Từ chất lượng đại biểu Quốc hội khóa XVI, hứa hẹn một nhiệm kỳ hiệu lực, hiệu quả

Toàn cảnh phiên họp Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội Khóa XVI. Ảnh: Quang Khánh

Cơ cấu, thành phần và chất lượng đại biểu

Quốc hội khóa XVI là một trong hai khóa ở thế kỷ XXI bầu đủ số lượng 500 đại biểu Quốc hội theo luật định.

Về cơ cấu thành phần: Nữ đại biểu có 150 người, bằng 30% so với tổng số; đại biểu là người các dân tộc thiểu số có 76 người, bằng 15,2%; đại biểu là người ngoài Đảng có 18 người, bằng 3,6%; đại biểu ở độ tuổi trẻ (dưới 40 tuổi) có 33 người, bằng 6,6%; đại biểu các khóa trước tái cử có 247 người, bằng 49,4% (trong đó đại biểu khóa XV có 230 người, bằng 46%); đại biểu lần đầu tham gia Quốc hội là 253 người, bằng 50,6%. Nhìn chung, các số liệu trên đều phản ánh đúng cơ cấu định hướng.

Về cấp độ học vấn được đào tạo của đại biểu: Số đại biểu có trình độ trên đại học là 418 người, bằng 83,6%, (khóa XV chỉ có 392 người, bằng 78,56%; khóa XIV chỉ có 310 người, bằng 62,5%); như vậy khóa XVI số đại biểu có trình độ trên đại học cao hơn khóa XV 5,04%, cao hơn khóa XIV tới 21,1%. Số đại biểu có trình độ đại học là 80 người, bằng 16%. Số đại biểu dưới đại học chỉ có 2 người, bằng 0,4%.

Các ĐBQH dự Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội Khóa XVI. Ảnh: Quang Khánh

Tuyệt đại bộ phận các đại biểu có trình độ cử nhân chính trị, lý luận cao cấp; hơn 60% số đại biểu có kiến thức pháp luật (chủ yếu là số đại biểu tái cử và một số đại biểu hoạt động ở các cơ quan tư pháp, pháp chế, nội chính tham gia Quốc hội lần đầu); đại biểu dự kiến hoạt động chuyên trách được bầu đủ 100%, chủ yếu là số đại biểu tái cử, đã có bề dày kinh nghiệm hoạt động của Quốc hội nói chung, hoạt động lập pháp nói riêng. Theo quy định mới về độ tuổi lao động (nam 62, nữ 60) thì hơn 99% số đại biểu vẫn trong độ tuổi lao động, có nghĩa là các đại biểu có đầy đủ sức khỏe để hoạt động. Có thể nói, lần đầu tiên một khóa Quốc hội đạt ba nhất sau bầu cử: trình độ chính trị cao nhất, trình độ học vấn cao nhất và trình độ công tác lập pháp cao nhất. Đây là tiềm năng to lớn, hứa hẹn một nhiệm kỳ gặt hái nhiều thành công.

Về hoạt động thực tiễn của đại biểu: Tuyệt đại bộ phận các đại biểu Quốc hội trước khi là đại biểu khóa XVI đã từng công tác ở các cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tư pháp, các cơ quan Đảng, đoàn thể chính trị xã hội, các cơ quan thuộc lực lượng vũ trang nhân dân; một số đại biểu làm việc ở các trường học công lập, bệnh viện công, doanh nghiệp.

Đại biểu có thâm niên công tác ít nhất là 2 năm, nhiều nhất tới 46 năm, số đông có thời gian công tác từ 20 đến trên 30 năm, đã có “độ chín” về nghề nghiệp, bề dày về kinh nghiệm thực tiễn; đã biết, đã quen thuộc với văn bản quy phạm pháp luật.

Các ĐBQH dự Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội Khóa XVI. Ảnh: Quang Khánh

Các đại biểu đã từng làm việc trong các cơ quan nhà nước có ưu thế lớn là: Hiểu biết khá sâu về tổ chức bộ máy nhà nước và cách thức vận hành bộ máy; do có bề dày về kinh nghiệm thực tiễn nên dễ nhận biết và phát hiện được những bất cập trong công việc và sớm đề xuất được giải pháp khắc phục; có kỹ năng hành chính và pháp lý (nắm chắc quy trình thủ tục, có kỹ năng phân tích, tổng hợp, kỹ năng trình bày một vấn đề...).

Đặc biệt là 247 đại biểu tái cử (gần 50% so với tổng số đại biểu, trong đó có nhiều đại biểu tham gia nhiều khóa) đã có nhiều kinh nghiệm trong hoạt động nghị trường. Đây là những điều kiện khá thuận lợi cho việc thực hiện nhiệm vụ của đại biểu; thuận lợi cho việc thực thi cả ba chức năng của Quốc hội là lập pháp, giám sát và quyết định những vấn đề quan trọng quốc gia đối với Quốc hội.

