Từ cuộc ra đi lịch sử đến thành phố rạng rỡ tên Người-Bài 4: Ngời sáng bản sắc văn hóa Hồ Chí Minh

Sinh động, lan tỏa giá trị văn hóa Hồ Chí Minh

Bên dòng sông Sài Gòn cuộn chảy qua bao đổi thay của thành phố hơn 300 năm tuổi, Bến Nhà Rồng nay đã trở thành biểu tượng lịch sử, văn hóa tiêu biểu của thành phố; điểm tựa tinh thần, kết nối quá khứ với hiện tại, truyền thống với khát vọng phát triển. Theo đồng chí Lưu Thị Tuyết Trinh, Giám đốc Bảo tàng Hồ Chí Minh-Chi nhánh TP Hồ Chí Minh, cùng với tham quan, tìm hiểu cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh qua hình ảnh, hiện vật và tư liệu, điều khiến nhiều người xúc động nhất khi đến Bến Nhà Rồng là cảm giác được đứng tại nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh bắt đầu hành trình cứu nước. Đó là giá trị tinh thần đặc biệt đối với nhiều thế hệ.

Sinh viên sinh hoạt, học tập tại Không gian văn hóa Hồ Chí Minh Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh.

Nhằm làm đậm thêm giá trị lịch sử của Bến Nhà Rồng, ngày 29-4 vừa qua, TP Hồ Chí Minh đã khởi công dự án chỉnh trang khu vực Bảo tàng Hồ Chí Minh-Chi nhánh TP Hồ Chí Minh với quy mô hơn 39,5ha. Nơi đây được thiết kế theo ý tưởng dòng chảy lịch sử, chia thành 9 chương tương ứng 9 giai đoạn trong cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ quê hương Làng Sen, hành trình ra đi tìm đường cứu nước đến ngày trở về lãnh đạo cách mạng. Điều đặc biệt là để triển khai dự án trên, thành phố đã quyết định thu hồi dự án đã giao cho doanh nghiệp trước đó, ưu tiên cho mở rộng, xây dựng KGVH Hồ Chí Minh ở Bến Nhà Rồng.

Ở khắp nơi trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, không khó để thấy những dấu ấn của Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện diện trong đời sống, văn hóa. Dấu ấn đặc sắc đó có được là sự nỗ lực của thành phố đưa giá trị Hồ Chí Minh hòa vào nhịp sống hiện đại. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ TP Hồ Chí Minh lần thứ XI (nhiệm kỳ 2020-2025) đã xác định mục tiêu xây dựng KGVH Hồ Chí Minh. Từ năm 2020 đến nay, thành phố đã thiết lập gần 6.000 mô hình KGVH Hồ Chí Minh. Ở mỗi địa phương, đơn vị đều thể hiện sự sáng tạo mô hình phù hợp với đặc thù riêng. Ở trường học là không gian đọc sách, kể chuyện lịch sử, hoạt động trải nghiệm. Học sinh không chỉ học về Bác qua bài giảng mà còn tham gia những hoạt động kể chuyện, làm podcast lịch sử, dựng video ngắn về phong cách sống giản dị và tinh thần phụng sự nhân dân của Người. Ở khu dân cư là góc sinh hoạt cộng đồng, mô hình “sống nghĩa tình”. Trong cơ quan hành chính là xây dựng văn hóa phục vụ nhân dân. Trên môi trường số là thư viện dữ liệu, podcast, triển lãm trực tuyến, mã QR tra cứu tư liệu về Bác. Hay trong những quán cà phê, bệnh viện, trường học, hình ảnh Bác Hồ luôn được trang trí, đặt ở những nơi trang trọng.

Cán bộ y, bác sĩ sinh hoạt truyền thống tại Không gian văn hóa Hồ Chí Minh ở Bệnh viện Từ Dũ.

Giữa nhịp sống sôi động của thành phố gần 14 triệu dân, KGVH Hồ Chí Minh hiện diện bằng nhiều hình thức gần gũi trong đời sống cộng đồng. Từ tình cảm kính yêu đối với Bác, cựu chiến binh Lâm Xuân Quang (71 tuổi) đã dày công xây dựng mô hình KGVH Hồ Chí Minh tại căn nhà riêng rộng gần 300m² ở phường Linh Xuân. Nơi đây lưu giữ, trưng bày hàng nghìn tư liệu, hình ảnh về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trở thành điểm đến quen thuộc của học sinh, đoàn viên và người dân địa phương trong nhiều năm qua.

Ông Lâm Xuân Quang chia sẻ tình cảm của mình với Bác Hồ được bồi đắp từ những năm tháng chiến đấu nơi chiến trường. Giữa bom đạn và gian khổ, giọng nói và những lời căn dặn của Bác luôn là nguồn động viên, tiếp thêm niềm tin để ông vượt qua thử thách và hướng về ngày đất nước hòa bình. “Niềm vui lớn nhất là khi thấy các em học sinh chăm chú lắng nghe, chủ động tìm hiểu thêm về lịch sử và những giá trị mà Bác để lại. Tôi tin rằng người trẻ hôm nay vẫn luôn trân trọng lòng yêu nước, tinh thần cống hiến”, ông Quang bày tỏ.

