Từ chiếc mũ bảo hiểm đến xây dựng văn hóa giao thông

Văn hóa giao thông bắt đầu từ thay đổi nhận thức

Văn hóa giao thông không chỉ được tạo nên bằng những quy định trên giấy hay các mức xử phạt. Điều quan trọng hơn là giúp mỗi người hiểu vì sao phải chấp hành pháp luật và tự giác thay đổi hành vi khi tham gia giao thông. Muốn giảm tai nạn một cách bền vững, thay đổi nhận thức luôn phải đi trước thay đổi hành vi.

Thực tế cho thấy, phần lớn các vụ tai nạn giao thông vẫn bắt nguồn từ những hành vi tưởng chừng rất nhỏ như không đội mũ bảo hiểm, vượt đèn đỏ, sử dụng điện thoại khi lái xe hay chạy quá tốc độ. Đó đều là những lỗi xuất phát từ sự chủ quan hơn là thiếu hiểu biết về quy định của pháp luật.

CSGT tuyên truyền pháp luật, nâng cao nhận thức về văn hóa giao thông cho người dân. (Ảnh CA)

Chính vì vậy, những chương trình tuyên truyền kết hợp trao tặng mũ bảo hiểm của lực lượng CSGT không đơn thuần là hoạt động an sinh. Mỗi chiếc mũ được trao đi mang theo một thông điệp rõ ràng: bảo vệ tính mạng phải bắt đầu từ ý thức tự bảo vệ mình.

Tối 7/7, Trạm Cảnh sát giao thông Thăng Bình phối hợp Công an xã Thăng An, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Thăng An cùng các đơn vị đồng hành tổ chức chương trình tuyên truyền pháp luật kết hợp trao hơn 100 mũ bảo hiểm đạt chuẩn cho người dân. Hàng trăm học sinh, đoàn viên và người dân được phổ biến kiến thức về an toàn giao thông, phòng, chống ma túy, sở hữu trí tuệ và phòng, chống đuối nước.

Điều được trao trong chương trình không chỉ là những chiếc mũ bảo hiểm. Đó còn là cách đưa pháp luật đến gần người dân hơn thông qua những việc làm cụ thể. Khi người dân hiểu giá trị của việc đội mũ bảo hiểm, họ sẽ chủ động thực hiện ngay cả khi không có lực lượng chức năng kiểm tra.

Một chiếc mũ bảo hiểm không thể làm thay đổi ngay tình hình tai nạn giao thông. Nhưng nếu giúp một người hình thành thói quen đội mũ mỗi ngày, giá trị của chương trình sẽ không dừng ở một buổi tuyên truyền. Đó cũng là bước khởi đầu để xây dựng văn hóa giao thông từ những thay đổi nhỏ nhưng bền vững.

Người dân nhận mũ bảo hiểm đạt chuẩn trong chương trình tuyên truyền an toàn giao thông. (Ảnh CA)

Tuy nhiên, thay đổi một thói quen đã tồn tại nhiều năm chưa bao giờ là điều dễ dàng. Đây cũng là lý do việc đội mũ bảo hiểm vẫn là vấn đề được lực lượng chức năng liên tục nhắc đến trong các chương trình tuyên truyền.

Văn hóa giao thông cần bắt đầu từ thói quen

Văn hóa giao thông chỉ có thể hình thành khi những hành động đúng được lặp lại mỗi ngày. Thế nhưng, dù quy định bắt buộc đội mũ bảo hiểm đã được thực hiện nhiều năm, vẫn còn không ít người, đặc biệt là thanh thiếu niên, chưa chấp hành nghiêm.

Không khó để bắt gặp hình ảnh học sinh, thanh niên chạy xe quãng đường ngắn mà không đội mũ bảo hiểm hoặc đội mũ chỉ để đối phó khi thấy lực lượng chức năng. Có người cho rằng đi gần thì không cần đội. Có người ngại nóng, sợ hỏng tóc hoặc tin rằng tai nạn sẽ không xảy ra với mình. Chính tâm lý chủ quan ấy khiến những quy định vốn rất đơn giản lại trở thành thói quen khó thay đổi.

