Tự chủ công nghệ bảo mật, sẵn sàng lộ trình chuyển dịch mật mã hậu lượng tử

Ảnh minh họa.

Ngày 10/2, tại Hà Nội, Ban Cơ yếu Chính phủ và Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) cùng các đơn vị công nghệ hàng đầu như MK Smart (thuộc Tập đoàn MKGroup) vừa chính thức công bố những thành tựu đột phá về mật mã và tiêu chuẩn bảo mật quốc tế.

Đây là dấu mốc quan trọng trong chiến lược tự chủ công nghệ bảo mật của Việt Nam. Tại sự kiện này, các đơn vị giới thiệu thuật toán chữ ký số hậu lượng tử VN-PQsign của Ban Cơ yếu Chính phủ, Chứng chỉ bảo mật CC EAL 5+ và ra mắt Lab nghiên cứu chung về mật mã tiên tiến.

Một trong những nội dung thu hút sự chú ý của giới khoa học là phần trình bày của nhóm nghiên cứu thuộc Viện Khoa học-Công nghệ mật mã (Ban Cơ yếu Chính phủ). Đơn vị đã giới thiệu thuật toán chữ ký số hậu lượng tử với tên gọi VN-PQSign. Đây là thành quả của quá trình nghiên cứu nghiêm túc, bài bản với việc lựa chọn sử dụng cấu trúc thuật toán dựa trên nền tảng hàm băm (hash-based) - một cách tiếp cận ưu tiên tính an toàn, tin cậy, bền vững cao trước sức mạnh của máy tính lượng tử.

Các đại biểu trao đổi trực tiếp và trực tuyến.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Quốc Toàn, Viện trưởng Viện Khoa học-Công nghệ mật mã, trong bối cảnh kỷ nguyên điện toán lượng tử có thể “vô hiệu hóa” một số thuật toán mật mã, Ban Cơ yếu Chính phủ đã chủ động xây dựng chiến lược ứng phó từ sớm, từ xa. Việc ra mắt Lab nghiên cứu chung về mật mã tiên tiến giữa Ban Cơ yếu Chính phủ và Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán là “mắt xích” quan trọng để đào tạo chuyên gia và chuyển hóa tri thức toán học đỉnh cao thành “lá chắn” bảo vệ hạ tầng số quốc gia.

Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ phát biểu tại buổi lễ: Trong lịch sử dựng nước và giữ nước, công tác cơ yếu, mật mã luôn là “huyết mạch” bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng và Nhà nước. Ngày nay, khi không gian mạng trở thành vùng lãnh thổ thứ 5 cần được bảo vệ, mật mã chính là tấm khiên vững chắc bảo vệ chủ quyền quốc gia trên không gian số.

Tuy nhiên, sự phát triển của máy tính lượng tử đang tạo ra những thách thức chưa có tiền lệ đối với ngành cơ yếu Việt Nam. Những cánh cửa bảo mật hiện nay có thể bị phá vỡ trong tương lai gần. Đứng trước vận hội và thách thức đó, việc giới thiệu một thuật toán hậu lượng tử và ra mắt Lab nghiên cứu chung về mật mã tiên tiến là một hành động chiến lược kịp thời, thể hiện tư duy đổi mới sáng tạo và đầy trách nhiệm; là bước đi cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57/NQ-TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Thiếu tướng Hồ Văn Hương, Phó Trưởng ban Cơ yếu Chính phủ phát biểu tại buổi lễ. (Ảnh: NGỌC HOAN)

Mật mã đối với Ban Cơ yếu Chính phủ không chỉ là công nghệ mà là vũ khí đặc biệt để bảo vệ bí mật thông tin. Đây là lĩnh vực đặc thù, chúng ta không thể và không bao giờ được phép phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ ngoại nhập. Tinh thần “Make in Vietnam” trong mật mã phải được hiểu là: Làm chủ hoàn toàn về thuật toán; làm chủ về quy trình triển khai; làm chủ về tiêu chuẩn kỹ thuật.

Để có một hệ thống mật mã an toàn lượng tử vững chắc, chúng ta cần những bộ óc toán học xuất sắc nhất. Lab nghiên cứu chung này sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối tri thức Việt với thế giới, chúng ta hội nhập, tiếp thu tinh hoa để làm giàu cho kho tàng mật mã Việt Nam.

Ban Cơ yếu Chính phủ khẳng định vai trò chủ đạo của Cơ quan mật mã quốc gia trong việc tiên phong nghiên cứu làm chủ các công nghệ mật mã lõi, sẵn sàng ứng phó với thách thức từ kỷ nguyên điện toán lượng tử; sẵn sàng phương án nâng cấp, thay thế các hệ thống bảo mật hiện tại sang chuẩn mật mã hậu lượng tử cho các cơ quan Đảng, Nhà nước và các khối ngành kinh tế-xã hội quan trọng.

Song song với các bước tiến về mật mã hậu lượng tử, doanh nghiệp công nghệ Việt là MK Smart cũng đã tạo nên bước ngoặt mang tính chiến lược trên thị trường quốc tế. Sản phẩm Lotus GovID của MK Smart đã đạt chứng chỉ Common Criteria (CC) mức EAL 5+ theo quyết định BOE-A-2026-1037, góp phần tạo nên “Giấy thông hành” quyền lực của công nghệ Việt Nam.

Đây là minh chứng cho việc Việt Nam hoàn toàn làm chủ từ hệ điều hành (Lotus OS) đến chứng chỉ bảo mật, giúp Chính phủ tự chủ hạ tầng định danh quốc gia, phục vụ hiệu quả Đề án 06 mà không phụ thuộc vào chip ngoại, hiện thực hóa chiến lược tự chủ công nghệ “Make in Vietnam”. Không những thế, nhờ Thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau (CCRA), chứng chỉ này được công nhận tại hơn 30 quốc gia như Mỹ, Anh, Đức, Nhật Bản... giúp MK Smart vươn tầm quốc tế, đứng ngang hàng với các đối thủ toàn cầu như Thales hay IDEMIA.

Các nhà khoa học chụp ảnh lưu niệm tại sự kiện.

Sự hợp tác giữa Ban Cơ yếu Chính phủ, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán và Tập đoàn MKGroup tạo nên một hình mẫu trong huy động tiềm lực quốc gia và quốc tế trong nghiên cứu, phát triển sản phẩm bảo mật quy mô quốc gia và quốc tế. Mô hình này không chỉ giúp đào tạo đội ngũ chuyên gia mật mã cấp cao mà còn là nơi chuyển hóa nhanh nhất các thành tựu, tri thức toán học, mật mã học đỉnh cao thành “lá chắn” bảo vệ hạ tầng số quốc gia. Việc đạt các tiêu chuẩn bảo mật khắt khe nhất thế giới của doanh nghiệp như MK Smart đã khẳng định vị thế của Việt Nam là một quốc gia tự cường về công nghệ bảo mật.

THANH HỒNG