Tủ đổi pin - 'trận địa' mới của các hãng xe máy điện tại Việt Nam

Xe máy điện đang liên tiếp ra mắt khách hàng Việt Nam. Doanh số tăng nhanh cũng giúp thị trường xe máy điện Việt Nam duy trì vị thế thứ ba toàn cầu khi năm 2025 khép lại.

Giữa đà phát triển khá ấn tượng, các hãng xe máy điện tại thị trường Việt Nam đang tập trung cho một "trận địa" mới - địa điểm đặt tủ đổi pin công cộng.

Mở rộng mạng lưới sạc, đổi pin

Cuối tháng 1, Sở Xây dựng TP.HCM trong một buổi họp báo cho biết Sở đã cấp phép 91 vị trí tủ đổi pin trên vỉa hè. Website của Sở Xây dựng cũng công bố 101 vị trí đủ điều kiện để thực hiện lắp đặt tủ đổi pin trên vỉa hè, đang trong quá trình tiếp tục rà soát các vị trí đủ điều kiện để công bố trong thời gian tới.

Sở Xây dựng cho biết đang hoàn chỉnh báo cáo cuối kỳ Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trên địa bàn thành phố, trong đó dự báo đến năm 2030, trên địa bàn TP.HCM có 1,2 triệu xe máy điện và cần phát triển trên 25.000 trụ sạc/tủ đổi pin công cộng cho xe máy điện.

Đại diện Sở Xây dựng TP.HCM cho biết các vị trí lắp đặt tủ đổi pin phải đảm bảo không thực hiện lắp đặt tại khu vực giao lộ, lối ra vào, vạch đi bộ, lối đi người khuyết tật, khu vực có nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật hiện hữu.

Dãy tủ đổi pin đặt trên vỉa hè thuộc phường Chợ Quán (TP.HCM). Ảnh: Phúc Hậu.

Tủ đổi pin khi lắp đặt trên vỉa hè phải đảm bảo phần vỉa hè còn lại tối thiểu 1,5 m cho lưu thông bộ hành. Các tủ đổi pin được lắp đặt cũng cần mang tính cơ động cao, nghĩa là có thể di dời khi cần thiết.

Tính đến hiện tại, VinFast đang là một trong những đơn vị "năng nổ" nhất trong triển khai mạng lưới tủ đổi pin cho xe máy điện. Hồi tháng 1, hãng này xác nhận đã hoàn tất lắp đặt 4.500 trạm đổi pin đầu tiên, dự kiến đạt 45.000 tủ trên toàn quốc ngay trong quý I.

Selex Motors là hãng xe máy điện đã triển khai mạng lưới tủ hoán đổi pin từ khá lâu, tuy nhiên đến nay số lượng vẫn còn khá hạn chế. Thông tin cập nhật trên website hãng cho thấy Selex hiện có 118 trạm đổi pin trên toàn quốc, tập trung chủ yếu ở Hà Nội, TP.HCM và Huế.

Một tủ đổi pin đang hoạt động của Selex Motors, bố trí tại phường Chánh Hưng (TP.HCM). Ảnh: Phúc Hậu.

Petrolimex cũng là đơn vị thông báo bắt đầu triển khai lắp đặt tủ đổi pin dùng chung cho nhiều dòng xe máy điện khác nhau. Các trạm này do Selex Motors phát triển, sẽ đặt tại vài trạm xăng Petrolimex nhất định.

"Trận địa" mới của các hãng xe

Như thông tin đã đề cập phía trên, Sở Xây dựng hiện công bố 101 vị trí đủ điều kiện để thực hiện lắp đặt tủ đổi pin trên vỉa hè. So với quy hoạch hàng chục nghìn tủ đổi pin cần lắp đặt trong tương lai, số lượng vị trí đủ điều kiện hiện tại đồng nghĩa "tỷ lệ chọi" khá cao, vô tình hình thành một "trận địa" mà không hãng xe nào muốn chấp nhận nhún nhường.

Vị trí trên vỉa hè, bên hông nhà chờ xe bus tại địa chỉ 236 đường Ba Tháng Hai, thuộc phường Hòa Hưng, TP.HCM vẫn chưa có tủ đổi pin của đơn vị nào. Ảnh: Phúc Hậu.

Khảo sát thực tế của Tri Thức - Znews trong ngày 4/3 cho thấy không phải toàn bộ địa điểm được Sở Xây dựng TP.HCM cấp phép đều đã có bố trí tủ đổi pin.

Chẳng hạn, vị trí Phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại TP.HCM ở địa chỉ 236 đường Ba Tháng Hai (phường Hòa Hưng, TP.HCM) hiện chưa có tủ đổi pin của bất kỳ đơn vị nào.

Chưa rõ các đơn vị, hãng xe sẽ tranh giành những địa điểm hạn chế này ra sao. Riêng với VinFast, hãng xe điện Việt đang có sự chủ động nhất định khi bắt tay cùng Thế Giới Di Động, bố trí tủ đổi pin ngay tại các địa chỉ kinh doanh sở hữu bởi đối tác.