Điều đáng lo ngại hơn là không ít trường hợp có đội mũ nhưng sử dụng mũ không đạt chuẩn, không cài quai hoặc đội sai cách. Khi xảy ra va chạm, chiếc mũ gần như không phát huy tác dụng bảo vệ. Vì vậy, đội mũ bảo hiểm đúng cách còn quan trọng hơn việc chỉ có một chiếc mũ trên đầu.

CSGT tuyên truyền trực tiếp, nhắc nhở người dân chấp hành quy định đội mũ bảo hiểm.

Thói quen của người lớn cũng tác động trực tiếp đến trẻ em và thanh thiếu niên. Khi cha mẹ nghiêm túc đội mũ bảo hiểm, chấp hành tín hiệu đèn giao thông và tuân thủ quy định, con trẻ sẽ hình thành ý thức từ những điều rất tự nhiên. Ngược lại, nếu người lớn thường xuyên vi phạm, mọi lời nhắc nhở trong trường học hay các buổi tuyên truyền sẽ khó phát huy hiệu quả.

Đó cũng là lý do lực lượng CSGT hiện nay không chỉ tuyên truyền cho một nhóm đối tượng mà hướng đến cả gia đình, nhà trường và cộng đồng. Mục tiêu không dừng ở việc giúp người dân biết quy định của pháp luật, mà quan trọng hơn là biến những quy định ấy thành hành vi thường ngày.

Khi thói quen được hình thành, văn hóa giao thông sẽ không còn là những khẩu hiệu treo trên đường phố mà trở thành cách ứng xử tự nhiên của mỗi người khi ra đường. Và để làm được điều đó, chỉ xử phạt thôi là chưa đủ.

Văn hóa giao thông không chỉ đến từ xử phạt

Văn hóa giao thông bền vững không thể chỉ dựa vào các đợt tuần tra, kiểm soát. Những năm gần đây, lực lượng CSGT Đà Nẵng đang chuyển mạnh từ xử lý vi phạm sang kết hợp giáo dục, tuyên truyền và phòng ngừa ngay tại cơ sở.

Nếu trước đây nhiều người chỉ gặp CSGT trên các tuyến đường, thì nay hình ảnh những cán bộ, chiến sĩ đến trường học, khu dân cư, địa bàn vùng ven để phổ biến pháp luật đã trở nên quen thuộc hơn. Các buổi tuyên truyền không dừng ở việc phổ biến quy định của pháp luật. Người dân còn được trao đổi về những tình huống thường gặp trên đường, từ đó nâng cao kỹ năng xử lý và ý thức chấp hành pháp luật.

Người dân tham gia giao thông trên tuyến đường trung tâm Đà Nẵng.

Chương trình tại xã Thăng An là một ví dụ. Bên cạnh tuyên truyền và trao mũ bảo hiểm, Ban tổ chức còn trao quà cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, đồng thời nhận đỡ đầu một học sinh đến hết lớp 12. Những hoạt động ấy cho thấy mục tiêu không dừng ở việc xử lý vi phạm mà hướng đến xây dựng ý thức chấp hành pháp luật ngay từ cộng đồng.

Mức phạt có thể ngăn một hành vi vi phạm trong một thời điểm. Nhưng chỉ khi nhận thức thay đổi, người dân mới tự giác chấp hành pháp luật mà không cần sự nhắc nhở của lực lượng chức năng. Đó mới là nền tảng để hình thành văn hóa giao thông bền vững.

Giá trị lớn nhất của một chiếc mũ bảo hiểm không nằm ở món quà được trao, mà ở thói quen được hình thành sau đó. Khi người dân tự giác đội mũ, chấp hành tín hiệu giao thông và ứng xử có trách nhiệm trên đường, những buổi tuyên truyền sẽ hoàn thành sứ mệnh của mình. Đó cũng là mục tiêu mà lực lượng CSGT hướng tới: xây dựng văn hóa giao thông từ sự thay đổi trong nhận thức, để mỗi người dân đều góp phần tạo nên một môi trường giao thông an toàn và văn minh.