Từ Đền Hùng đến lớp học: Khi di sản hóa thành bài học sống

Trường Mầm non Thọ Sơn hành trình về Khu di tích lịch sử Đền Hùng dịp Lễ hội Đền Hùng 2026.

Đa dạng hóa giáo dục di sản

Hướng về Giỗ Tổ Hùng Vương 2026, các trường học trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đã linh hoạt lồng ghép nội dung giáo dục truyền thống vào nhiều hoạt động như sinh hoạt dưới cờ, trải nghiệm, thi tìm hiểu lịch sử, trò chơi dân gian, biểu diễn văn nghệ, vẽ tranh chủ đề Đền Hùng. Qua đó, giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn về cội nguồn dân tộc, hình thành tình cảm gắn bó với quê hương.

Ở bậc mầm non, giáo dục lịch sử được triển khai theo hướng trực quan, phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi. Trẻ được tiếp cận thông qua hình ảnh, âm thanh, trò chơi và trải nghiệm thực tế. Tại Trường Mầm non Thọ Sơn (phường Thanh Miếu) trẻ được tham gia hành trình về Khu di tích lịch sử Đền Hùng và tham quan Bảo tàng Hùng Vương, qua đó tiếp cận với di sản như hát Xoan Phú Thọ từ sớm.

Với Trường Mầm non Liên Hoa (xã Phú Mỹ), giáo dục di sản cũng được triển khai gắn với hoạt động thực hành. Nhà trường xác định, giữ gìn nét đẹp văn hóa là nội dung quan trọng trong chương trình giáo dục, đặc biệt là tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương với các nghi thức dâng bánh chưng, bánh giầy trong ngày Giỗ Tổ mùng 10/3 âm lịch. Các làn điệu hát Xoan được đưa vào hoạt động giáo dục nhằm góp phần bảo tồn nét đẹp văn hóa dân tộc.

Bà Trần Thị Thương Huyền - Hiệu trưởng Trường Mầm non Liên Hoa, cho biết: Hướng tới Giỗ Tổ Hùng Vương 2026, nhà trường tổ chức cho trẻ trải nghiệm làm bánh giầy dâng Vua Hùng; đồng thời biểu diễn các làn điệu dân ca Xoan. Hoạt động tạo hứng thú và giúp trẻ bước đầu hiểu ý nghĩa ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, hình thành ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa.

Lên cấp tiểu học, mạch giáo dục truyền thống tiếp tục được nối dài với chiều sâu nhận thức. Đây là giai đoạn học sinh bắt đầu hiểu về truyền thuyết dựng nước, về thời đại Hùng Vương và ý nghĩa của Quốc lễ Giỗ Tổ.

Tại Trường Tiểu học Hương Sơn (xã Bình Xuyên) chương trình sinh hoạt dưới cờ với chủ đề “Uống nước nhớ nguồn - Hướng về cội nguồn dân tộc” hướng tới ngày Giỗ Tổ Hùng Vương được tổ chức bài bản. Học sinh tham gia tiểu phẩm tái hiện thời đại Hùng Vương, tạo điểm nhấn sinh động. Phần giao lưu, trả lời câu hỏi giúp học sinh củng cố kiến thức lịch sử, rèn luyện sự tự tin.

Bà Trần Thị Tố Oanh - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Hương Sơn, chia sẻ: Nhà trường chú trọng đưa giáo dục truyền thống vào các hoạt động thường xuyên. Thông qua trải nghiệm, học sinh tiếp cận lịch sử một cách tự nhiên, từ đó hình thành tình yêu quê hương và niềm tự hào dân tộc.

Cùng với hoạt động ngoài giờ, nhiều trường tổ chức các tiết học chuyên đề theo hướng mở. Học sinh được vẽ tranh, làm sản phẩm sáng tạo, tìm hiểu biểu tượng văn hóa gắn với Lễ hội Đền Hùng. Những hoạt động này giúp lịch sử trở nên gần gũi, dễ tiếp nhận.

Trường Mầm non Liên Hoa tổ chức cho trẻ trải nghiệm làm bánh giầy dâng Vua Hùng.

