Từ chiếc máy đi mượn đến lập xưởng may ở quê

Chị Trần Thị Nguyệt (bìa trái) đang hướng dẫn cho công nhân

Khởi nghiệp từ hoàn cảnh khó khăn

Trần Thị Nguyệt (47 tuổi), hiện là Chi hội trưởng, Chi hội phụ nữ thôn Hiệp Đồng, xã Hợp Thịnh, tỉnh Bắc Ninh. Ngoài công việc của một cán bộ chi hội, chị còn điều hành một xưởng may tại địa phương, tạo việc làm cho khoảng 20 lao động, trong đó 15 người làm việc trực tiếp tại xưởng và 5 người nhận hàng về nhà gia công. Đối với chị, công việc này không bắt đầu từ một kế hoạch kinh doanh được tính toán kỹ lưỡng, mà bắt đầu từ chính những năm tháng khó khăn nhất của cuộc đời.

Dù mới sinh con được 6 tháng nhưng cuộc sống khó khăn, chị phải gửi con cho ông ngoại để đi làm. Gần nhà khi ấy có một xưởng may là chi nhánh của Công ty May 10-10, chuyên may màn tuyn xuất khẩu. Chị xin vào làm nhưng chỉ được khoảng hai tháng thì một biến cố lại xảy đến. Bố đẻ chị mắc bệnh ung thư và chỉ bốn tháng sau cũng qua đời.

"Lúc ấy tôi khó khăn lắm, con còn nhỏ, bố lại mất. Tôi vừa phải lo cuộc sống, vừa phải tìm cách để có thể chăm được con", chị Nguyệt nhớ lại.

Năm 2008, khi công ty có nhu cầu mở rộng sản xuất, quản đốc thông báo với toàn bộ công nhân rằng ai có nhu cầu có thể đăng ký nhận hàng về nhà gia công. Với nhiều người, đó là một lựa chọn công việc. Với chị Nguyệt, cơ hội ấy đến đúng lúc chị đang cần một công việc có thể giúp mình vừa kiếm tiền, vừa ở bên con.

Chị mạnh dạn đăng ký nhận hàng về nhà. Ban đầu, chị chỉ nghĩ đơn giản rằng mình sẽ mang một chiếc máy về, tranh thủ lúc con ngủ thì làm, vừa làm vừa trông con. Nhưng khi bắt tay vào công việc, chị nhận thấy quanh mình có rất nhiều phụ nữ có hoàn cảnh giống mình. Họ có con nhỏ, không có người trông con nên không thể đi làm công ty cả ngày; những người đã có tuổi thì khó có thể đi làm xa, trong khi nhu cầu có việc làm, có thêm thu nhập lại rất lớn.

Không gian xưởng may của chị Nguyệt

"Chị em trong xóm thấy tôi làm được thì đến hỏi, ai cũng mong có việc làm như mình. Tôi nghĩ nếu mình đã có thể làm thì tại sao không tạo thêm việc cho mọi người cùng làm", chị kể.

Ý nghĩ ấy khiến chị quyết định đi xa hơn. Chị mạnh dạn vay vốn, xây một xưởng nhỏ, đồng thời mượn thêm máy móc của công ty để đưa về cho chị em cùng làm. Xưởng may của chị bắt đầu như thế, không có nguồn vốn lớn, cũng chẳng có nhiều kinh nghiệm quản lý nhưng có một điều rất rõ ràng, chị hiểu những người phụ nữ quanh mình cần một công việc như thế nào.

Từng có ý định bỏ cuộc

Nếu việc bắt đầu một công việc mới đã khó thì với chị Nguyệt, việc duy trì xưởng trong những năm đầu còn khó khăn hơn nhiều. Năm 2009 là khoảng thời gian chị nhớ nhất. Khi ấy, xưởng mới chỉ có khoảng 4 chị em làm việc, máy móc phần lớn đều là máy mượn của công ty, chất lượng không đồng đều, còn bản thân chị chưa có kinh nghiệm về kỹ thuật.