Giá trị Hồ Chí Minh thấm sâu vào đời sống

Tìm hiểu tại khu phố 28, phường An Đông, chúng tôi cảm nhận việc xây dựng KGVH Hồ Chí Minh gắn với các hoạt động kỷ niệm, ngày hội và hoạt động hỗ trợ dân sinh. Như trong Ngày hội “An Đông muôn sắc hoa-Đất nước trọn niềm vui” đã lồng ghép các chương trình ngợi ca Đảng, Bác Hồ, kể chuyện, giới thiệu về cuộc đời và sự nghiệp, tư tưởng của Bác, kết quả, thành tích cụ thể từ học tập và làm theo Bác... Theo ông Nguyễn Đình Quý, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường An Đông, sức sống của KGVH Hồ Chí Minh được đo bằng mức độ hiện diện của các giá trị Hồ Chí Minh trong đời sống cộng đồng. Chính sự kết nối giữa giáo dục về giá trị với những việc làm cụ thể đã giúp các giá trị Hồ Chí Minh từng bước thẩm thấu vào đời sống, trở thành nét đẹp văn hóa được cộng đồng tự giác gìn giữ và phát huy.

Không gian văn hóa Hồ Chí Minh tại Trường Mầm non Châu Thành, phường Vũng Tàu, TP Hồ Chí Minh.

Kể từ khi thành phố được vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đảng bộ, chính quyền, nhân dân và LLVT TP Hồ Chí Minh luôn nâng niu, trân trọng, tự hào, coi đó động lực quý giá, to lớn đối với sự phát triển của thành phố suốt 50 năm qua. Trong mỗi giai đoạn dù khó khăn, thách thức bộn bề, trước những quyết tâm đột phá, chương trình hành động, thành phố đã phát động thi đua học tập và làm theo Bác Hồ, lập công xứng đáng với tên gọi của Người. Điều đó thể hiện sinh động trong đời sống chính trị, xã hội, trong xây dựng KGVH Hồ Chí Minh, trong các phong trào thi đua, cuộc vận động.... Hiện nay, thành phố đã và đang phấn đấu để việc học tập tư tưởng, đạo đức, phong cách của Người trở thành những giá trị cụ thể thông qua nhiều chương trình, công trình, việc làm thiết thực, phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương. Qua đó lan tỏa, phát huy giá trị văn hóa Hồ Chí Minh trở thành tài sản tinh thần và giá trị văn hóa đặc trưng của cán bộ, đảng viên và nhân dân.

PGS, TS Cao Xuân Long, Trưởng khoa Triết học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh cho rằng, xây dựng KGVH Hồ Chí Minh chính là quá trình chuyển hóa các giá trị tinh thần của Người thành sức mạnh nội sinh, giúp phát triển kinh tế luôn gắn với phát triển con người và giữ gìn bản sắc văn hóa. Kết quả nổi bật nhất mà thành phố đạt được thời gian qua là sự chuyển biến từ xây dựng thiết chế sang kiến tạo môi trường văn hóa; từ tuyên truyền về Bác sang thực hành theo Bác; từ học tập các giá trị sang sống bằng các giá trị ấy. Trong hệ thống chính trị, việc học tập và làm theo Bác ngày càng gắn với xây dựng Đảng, cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao đạo đức công vụ. Nhiều cán bộ, công chức lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo chất lượng phục vụ, xem tinh thần trách nhiệm, tận tụy, gần dân và trọng dân là chuẩn mực nghề nghiệp. Nhiều trường học đã xây dựng KGVH Hồ Chí Minh như một môi trường giáo dục nhân cách, giúp học sinh, sinh viên tiếp cận di sản của Người bằng những hình thức sinh động và gần gũi...

Đoàn viên, thanh niên đến tham quan mô hình Không gian văn hóa Hồ Chí Minh do Cựu chiến binh Lâm Xuân Quang thiết lập tại phường Linh Xuân, TP Hồ Chí Minh.

Theo kết quả nghiên cứu đánh giá từ cộng đồng về những yếu tố thành công của KGVH Hồ Chí Minh của PGS, TS Nguyễn Văn Y, Giám đốc Học viện Cán bộ TP Hồ Chí Minh, sự bền vững của KGVH được đo bằng khả năng chuyển hóa các giá trị Hồ Chí Minh thành nhận thức, tình cảm và hành động trong cộng đồng. Muốn vậy, mỗi không gian phải được xây dựng trên 3 trụ cột: Nội dung giàu chiều sâu, sự tham gia thực chất của người dân và cơ chế truyền thông đủ sức lan tỏa.

Dưới góc nhìn của nhà nghiên cứu văn hóa, GS, TS Huỳnh Như Phương, nguyên giảng viên cao cấp Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh cho rằng, xây dựng KGVH Hồ Chí Minh thực chất là xây dựng nền tảng văn hóa cho sự phát triển bền vững của thành phố. Một đô thị hiện đại được đo bằng những nhà cao tầng hay tốc độ tăng trưởng, nhưng quan trọng hơn là ở chất lượng con người và chiều sâu văn hóa. TP Hồ Chí Minh tổ chức học tập và làm theo Bác dành cho đối tượng cán bộ, đảng viên, học sinh, sinh viên, đồng thời hướng đến toàn xã hội. Nhiều người trẻ hôm nay không trải qua chiến tranh hay những năm tháng khó khăn của đất nước, nhưng họ vẫn cần những giá trị định hướng để sống có trách nhiệm, biết cống hiến, không thờ ơ với cộng đồng, biết đặt lợi ích chung bên cạnh khát vọng cá nhân. Đây là cách các giá trị Hồ Chí Minh tiếp tục sống trong đời sống hiện đại.

(còn nữa)