Cách làm này giúp VinFast tận dụng mạng lưới rộng lớn các cửa hàng của đối tác, qua đó mở rộng hệ thống tủ đổi pin và sớm hoàn thành mục tiêu 45.000 trạm như kế hoạch đã đề ra.

Một tủ đổi pin VinFast trước cửa hàng kinh doanh của đối tác. Ảnh: Phúc Hậu.

Honda là hãng xe đã ra mắt sản phẩm xe máy điện hoán đổi pin, dự kiến đến tháng 4 sẽ bắt đầu vận hành những trạm đổi pin Honda e:Swap Battery Station ở vài đại lý HEAD chính hãng tại thành phố lớn.

Một thương hiệu xe máy điện khác là Yadea cũng có thể vừa để lộ kế hoạch xây dựng mạng lưới tủ đổi pin cho xe máy điện. Trong phần thông tin của Yadea Osta vừa ra mắt, thương hiệu Trung Quốc cho biết mẫu xe máy điện trang bị pin có thể tháo rời và thay thế. Thông tin đi kèm hình ảnh xe máy điện Osta và một tủ đổi pin, quy cách 9 viên, nằm ở hậu cảnh.

Tuy nhiên, Yadea chưa trực tiếp nhắc đến kế hoạch xây dựng tủ đổi pin hay chính sách liên quan đến tính năng đổi pin của xe máy điện. Nhiều khả năng đây chỉ là một phần trong kế hoạch của hãng xe điện Trung Quốc, tương tự cách TMT Motors - đơn vị phân phối xe điện Wuling tại Việt Nam - từng úp mở dự định bán xe máy điện và phát triển mô hình trạm đổi pin tự động tại Việt Nam.

Quả ngọt dành cho ai?

Hiện, Selex Motors đang là bên đang vận hành khá ổn định mô hình xe máy điện hoán đổi pin tại Việt Nam. Không khó bắt gặp hình ảnh người dùng xe máy điện thương hiệu này sử dụng các tủ đổi pin và theo ghi nhận của Tri Thức - Znews, việc hoán đổi mỗi gói pin diễn ra trong vòng chưa đến một phút.

Hoán đổi pin xe máy điện diễn ra nhanh gọn. Ảnh: Phúc Hậu.

Cái tên nổi bật tiếp theo là VinFast. Con số 45.000 tủ đổi pin hoàn thành trong quý I không phải chỉ nằm trong bản kế hoạch, mà đang thực sự được VinFast triển khai với tốc độ khá nhanh.

Dù chưa chính thức đi vào vận hành, người dùng không khó nhận ra tủ đổi pin của thương hiệu này xuất hiện tại nhiều tuyến đường thuộc các thành phố lớn. VinFast cũng là bên đang nỗ lực mở rộng danh mục xe máy điện đổi pin, vừa công bố giá bán chính thức cho Viper và Feliz bản đổi pin.

VinFast thậm chí "dọn đường" sẵn cho chiến lược xe máy điện đổi pin khi gần đây thông báo áp dụng chương trình đổi pin miễn phí 20 lần/tháng cho khách hàng, kéo dài đến hết ngày 30/6/2028.

Honda cũng không thể là cái tên bị xem nhẹ. Chỉ vừa bắt đầu đặt chân vào thị trường xe máy điện tại Việt Nam trong năm ngoái nhưng Honda đã là một "tượng đài" ở đất nước hình chữ S nếu xét riêng mảng xe 2 bánh.

Sự công nhận về mặt thương hiệu, chất lượng khiến Honda dễ nhận được sự tin tưởng từ khách hàng, dù cho đến lúc này vẫn đang là "tân binh" của thị trường xe máy điện. Nếu có thể sớm hoàn tất mạng lưới đổi pin, cơ hội của Honda nhìn chung vẫn khá cao.

VinFast và Honda sẽ là những đối thủ trực tiếp ở mảng xe máy điện đổi pin tại Việt Nam. Ảnh: Phúc Hậu, Đan Thanh.

Chiến lược đổi pin của Yadea và thương hiệu xe máy điện do TMT Motors phân phối vẫn sẽ cần thêm thời gian kiểm chứng, trong trường hợp thực sự được triển khai. Tuy nhiên nếu các bên có thể bắt tay nhau hình thành một liên minh hoán đổi pin, chuẩn hóa pin sử dụng trên các dòng xe máy điện loại này, người dùng sẽ là bên hưởng lợi lớn nhất.

Từ chỗ bị xem là nhược điểm, gói pin đang dần trở thành quân bài chiến lược giúp xe máy điện rút ngắn khoảng cách tiện lợi với xe máy chạy xăng, chủ yếu nhờ tính năng hoán đổi.

Phúc Hậu