Tư duy mới về an ninh quốc gia toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển

Chủ trì hội thảo có các đồng chí: Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị; Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an; Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn; nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng.

Các đồng chí chủ trì Hội thảo. Ảnh: PV

Hội thảo nhằm làm rõ những nhận thức, tư duy mới về an ninh quốc gia toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, phân tích những vấn đề đặt ra trong các khía cạnh an ninh quốc gia cụ thể và đề xuất một số định hướng, giải pháp và kiến nghị chính sách nhằm triển khai cụ thể tư duy lý luận mới về an ninh quốc gia.

3 chuyển dịch lớn trong tư duy an ninh quốc gia

Phát biểu khai mạc, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị cho biết, Hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV vừa ban hành Nghị quyết số 19-NQ/TW, ngày 28-7-2026 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam và Nghị quyết số 22-NQ/TW, ngày 28-7-2026 về Chiến lược An ninh quốc gia. Đây là hai nghị quyết có tầm chiến lược, bổ sung phát triển tư duy lý luận của Đảng về mô hình phát triển và an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị phát biểu khai mạc Hội thảo. Ảnh: PV

Theo Trưởng ban Chính sách, chiến lược Trung ương, quản trị quốc gia hiện đại không chỉ là quản lý hành chính hay kiểm soát rủi ro theo cách tiếp cận truyền thống. Đó là quá trình kiến tạo thể chế, tổ chức và vận hành hệ thống quốc gia theo hướng dân chủ, hiện đại, thông minh, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả; lấy người dân làm trung tâm; lấy dữ liệu, pháp quyền, phân cấp - phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình làm phương thức chủ đạo.

Trong mô hình quản trị đó, an ninh toàn diện, bao trùm không còn đứng ngoài hay đứng sau phát triển, mà phải được lồng ghép xuyên suốt trong mọi chính sách, mọi không gian, mọi giai đoạn phát triển.

An ninh kiến tạo phát triển có nghĩa là chuyển từ tư duy “bảo vệ trước nguy cơ” sang tư duy “kiến tạo năng lực và không gian phát triển an toàn”. An ninh không chỉ ngăn chặn, đẩy lùi các mối đe dọa, mà phải chủ động tạo lập môi trường ổn định, tin cậy, giảm thiểu rủi ro hệ thống, biến thách thức thành cơ hội, góp phần nâng cao năng lực tự chủ và sức chống chịu quốc gia. Khi an ninh được đặt đúng vị trí trong quản trị quốc gia, nó trở thành một nguồn lực chiến lược, một điều kiện tiên quyết để đất nước phát triển nhanh, bền vững và bao trùm.

Phát biểu đề dẫn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn cho biết, chủ đề hội thảo đặt ra vấn đề lớn mang tầm chiến lược trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, tính bất định gia tăng, rủi ro lan truyền xuyên lĩnh vực, phải xây dựng nền an ninh bằng tư duy mới.

Đại hội lần thứ XIV của Đảng yêu cầu đặt an ninh xuyên suốt mọi lĩnh vực phát triển, gắn chặt với xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, lấy phát triển củng cố ổn định, lấy ổn định thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững.

Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV cụ thể hóa tư duy đó bằng một hệ thống quyết sách chiến lược. Tuy tiếp cận từ những phương diện khác nhau, các nghị quyết đều gặp nhau ở một yêu cầu chung: An ninh và phát triển được thống nhất trong một chiến lược mang tính kết cấu chứ không phải hai mặt tách rời.

Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh Đoàn Minh Huấn phát biểu đề dẫn Hội thảo. Ảnh: PV

Tư duy mới đòi hỏi vượt qua cách nhìn tách rời an ninh và phát triển. Trong đó, có 3 sự chuyển dịch trong tư duy. Về phạm vi, từ cục bộ, chia cắt sang tổng thể, liên ngành, liên cấp. Về phương thức, từ ứng phó khi nguy cơ đã phát sinh sang chủ động quản trị rủi ro và xây dựng sức chống chịu. Về đối tượng, từ giữ gìn trạng thái hiện có sang bảo vệ quyền lựa chọn dư địa chiến lược và kiến tạo khả năng phát triển tương lai.

“3 chuyển dịch đó không làm giảm vai trò của đấu tranh, ngăn chặn và xử lý nguy cơ, mà đặt những nhiệm vụ này trong một chỉnh thể rộng hơn - nơi bảo vệ và kiến tạo, ổn định và đổi mới, lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài được giải quyết đồng thời”, đồng chí Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh.

