Từ chuyện của Lệ Quyên đến văn hóa đối thoại trên không gian mạng

Vài ngày qua, dư luận mạng xã hội xoay quanh phản hồi của ca sĩ Lệ Quyên dưới một bình luận trên nền tảng trực tuyến. Từ một nhận xét bằng tiếng Anh được hiểu theo nhiều cách, phản ứng của nữ nghệ sĩ lại mang sắc thái gay gắt, sử dụng những từ ngữ gây tranh cãi. Chỉ trong thời gian ngắn, phần trả lời ấy bị lan truyền rộng rãi, kéo theo làn sóng tranh luận không chỉ xoay quanh cá nhân nghệ sĩ mà còn về cách người nổi tiếng ứng xử trong không gian công cộng.

Điều đáng chú ý là tranh luận không dừng lại ở câu chuyện đúng sai của một tương tác cụ thể. Nó nhanh chóng mở ra một tầng vấn đề rộng hơn: vì sao một phản ứng cá nhân của nghệ sĩ lại có khả năng tạo ra chấn động dư luận. Câu trả lời nằm ở chính vị thế phát ngôn. Khi một nghệ sĩ đã có chỗ đứng lâu năm và sở hữu lượng người theo dõi lớn, mỗi câu chữ xuất hiện từ tài khoản cá nhân không còn được tiếp nhận như lời nói riêng tư, mà được nhìn nhận như một thông điệp mang tính biểu tượng.

Ca sĩ Lệ Quyên - Ảnh: FBNV

Theo chuyên gia truyền thông Nguyễn Ngọc Long, điều khiến dư luận phản ứng mạnh không nằm ở việc nghệ sĩ lên tiếng tự vệ, mà ở cách lựa chọn ngôn ngữ. Ông cho rằng việc một ngôi sao có vị thế cao sử dụng những từ ngữ mang tính công kích mạnh, thậm chí phi nhân tính, là điều đáng ngạc nhiên và gây sốc với công chúng. Chính mức độ cay nghiệt trong cách diễn đạt đã đẩy phản hồi ấy vượt qua ranh giới phản biện thông thường, tạo hiệu ứng trái chiều không chỉ trong cộng đồng người hâm mộ mà còn trong dư luận rộng hơn, khiến hành vi ứng xử bị nhìn nhận như thiếu chuẩn mực.

Mạng xã hội đã xóa nhòa ranh giới giữa đời sống cá nhân và không gian công cộng. Khi nghệ sĩ trả lời bình luận, họ không chỉ đối thoại với một cá nhân phía bên kia màn hình, mà đang phát ngôn trước một cộng đồng đông đảo. Trong bối cảnh đó, ngôn ngữ không còn là phản xạ cảm xúc thuần túy, mà trở thành thước đo hình ảnh, uy tín và chuẩn mực ứng xử của người của công chúng. Một phản hồi thiếu tiết chế vì thế rất dễ bị diễn giải như biểu hiện thiếu chuyên nghiệp, dù động cơ ban đầu chỉ là bức xúc cá nhân.

Trong phản hồi chính thức sau ồn ào, Lệ Quyên khẳng định rằng cô không thấy mình làm điều gì sai và cho rằng phản ứng tiêu cực lại tập trung vào nghệ sĩ một chiều, bỏ qua các công kích cá nhân và thông tin sai lệch nhắm vào cô và người thân. Nữ ca sĩ nhấn mạnh rằng những lời lẽ xúc phạm vô cớ khiến cô bị ảnh hưởng danh dự cũng như cảm xúc, và khẳng định phản ứng của mình là tự vệ trong khuôn khổ cảm xúc bị đẩy tới giới hạn. Qua đó, cô bày tỏ mong muốn được nhìn nhận công bằng hơn thay vì chỉ quy kết vào một khía cạnh duy nhất của sự việc.

