "Rửa tiền" theo Điều 324 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), bao gồm hành vi che giấu nguồn gốc tài sản và cản trở quá trình xác minh của cơ quan chức năng.

Dưới góc độ pháp lý, theo luật sư Nguyễn Văn Nam - Đoàn luật sư TP Hà Nội, tội rửa tiền không đòi hỏi người phạm tội phải trực tiếp chiếm đoạt tài sản. Chỉ cần có hành vi góp phần hợp pháp hóa hoặc che giấu nguồn gốc tài sản do phạm tội mà có, kể cả thông qua hệ thống công nghệ hay dữ liệu giao dịch, cũng đủ căn cứ xem xét trách nhiệm hình sự. Với số tiền đặc biệt lớn và dấu hiệu thực hiện có tổ chức, kéo dài, bị can có thể đối diện khung hình phạt từ 10 đến 15 năm tù.

Tuy nhiên, yếu tố khiến vụ án trở nên đặc biệt nghiêm trọng là khả năng "chồng tội danh". Trước đó, Shark Bình đã bị khởi tố trong một vụ án khác với các tội danh gồm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và trốn thuế. Nếu các hành vi này được xác định độc lập, tòa án sẽ áp dụng nguyên tắc tổng hợp hình phạt theo Điều 55 Bộ luật Hình sự.

Theo quy định, khi một người phạm nhiều tội, hình phạt sẽ được tuyên riêng cho từng tội danh và sau đó tổng hợp lại, nhưng không vượt quá 30 năm tù đối với hình phạt có thời hạn. Trường hợp có tội danh đặc biệt nghiêm trọng, mức án chung có thể lên tới tù chung thân.

Phân tích thêm về vụ việc, luật sư Nguyễn Văn Nam cho rằng, yếu tố cốt lõi để định tội là việc bị can có nhận thức rõ nguồn tiền bất hợp pháp hay không và có hành vi chủ động che giấu dòng tiền hay không.

"Trong lĩnh vực trung gian thanh toán, ranh giới giữa cung cấp dịch vụ hợp pháp và tiếp tay cho hành vi rửa tiền là rất mong manh. Nếu doanh nghiệp biết rõ khách hàng sử dụng hệ thống cho mục đích phạm tội mà vẫn cho phép vận hành, thậm chí can thiệp dữ liệu để hợp thức hóa giao dịch, thì bản chất hành vi đã chuyển hóa từ quan hệ kinh doanh sang quan hệ đồng phạm trong vụ án hình sự", luật sư Nguyễn Văn Nam nhận định.

Cũng theo luật sư Nguyễn Văn Nam, nếu cơ quan tố tụng chứng minh được yếu tố "biết rõ" và "chủ động che giấu", việc xử lý về tội rửa tiền là hoàn toàn có căn cứ. Đồng thời, trong trường hợp nhiều tội danh cùng được xác lập, bị can sẽ rơi vào tình thế pháp lý bất lợi khi phải chịu nguyên tắc tổng hợp hình phạt, khiến mức án có thể bị đẩy lên rất cao, tiệm cận mức tối đa của hệ thống hình phạt.

Phúc Đức