Tự hại ở học sinh phổ thông và những dấu hiệu không thể bỏ qua

Tối 18/10, Mạng lưới Các nhà Tâm lý học đường Việt Nam (Vietnam Network of School Psychologists - VNSP) đã tổ chức tọa đàm chuyên đề “Tự hại ở học sinh phổ thông: Nhận diện, phòng ngừa và hỗ trợ tâm lý học đường” theo hình thức trực tuyến.

Chương trình có sự tham gia chia sẻ chuyên môn của TS. Hồ Thu Hà và gần 70 đại biểu là các nhà tâm lý học đường, giáo viên, giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục cùng những người quan tâm đến lĩnh vực tâm lý - giáo dục trên toàn quốc.

Tọa đàm chuyên đề “Tự hại ở học sinh phổ thông: Nhận diện, phòng ngừa và hỗ trợ tâm lý học đường” được tổ chức theo hình thức trực tuyến.

Hiểu đúng về hành vi tự hại ở học sinh phổ thông

Trong phần chia sẻ chuyên đề, TS. Hồ Thu Hà đã làm rõ khái niệm hành vi tự gây tổn thương không nhằm mục đích tự sát (non-suicidal self-injury - NSSI), các hình thức thường gặp và những yếu tố liên quan đến hành vi này ở lứa tuổi vị thành niên.

Tọa đàm nhấn mạnh rằng, hành vi tự hại không nên được đơn giản hóa thành việc tìm kiếm sự chú ý. Trong nhiều trường hợp, hành vi này có thể liên quan đến khó khăn trong điều hòa cảm xúc, trải nghiệm tiêu cực hoặc những căng thẳng trong các mối quan hệ.

Khi chưa tìm được cách ứng phó phù hợp, học sinh có thể xem tự hại như một phương thức để giải tỏa đau khổ, tự trừng phạt hoặc ứng phó với những tình huống vượt quá khả năng chịu đựng của bản thân.

Các dấu hiệu cảnh báo cần được xem xét trên nhiều phương diện bao gồm: Thể chất, hành vi, cảm xúc, giao tiếp và hoạt động chức năng.

Diễn giả cũng lưu ý, cần phân biệt hành vi tự hại không nhằm mục đích tự sát với hành vi tự sát, đồng thời đánh giá nguy cơ tự sát một cách nghiêm túc, bởi hành vi tự hại lặp lại có thể làm gia tăng nguy cơ trong tương lai.

Phòng ngừa và hỗ trợ, tạo sự đồng hành cùng học sinh

Từ góc độ tâm lý học đường, tọa đàm giới thiệu mô hình hỗ trợ ba cấp độ gồm: Phòng ngừa phổ quát cho toàn bộ học sinh; can thiệp nhóm mục tiêu đối với học sinh có nguy cơ và can thiệp chuyên sâu, chuyển gửi đến các nguồn lực chuyên môn phù hợp khi cần thiết.

Một nội dung trọng tâm của tọa đàm là quy trình hỗ trợ học sinh khi phát hiện hoặc nghi ngờ có hành vi tự hại. Người làm công tác tâm lý học đường cần tìm hiểu những thông tin liên quan đến ý tưởng tự hại, thời điểm khởi phát và tần suất tự hại, tình trạng vết thương, chức năng của hành vi và mức độ sẵn sàng thay đổi của học sinh.

Bên cạnh đó, tọa đàm nhấn mạnh vai trò của nhà tâm lý học đường như một cầu nối giữa học sinh, gia đình, nhà trường và các chuyên gia tham vấn, trị liệu hoặc điều trị chuyên sâu. Quy trình hỗ trợ cần được triển khai xuyên suốt từ phát hiện, đánh giá nguy cơ, bảo đảm an toàn, báo cáo nội bộ, làm việc với cha mẹ/gia đình đến chuyển gửi và theo dõi.

Ngay cả khi học sinh được chuyển gửi để nhận hỗ trợ chuyên sâu, nhà trường vẫn cần duy trì sự đồng hành phù hợp, hỗ trợ các em trong hoạt động học tập và phối hợp với các bên liên quan nhằm bảo đảm tính liên tục của quá trình hỗ trợ. Việc bảo mật thông tin, tôn trọng học sinh, tránh chồng chéo vai trò và nhận thức rõ giới hạn của người trợ giúp là những nguyên tắc cần được chú trọng.

Thông qua tọa đàm, VNSP tiếp tục khẳng định vai trò là không gian kết nối, chia sẻ kiến thức và thúc đẩy thực hành tâm lý học đường theo hướng chuyên nghiệp, có trách nhiệm và phù hợp với bối cảnh thực tiễn tại Việt Nam.