Lệ Quyên lên tiếng khẳng định bản thân không mất kiểm soát hay văng tục - Ảnh: FBNV

Từ góc độ pháp lý, luật sư Hoàng Hà, Đoàn Luật sư TP.HCM, lưu ý rằng những phát ngôn mang tính công kích, xúc phạm danh dự người khác trên không gian mạng không chỉ là câu chuyện văn hóa ứng xử. Trong một số trường hợp, hành vi này có thể bị xem xét dưới các quy định của Luật An ninh mạng và các nghị định liên quan, bởi nó có dấu hiệu xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân khác. Với người hoạt động nghệ thuật, cách hành xử thiếu chuẩn mực còn đặt ra khả năng vi phạm Bộ quy tắc ứng xử nghề nghiệp, kéo theo nguy cơ bị nhắc nhở hoặc xử lý từ cơ quan quản lý văn hóa.

Phản ứng của khán giả trước sự việc này cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Một bộ phận công chúng bày tỏ thất vọng, cho rằng với vị thế và tầm ảnh hưởng của mình, nghệ sĩ cần thận trọng hơn trong cách dùng từ. Nhiều ý kiến nhấn mạnh rằng phản ứng gay gắt không chỉ làm tổn hại hình ảnh cá nhân được xây dựng trong nhiều năm, mà còn tác động tiêu cực tới cách giới trẻ nhìn nhận về chuẩn mực giao tiếp trên mạng xã hội.

Ở chiều ngược lại, cũng có những khán giả bày tỏ sự thông cảm. Họ cho rằng nghệ sĩ cũng là con người, phải đối diện với áp lực công kích kéo dài, và phản ứng mạnh mẽ đôi khi chỉ là phản xạ tự vệ khi cảm xúc bị dồn nén. Quan điểm này đặt nặng yếu tố nhân văn, nhấn mạnh quyền được bảo vệ danh dự cá nhân, kể cả với người nổi tiếng.

Ca sĩ Lệ Quyên cũng đã có những phản hồi trên trang cá nhân. Tuy nhiên, cô không gửi lời xin lỗi cho những ai cảm thấy bị xúc phạm, và cũng không thừa nhận mình sai lầm trong cách phản hồi

Tuy nhiên, chính sự phân hóa ấy lại làm rõ bản chất văn hóa của vấn đề. Trong đời sống số hôm nay, nghệ sĩ không chỉ tạo ra sản phẩm nghệ thuật, mà còn trở thành hình mẫu ứng xử. Giới trẻ theo dõi nghệ sĩ không chỉ qua sân khấu hay tác phẩm, mà còn qua cách họ nói, cách họ phản ứng khi bị chê bai, hiểu sai hay công kích. Những phản ứng gay gắt nếu xuất hiện công khai có thể vô tình hợp thức hóa một kiểu hành xử: bị tấn công thì có quyền đáp trả bằng bất kỳ ngôn từ nào.

Ngược lại, sự tiết chế, thậm chí im lặng có chủ đích, cũng là một dạng quyền lực. Nó gửi đi thông điệp rằng không phải mọi lời khiêu khích đều cần phản hồi, và sự điềm tĩnh là một lựa chọn có giá trị trong văn hóa đối thoại. Với giới trẻ, đây là bài học quan trọng về cách giữ ranh giới cá nhân, kiểm soát cảm xúc và tôn trọng không gian chung.

Nhìn từ góc độ ấy, vụ việc của Lệ Quyên không nên được giản lược thành một scandal cá nhân. Nó là một lát cắt cho thấy nghệ sĩ hôm nay đang đứng trước yêu cầu mới: không chỉ làm nghề tốt, không chỉ giữ hình ảnh, mà còn phải ý thức sâu sắc về quyền lực của lời nói trong kỷ nguyên mạng xã hội. Mỗi phát ngôn công khai, dù ngắn đến đâu, đều góp phần định hình môi trường giao tiếp mà xã hội, đặc biệt là giới trẻ, đang sống trong đó.

Ở tầng sâu hơn, câu chuyện này nhắc lại một thực tế: nghệ sĩ không chỉ biểu diễn trên sân khấu, mà còn đang biểu diễn trong cách nói năng và tranh luận trước công chúng. Khi ngôn ngữ được sử dụng có trách nhiệm, nó không chỉ bảo vệ hình ảnh cá nhân, mà còn góp phần nuôi dưỡng một không gian đối thoại lành mạnh hơn cho đời sống xã hội.

Tiểu Vũ