Với cơ cấu thành phần và chất lượng như trên, Quốc hội khóa XVI hứa hẹn có đủ khả năng vượt qua những khó khăn, thách thức để hoàn thành một khối lượng công việc to lớn và phức tạp của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Nhiệm vụ nặng nề của Quốc hội khóa XVI

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đã giao những nhiệm vụ rất cụ thể cho Quốc hội, đó là,“Tiếp tục đẩy mạnh xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam”với những nội dung rất cụ thể:

“- Thực hiện Nghị quyết số 66-NQ/TW, ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

- Thực hiện Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW, ngày 9/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới.

Các ĐBQH dự Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội Khóa XVI. Ảnh: Hồ Long

- Phát triển và vận hành hiệu quả Cổng pháp luật quốc gia phục vụ người dân, doanh nghiệp trong tiếp cận pháp luật, tiếp nhận, giải quyết kiến nghị về văn bản quy phạm pháp luật trên môi trường số.

- Hoàn thiện đề án các vị trí việc làm gắn với cơ cấu lại và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

- Hoàn thiện cơ chế thu hút, tuyển dụng, trọng dụng và đãi ngộ nhân tài vào làm việc trong các cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập.

- Hoàn thiện pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí; quản lý, sử dụng hiệu quả tài sản công, tài sản quốc gia.

- Xây dựng hệ thống đo lường chất lượng thực thi pháp luật ở các bộ, ngành, địa phương dựa trên mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp”

Các nhiệm vụ trên, nhiệm vụ nào cũng cấp bách, thiết thực, nhưng nhiều khó khăn, thách thức hơn cả vẫn là công tác lập pháp. Đại hội XIV của Đảng đã nhận định, “Hệ thống pháp luật chưa đồng bộ, còn một số quy định chồng chéo, mâu thuẫn, không phù hợp với thực tiễn”. Do đó, Quốc hội phải xây dựng và hoàn thiện cho được một hệ thống pháp luật với 11 tính chất: hiện đại, hợp lý, khoa học, dân chủ, công bằng, đồng bộ, thống nhất, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận. .

Để sớm có được một hệ thống pháp luật như vậy, Quốc hội khóa XVI đang thực thi một loạt các giải pháp đồng bộ, trong đó có hai giải pháp hàng đầu:

Trước hết là tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật theo tinh thần Nghị quyết số 292/NQ-UBTVQH15 ngày 3/4/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Theo Điều 1 của Nghị quyết thì việc rà soát nhằm mục đích: Đánh giá chính xác, đầy đủ, toàn diện thực trạng hệ thống văn bản quy phạm pháp luật; đề xuất giải pháp xử lý tổng thể, giải quyết những khó khăn, vướng mắc do chính quy định của pháp luật tạo ra; từ đó mà hoàn thiện cơ cấu hợp lý hệ thống pháp luật; xây dựng và hoàn thiện một hệ thống pháp luật với 11 tính chất nói trên nhằm bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo đảm quốc phòng, an ninh và hội nhập quốc tế; phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; khơi thông mọi nguồn lực, đưa thể chế, pháp luật trở thành lợi thế cạnh tranh, mở đường cho việc kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, mạnh, bền vững trong kỷ nguyên mới...

Các ĐBQH dự Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội Khóa XVI. Ảnh: Hồ Long

Thứ hai là, Quốc hội thường xuyên đổi mới tổ chức hoạt động tại mỗi kỳ họp và đổi mới ngay từ kỳ họp đầu tiên. Ở nhiều nhiệm kỳ trước, kỳ họp đầu tiên chủ yếu chỉ làm công tác tổ chức bộ máy nhà nước cấp trung ương nhiệm kỳ mới; bầu và phê chuẩn nhân sự cấp cao trong bộ máy nhiệm kỳ mới. Còn kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa XVI có tới 3 khối công việc lớn: tổ chức bộ máy và công tác nhân sự trong bộ máy mới; xem xét quyết định các vấn đề kinh tế - xã hội của đất nước; xem xét thông qua 8 dự án luật. Nghĩa là khẩn trương giải quyết công việc ngay từ những ngày đầu nhiệm kỳ theo tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm “Tổ chức thực hiện quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả rõ nét trong toàn bộ hệ thống chính trị, lan tỏa thành động lực phát triển trong toàn xã hội”.

Với cơ cấu chất lượng cao của đại biểu, với tinh thần làm việc trách nhiệm cao của Quốc hội, và với sự lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, chặt chẽ của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, của lãnh đạo Quốc hội, cử tri hoàn toàn có niềm tin và hy vọng, Quốc hội khóa XVI sẽ gặt hái nhiều thành công trong nhiệm kỳ đầu tiên của kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của đất nước.