Từ giấy phép đến bảo trì: Chuỗi trách nhiệm mới trong hoạt động xây dựng

Trong nhiều năm qua, hoạt động quản lý xây dựng thường tập trung vào giai đoạn thi công và hoàn thành công trình. Tuy nhiên, thực tế cho thấy không ít rủi ro, tranh chấp và sự cố lại phát sinh sau khi công trình đã được đưa vào sử dụng. Từ các vụ nứt nhà, lún nghiêng công trình, xuống cấp chung cư cho đến các sự cố gây thiệt hại về người và tài sản, câu hỏi thường được đặt ra là ai phải chịu trách nhiệm và trách nhiệm đó kéo dài đến đâu.

Nghị định 207/2026/NĐ-CP tiếp cận vấn đề theo hướng quản lý xuyên suốt toàn bộ vòng đời công trình. Ảnh minh họa

Nghị định 207/2026/NĐ-CP tiếp cận vấn đề theo hướng quản lý xuyên suốt toàn bộ vòng đời công trình. Trách nhiệm pháp lý không dừng lại khi công trình hoàn thành mà tiếp tục được đặt ra trong các giai đoạn vận hành, bảo hành, bảo trì, kiểm định an toàn và xử lý sự cố.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc làm rõ trách nhiệm của từng chủ thể tham gia hoạt động xây dựng. Chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, nhà thầu thi công, tư vấn giám sát hay đơn vị quản lý vận hành đều được xác định vai trò và nghĩa vụ tương ứng trong từng công đoạn. Đây là cơ sở quan trọng để hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm khi xảy ra vi phạm hoặc sự cố công trình.

Nghị định cũng nhấn mạnh vai trò của công tác quản lý chất lượng. Hồ sơ thi công, kết quả kiểm định, quan trắc, thí nghiệm chuyên ngành và hồ sơ nghiệm thu không còn chỉ mang ý nghĩa thủ tục mà trở thành căn cứ pháp lý để xác định chất lượng công trình cũng như trách nhiệm của các bên liên quan. Trong trường hợp phát sinh tranh chấp hoặc sự cố, đây sẽ là nguồn chứng cứ quan trọng phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra và giải quyết trách nhiệm.

Đáng chú ý, các quy định liên quan đến đánh giá an toàn công trình và xử lý công trình có dấu hiệu mất an toàn được đặt trong một khuôn khổ quản lý thống nhất. Điều này phản ánh xu hướng chuyển trọng tâm từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa rủi ro. Chủ sở hữu và đơn vị quản lý công trình sẽ phải quan tâm nhiều hơn đến việc theo dõi tình trạng kỹ thuật, kiểm định định kỳ và bảo trì công trình theo quy định.

Đối với nhà ở riêng lẻ, những yêu cầu về quản lý chất lượng và an toàn xây dựng cũng được nhấn mạnh hơn. Đây là lĩnh vực lâu nay vẫn tồn tại khoảng cách giữa quy định pháp luật và thực tiễn thực hiện. Việc nâng cao trách nhiệm của chủ sở hữu ngay từ giai đoạn thi công được kỳ vọng góp phần hạn chế các nguy cơ mất an toàn trong xây dựng dân dụng.

Một điểm đáng chú ý khác là xu hướng số hóa hồ sơ xây dựng. Việc quản lý dữ liệu điện tử đối với hồ sơ hoàn thành công trình, tài liệu phục vụ vận hành và bảo trì không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần tăng tính minh bạch và khả năng truy xuất thông tin trong suốt quá trình khai thác công trình.

Có thể thấy, Nghị định 207/2026/NĐ-CP đánh dấu bước chuyển trong tư duy quản lý nhà nước về xây dựng, từ cách tiếp cận tập trung vào giai đoạn thi công sang quản lý toàn bộ vòng đời công trình. Điều này không chỉ góp phần nâng cao chất lượng và tuổi thọ công trình mà còn tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng cũng như cộng đồng sử dụng công trình.

Khi nghị định có hiệu lực, các chủ đầu tư, nhà thầu, đơn vị tư vấn và chủ sở hữu công trình sẽ cần rà soát lại quy trình quản lý, lưu trữ hồ sơ và thực hiện nghĩa vụ bảo trì, bảo hành theo quy định mới. Trong bối cảnh yêu cầu về an toàn và trách nhiệm ngày càng được đề cao, việc tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật sẽ trở thành yếu tố quan trọng để giảm thiểu rủi ro và bảo đảm sự phát triển bền vững của hoạt động xây dựng.