Không đánh đổi an ninh lấy tăng trưởng

Hội thảo đã ghi nhận 36 tham luận, trong đó đều thống nhất chủ trương xây dựng một nền an ninh quốc gia toàn diện, bao trùm, chủ động kiến tạo phát triển; đồng thời làm rõ an ninh toàn diện là phản ánh sự mở rộng về phạm vi và không gian bảo vệ…

An ninh quốc gia chỉ thực sự vững chắc khi an ninh của con người, cộng đồng, doanh nghiệp, các địa bàn bảo đảm. An ninh con người có vị trí đặc biệt quan trọng trong tư duy an ninh mới. Khi người dân được bảo vệ trước tội phạm, lừa đảo, bạo lực, ô nhiễm, thực phẩm độc hại, rủi ro dữ liệu, nguy cơ trên không gian mạng; có sinh kế ổn định, có khả năng tiếp cận giáo dục, y tế, dịch vụ công và các cơ hội phát triển thì khi đó an ninh mới thật sự vững chắc và sâu sắc.

Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an phát biểu tổng kết Hội thảo. Ảnh: PV

Bên cạnh đó, về an ninh kiến tạo phát triển, yêu cầu phải làm cho an ninh trở thành một năng lực mở ra không gian phát triển an toàn, ổn định, minh bạch, có thể dự báo; bảo vệ sự vận hành thông suốt của thị trường, chuỗi cung ứng, hạ tầng thiết yếu, dữ liệu và công nghệ; củng cố niềm tin của người dân và doanh nghiệp và các đối tác quốc tế vào triển vọng phát triển của đất nước…

Các tham luận cũng đặt ra vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, đó là trong điều kiện phát triển mới, an ninh phải được tích hợp ngay từ đầu vào trong chiến lược và trong quy hoạch, chương trình, dự án và trong lựa chọn chính sách phát triển. Một quốc gia mạnh không chỉ ở nguồn lực, sức mạnh kinh tế, sức mạnh quản trị, mà còn nhận ra sớm nguy cơ, nhìn thấy đúng xu thế, phản ứng kịp thời và tổ chức lại hệ thống quản trị đủ năng lực ứng phó trước biến động.

Phát biểu tổng kết Hội thảo, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an nhấn mạnh, lần đầu tiên trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng và Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương chính thức xác lập quan điểm về an ninh tổng thể, toàn diện, an ninh chủ động, an ninh bao trùm, an ninh kiến tạo.

Nghị quyết số 22-NQ/TW nhấn mạnh phát triển là nền tảng của an ninh bền vững, an ninh để phát triển. An ninh trong kỷ nguyên mới mở rộng bảo vệ các yếu tố cấu thành năng lực phát triển quốc gia, bảo đảm sự vận hành ổn định của toàn bộ hệ thống kinh tế, xã hội, công nghệ; chủ động nhận diện, dự báo và quản lý rủi ro từ sớm và trong suốt quá trình phát triển…

Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: PV

Mọi chiến lược phát triển phải góp phần tăng cường năng lực bảo vệ quốc gia, không đánh đổi an ninh lấy tăng trưởng. Bảo vệ an ninh trong kỷ nguyên mới kết hợp chặt chẽ giữa truyền thống với hiện đại; từ bảo vệ lĩnh vực sang bảo vệ hệ thống; từ quản lý từng nguy cơ sang quản trị tương tác giữa các nguy cơ; từ không để xảy ra bằng mọi giá sang không để rủi ro vượt ngưỡng kiểm soát, không để khủng hoảng lan rộng và biến thành tổn thất chiến lược; tận dụng mọi điều kiện để biến nguy thành cơ...

Tiếp tục phát triển lý luận, cụ thể hóa, thể chế hóa tư duy của Đảng về bảo vệ an ninh quốc gia, trong đó lý luận về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa là vấn đề có ý nghĩa chiến lược.

Bộ trưởng Bộ Công an đề nghị các cơ quan tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện hệ thống khái niệm, nguyên tắc và đặc trưng của tư duy an ninh tổng thể, toàn diện, bao trùm. Chủ động kiến tạo,nghiên cứu hoàn thiện thể chế bảo đảm an ninh trong quản trị quốc gia, nhất là vấn đề cụ thể trong cơ chế phối hợp liên ngành, liên vùng, liên cấp; cơ chế chia sẻ dữ liệu, trách nhiệm giải trình, phân công, phân cấp, kiểm soát quyền lực.

Tiếp tục nghiên cứu sâu hơn yêu cầu bảo đảm an ninh trong các trong quá trình chuyển đổi lớn của đất nước, nhất là chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế số, kinh tế dữ liệu và phát triển đô thị…