Nâng cao hiệu quả giáo dục

Ở cấp THCS, nội dung giáo dục truyền thống được nâng lên về chiều sâu, gắn với tư duy và trách nhiệm học sinh. Nhiều trường chú trọng tổ chức hoạt động trải nghiệm tại các di tích lịch sử địa phương.

Tại xã Lâm Thao, các trường học đã tổ chức cho học sinh tham quan, tìm hiểu tại Đình Triệu Phú (Hùng Vương Cơ Miếu). Sau phần dâng hương, học sinh được nghe giới thiệu về nguồn gốc, ý nghĩa di tích, các câu chuyện gắn với thời đại Hùng Vương.

Ông Trần Đức Hùng - Hiệu trưởng Trường THCS Cao Mại (xã Lâm Thao), cho biết: Hướng về Lễ hội Đền Hùng 2026, nhà trường tăng cường tổ chức hoạt động trải nghiệm để học sinh học lịch sử từ thực tế. Khi được trực tiếp tham gia, các em hiểu sâu hơn về cội nguồn, từ đó hình thành niềm tự hào và ý thức trách nhiệm với quê hương.

Cùng đó, nhiều trường tổ chức sinh hoạt chuyên đề, câu lạc bộ, sân khấu hóa lịch sử. Tại Trường THCS Lý Tự Trọng, hoạt động tuyên truyền về Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng và Tuần Văn hóa - Du lịch Đất Tổ năm 2026 được lồng ghép với sinh hoạt đầu tuần. Để hiện thực hóa điều này, Câu lạc bộ Văn học của nhà trường đã dàn dựng hoạt cảnh đặc sắc mang tên “Hào khí ngàn năm - Tìm về nguồn cội” do học sinh trình diễn.

Học sinh Trường THCS Lý Tự Trọng trình diễn hoạt cảnh “Hào khí ngàn năm - Tìm về nguồn cội”.

Điểm nhấn lay động nhất là sự xuất hiện uy nghiêm của Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân, Mẹ Âu Cơ và Vua Hùng. Những lời dạy bảo vang vọng giữa sân trường như sấm truyền, chạm đến tầng sâu tâm thức mỗi học sinh. Hình ảnh Vua Hùng khẳng định: Khi chúng ta đồng lòng, không ngọn sóng, thế lực nào có thể nhấn chìm, khuất phục được hào khí phương Nam… đã khiến cả sân trường lặng yên vì xúc động.

Ông Nguyễn Hữu Tài - Hiệu trưởng Trường THCS Lý Tự Trọng, cho biết: Nhà trường chú trọng gắn dạy học Lịch sử, Ngữ văn với hoạt động trải nghiệm, giáo dục di sản. Qua đó, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức, mà còn cảm nhận được chiều sâu văn hóa, bồi đắp lòng biết ơn tiền nhân và ý thức gìn giữ giá trị truyền thống.

Việc học lịch sử thông qua trải nghiệm giúp học sinh thay đổi cách tiếp cận, từ học thụ động sang chủ động khám phá. Khi được đặt mình trong không gian di sản, trực tiếp quan sát, lắng nghe, học sinh sẽ tiếp nhận kiến thức sâu sắc hơn.

Phú Thọ - vùng đất có lợi thế đặc biệt trong giáo dục truyền thống với hệ thống di sản phong phú, tiêu biểu là Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Đây là nguồn học liệu sống động để giáo viên khai thác, làm phong phú bài giảng.

Từ không gian di sản đến lớp học, các hoạt động giáo dục được tổ chức linh hoạt, phù hợp từng cấp học. Nội dung giáo dục truyền thống không chỉ diễn ra trong dịp Lễ hội Đền Hùng, mà còn được duy trì xuyên suốt năm học.

Thông qua các hoạt động phong phú như trò chơi dân gian, hội thi, biểu diễn văn nghệ, học sinh được tiếp cận lịch sử bằng nhiều hình thức. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả dạy học, mà còn làm phong phú đời sống học đường. Quan trọng hơn, qua mỗi hoạt động, học sinh dần hình thành thái độ sống tích cực, biết trân trọng quá khứ, tri ân công lao các bậc tiền nhân. Giá trị của giáo dục truyền thống không chỉ nằm ở kiến thức, mà còn ở việc hình thành nhân cách, bồi đắp giá trị sống.