Từ định hướng chiến lược đến những bước đi đầu tiên

Với vị trí chiến lược đặc biệt cùng tiềm năng nổi trội về kinh tế biển và vai trò kết nối vùng ngày càng rõ nét, Khánh Hòa đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Không dừng lại ở mốc năm 2030 theo định hướng của Trung ương, Khánh Hòa đang thể hiện quyết tâm chính trị cao, phấn đấu rút ngắn lộ trình, hoàn thành mục tiêu này sớm hơn vào năm 2028. Đây không chỉ là định hướng phát triển, mà còn là khát vọng vươn tầm của một địa phương hội tụ đầy đủ điều kiện để bứt phá trong giai đoạn mới.

Định hướng lớn, quyết tâm chính trị cao

Mục tiêu xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đã được xác lập trong Nghị quyết số 09, ngày 28-1-2022 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với yêu cầu phát triển tỉnh trở thành trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế; một cực tăng trưởng của khu vực và cả nước. Mục tiêu ấy càng trở nên rõ ràng hơn với việc sắp xếp lại đơn vị hành chính cấp tỉnh từ ngày 1-7-2025, hình thành tỉnh Khánh Hòa mới trên cơ sở hợp nhất Khánh Hòa và Ninh Thuận, mở ra không gian phát triển rộng lớn, đa dạng và giàu tiềm năng. Không gian này cho phép tỉnh phát huy tối đa lợi thế về biển, đảo, năng lượng, du lịch và công nghiệp; đồng thời hình thành cấu trúc phát triển đa cực, tăng cường liên kết vùng và giảm áp lực cho các đô thị trung tâm. Đây được xem là một trong những tiền đề quan trọng để Khánh Hòa từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương.

Đô thị Nha Trang đang phát triển toàn diện.

Theo ông Lê Minh Tiến - Phó Giám đốc Sở Xây dựng, việc mở rộng không gian đã tạo ra nhiều lợi thế then chốt để hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, như: Quỹ đất quy hoạch chiến lược được mở rộng, không gian biển kéo dài, tạo điều kiện hình thành các khu đô thị mới, các mô hình đô thị chuyên biệt; đa dạng hóa tiềm năng, nguồn lực cho phép hình thành hệ thống đô thị đa cực, khai thác tối đa lợi thế riêng biệt về tài nguyên, kinh tế từng vùng; giảm áp lực cho đô thị trung tâm hiện hữu; tối ưu hóa hạ tầng đồng bộ, liên vùng, tạo nền tảng để quy hoạch các trục giao thông huyết mạch, hệ thống năng lượng, cấp thoát nước quy mô lớn hơn đảm bảo kết nối liên thông, tương hỗ giữa các vùng động lực. Trên nền tảng đó, Khánh Hòa hướng tới xây dựng hệ thống đô thị hiện đại, gắn kết, phát huy lợi thế từng vùng, tạo nên sức bật tổng thể cho toàn tỉnh.

Cùng với đó, việc chuyển đổi mô hình tổ chức chính quyền địa phương từ 3 cấp sang 2 cấp, sắp xếp lại các đơn vị hành chính giúp tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và điều hành phát triển. Quá trình triển khai, tỉnh đã chủ động cụ thể hóa bằng các nghị quyết, chương trình hành động với tinh thần không chỉ “đi theo lộ trình”, mà chủ động “rút ngắn lộ trình”. Trong các văn bản chỉ đạo, tỉnh xác định rõ mục tiêu phấn đấu hoàn thành các tiêu chuẩn của đô thị trực thuộc Trung ương vào năm 2027, tiến tới trình đề án vào năm 2028, sớm hơn so với mốc năm 2030. Đặc biệt, Nghị quyết số 01, ngày 14-7-2025 của Tỉnh ủy nhấn mạnh, giai đoạn 2025 - 2030 là “thập niên nâng tầm phát triển”, với yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai con số, hình thành các động lực tăng trưởng mới, tạo nền tảng vững chắc cho mục tiêu lớn này.

Những kết quả bước đầu

Ông Huỳnh Mạnh Thắng - Phó Giám đốc Sở Nội vụ cho biết, qua rà soát các tiêu chuẩn theo quy định, đến nay, Khánh Hòa đã đáp ứng 4/7 tiêu chuẩn của thành phố trực thuộc Trung ương, gồm: Quy mô dân số, diện tích tự nhiên, tỷ lệ đô thị hóa và vị trí, chức năng phát triển.

Cùng với đó, hạ tầng kinh tế - xã hội tiếp tục được quan tâm đầu tư; các khu kinh tế, khu công nghiệp, đô thị mới từng bước hình thành; môi trường đầu tư, kinh doanh được cải thiện, tạo điều kiện thu hút nguồn lực phát triển. Tiêu chuẩn về đô thị loại I, tỉnh đã đạt 8/15 tiêu chí thành phần. Đối với nhóm tiêu chuẩn về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh đã đạt 2/5 tiêu chí thành phần.

Khánh Hòa đang nỗ lực để sớm trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030.

Không chỉ dừng ở việc rà soát, đánh giá, tỉnh chủ động đề xuất nhiều giải pháp mang tính chiến lược nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” trong quá trình thực hiện mục tiêu. Đáng chú ý là kiến nghị Trung ương cho phép kế thừa và điều chỉnh một số nội dung của Nghị quyết số 09 cho phù hợp với bối cảnh mới sau sáp nhập; đồng thời đẩy nhanh tiến độ điều chỉnh quy hoạch tỉnh và quy hoạch vùng để tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho việc lập đề án thành phố trực thuộc Trung ương. Tỉnh cũng đề xuất ưu tiên nguồn lực đầu tư cho các địa bàn trọng điểm, nhất là các xã dự kiến nâng cấp lên phường; tập trung hoàn thiện hạ tầng đô thị, giao thông liên vùng; tăng cường phân cấp, tạo cơ chế linh hoạt trong thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.

Từ những nền tảng đã được xác lập, Khánh Hòa đang đứng trước thời cơ lớn để bứt phá, nhưng cũng đối diện không ít thách thức khi một số tiêu chí quan trọng cần tiếp tục hoàn thiện. Đó là yêu cầu nâng tỷ lệ phường trong tổng số đơn vị hành chính; hoàn thiện các tiêu chí đô thị loại I; nâng cao chất lượng tăng trưởng kinh tế, thu nhập bình quân và năng suất lao động... Những vấn đề này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, ngành, địa phương.

Đồng chí NGUYỄN THANH HÀ - Phó Chủ tịch UBND tỉnh: Tỉnh xác định rõ mục tiêu đến năm 2027 hoàn thành các tiêu chuẩn chưa đạt, tạo tiền đề vững chắc để được công nhận là thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2028. Đây không chỉ là mục tiêu chiến lược, mà còn là bước chuyển quan trọng nhằm khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế, đưa địa phương phát triển nhanh, bền vững và hội nhập sâu rộng. Với tinh thần chủ động, đồng bộ và quyết liệt, tỉnh đang tập trung rà soát toàn diện các tiêu chí, xây dựng lộ trình cụ thể, phân công rõ trách nhiệm, gắn với vai trò của người đứng đầu. Trước mắt, tỉnh chọn 5 địa phương gồm: Diên Khánh, Diên Lạc, Tân Định, Vạn Ninh và Cam Lâm để ưu tiên đầu tư, phấn đấu nâng cấp lên phường, qua đó từng bước hoàn thiện các tiêu chuẩn theo quy định.