Bà Thân Thị Thu Hà (giữa), Chủ tịch Hội LHPN xã Hợp Thịnh thăm mô hình khởi nghiệp của chị Nguyệt

Khó khăn nối tiếp khó khăn, thời điểm đó, tình trạng mất điện ở địa phương xảy ra thường xuyên, có những ngày mất điện gần như cả ngày. Điện chỉ có vào khoảng 7-10 giờ tối. Các chị em trong xưởng đều có con nhỏ nên chỉ cần có điện là lại tranh thủ chạy sang làm. Thế nhưng nhiều khi vừa có điện, máy lại hỏng. Có hàng nhận về nhưng không thể hoàn thành đúng tiến độ, trong khi máy móc không đáp ứng được yêu cầu và điện lại chập chờn.

Chị Nguyệt phải xoay xở đủ việc, vừa chăm con nhỏ, chị vừa lo kỹ thuật cho công nhân, tìm cách khắc phục máy móc, nhận hàng và trả hàng đúng hạn. Trong khi đó, kinh nghiệm quản lý của chị gần như bắt đầu từ con số không. Chị vừa làm, vừa học cách vận hành máy, vừa hướng dẫn công nhân, vừa học cách quản lý một cơ sở sản xuất nhỏ. Có những lúc công việc dồn dập đến mức chị cảm thấy quá sức.

"Nhiều lúc mệt mỏi, tôi cũng muốn bỏ cuộc. Mình vừa phải lo con, vừa phải lo chị em, rồi hàng hóa, máy móc, điện đóm, cái gì cũng đến tay mình", chị nói.

Nhưng rồi chị lại nghĩ đến những người phụ nữ đang trông chờ vào công việc này. Họ cũng giống chị, đều cần một công việc gần nhà để vừa có thu nhập, vừa chăm được gia đình. Nếu xưởng dừng lại, những người ấy cũng mất đi một cơ hội mưu sinh. Nghĩ vậy, chị lại tiếp tục.

Cứ thế, xưởng may nhỏ từng bước đứng vững. Từ 4 người ban đầu, số lao động tăng lên khoảng 20 người. Trong đó, 15 người làm việc tại xưởng, còn 5 người nhận hàng về nhà.

Cách tổ chức công việc ở xưởng cũng được chị Nguyệt linh hoạt theo hoàn cảnh của từng người. Những lao động có thể làm đủ thời gian, làm việc đều đặn như công nhân thì thu nhập có thể đạt khoảng 10 triệu đồng/tháng. Với những phụ nữ có con nhỏ, cần đưa đón con hoặc phải đi muộn, về sớm, thời gian làm việc ít hơn thì thu nhập thường ở mức khoảng 7-8 triệu đồng/tháng.

Xưởng may của chị Nguyệt đã tạo việc làm cho 20 lao động tại địa phương

Theo chị Nguyệt, mức thu nhập của mỗi người phụ thuộc vào thời gian làm việc và khối lượng sản phẩm hoàn thành. Vì vậy, những người có thể dành toàn bộ thời gian cho công việc sẽ có mức thu nhập cao hơn, còn những người phải tranh thủ thời gian chăm con vẫn có thể có thêm một khoản thu nhập đáng kể.

"Mỗi người một hoàn cảnh nên tôi cố gắng sắp xếp công việc để chị em có thể làm được trong điều kiện của mình", chị Nguyệt chia sẻ.

Đến nay, công việc ở xưởng vẫn gắn chặt với cuộc sống của chị Nguyệt. Ngoài điều hành xưởng may, chị còn là Chi hội trưởng Chi hội phụ nữ thôn Hiệp Đồng. Công việc nhiều lúc bận rộn nhưng chị luôn cố gắng sắp xếp để vừa lo việc nhà, vừa duy trì xưởng và hoàn thành công việc của chi hội. Sự đồng hành của gia đình cũng giúp chị có thêm động lực để tiếp tục.

Ba người con của chị nay đã lớn, con gái đầu đã lập gia đình, người con thứ hai đang học đại học, còn người con út năm nay học lớp 9. Nhìn các con trưởng thành, chị Nguyệt càng thấm thía những năm tháng mình từng trải qua, khi từng phải gửi con cho ông ngoại để đi làm.

Gần 20 năm kể từ ngày nhận chiếc máy về nhà gia công, chị Nguyệt đã đi một chặng đường dài. Chiếc máy may mượn ngày ấy không chỉ giúp chị có thêm thu nhập mà còn mở ra một hướng đi mới. Từ một người phụ nữ từng chật vật tìm cách vừa mưu sinh vừa chăm con, chị trở thành người tạo việc làm cho những phụ nữ có hoàn cảnh tương tự.