Phòng học bộ môn cần đầu tư đồng bộ để phát huy hiệu quả

Phòng Tin học tại Trường TH Đạo Trù, tỉnh Phú Thọ.

Phòng học đã có, thiết bị chưa đồng bộ

Đầu tư phòng học bộ môn đang góp phần cải thiện điều kiện dạy và học tại nhiều cơ sở giáo dục ở Phú Thọ, nhất là những địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, để những công trình phát huy đúng công năng, việc hoàn thiện phòng học cần đi cùng trang bị thiết bị chuyên dùng, bảo đảm điều kiện thực hành và duy trì hoạt động lâu dài.

Tại xã miền núi Đạo Trù, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, việc nâng cao chất lượng giáo dục vẫn gắn với những khó khăn về cơ sở vật chất. Trước đây, trong một giai đoạn thuộc tỉnh Vĩnh Phúc cũ, Đạo Trù là địa phương có 3 thôn gồm Đạo Trù Thượng, Đạo Trù Hạ và Tiên Long thuộc diện đầu tư Chương trình 135 giai đoạn 2017–2020. Những năm qua, sự quan tâm đầu tư cho trường lớp đã từng bước cải thiện môi trường học tập, song nhu cầu hoàn thiện phòng học bộ môn và thiết bị dạy học vẫn còn lớn.

Sau sắp xếp mạng lưới trường học, Trường Tiểu học Đạo Trù được thành lập trên cơ sở hợp nhất 4 trường tiểu học Yên Dương, Vĩnh Thành, Đồng Tiến và Tân Đồng. Năm học 2026–2027, nhà trường có 74 lớp với 2.147 học sinh và 131 cán bộ, giáo viên, nhân viên. Quy mô lớn cùng đặc thù địa bàn rộng đặt ra không ít khó khăn trong việc bố trí phòng học bộ môn, phân bổ thiết bị và tổ chức các hoạt động thực hành cho học sinh.

Trao đổi với Báo GD&TĐ, bà Nguyễn Thị Ngọc Tú - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đạo Trù cho biết, thời gian qua, được sự quan tâm của chính quyền địa phương và nguồn lực hỗ trợ của doanh nghiệp, một số dãy phòng chức năng đã được xây dựng, tạo thêm điều kiện tổ chức dạy học. Tuy nhiên, nhiều phòng học bộ môn mới hoàn thiện phần cơ sở vật chất, chưa có đầy đủ thiết bị chuyên dùng nên việc khai thác còn hạn chế.

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Tú, có những phòng học bộ môn vẫn phải bố trí bàn ghế thông thường, giáo viên tận dụng máy tính, máy chiếu cá nhân để phục vụ giảng dạy. Trong khi đó, những môn học như Tin học, Ngoại ngữ, Mỹ thuật và Âm nhạc đều cần thiết bị phù hợp để học sinh được thực hành, trải nghiệm theo yêu cầu của Chương trình GDPT 2018.

Khó khăn thể hiện rõ ở các phòng Tin học. Mặc dù nhà trường đã bố trí phòng học phục vụ học sinh lớp 3, 4, 5, nhiều máy tính được sử dụng gần 10 năm, thường xuyên hư hỏng, khiến việc tổ chức các tiết thực hành gặp trở ngại.

“Giải pháp ứng dụng AI trong dạy học môn Toán lớp 2 qua ứng dụng Toán 2 – Vui học mỗi ngày” của thầy Nguyễn Huy Tuấn đã xuất sắc giành 1 trong 5 giải Nhất toàn quốc tại cuộc thi “Sản phẩm tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục” năm 2025 do Bộ GD&ĐT phát động.

Thầy Nguyễn Huy Tuấn, giáo viên phụ trách môn Tin học tại Trường Tiểu học Đạo Trù chia sẻ, do phần lớn máy tính đã hết niên hạn nên thường xuyên phát sinh hỏng hóc, có thời điểm học sinh phải sử dụng chung thiết bị. Một số tiết học, 2 đến 3 em cùng thực hành trên một máy tính, khiến thời lượng thao tác của từng học sinh bị hạn chế, giáo viên cũng khó triển khai đầy đủ các nội dung bài học như mong muốn.

Theo thầy Tuấn, cùng với yêu cầu dạy học Tin học, việc từng bước hướng dẫn học sinh tìm hiểu, tiếp cận trí tuệ nhân tạo trong thời gian tới càng đòi hỏi thiết bị phù hợp hơn.

“Chúng tôi mong các phòng Tin học được bổ sung máy tính có cấu hình đáp ứng yêu cầu dạy học hoặc những thiết bị hỗ trợ như màn hình tương tác, máy tính bảng và hệ thống âm thanh phù hợp. Khi học sinh có điều kiện trực tiếp thao tác, trải nghiệm, giáo viên sẽ thuận lợi hơn trong việc truyền đạt kiến thức, hướng dẫn các em tiếp cận công nghệ mới”, thầy Tuấn bày tỏ.

Không riêng môn Tin học, phòng Ngoại ngữ của nhà trường cũng thiếu thiết bị chuyên dụng, tai nghe và hệ thống tương tác. Trong khi đó, phòng Mỹ thuật mới có một số giá vẽ, còn phòng Âm nhạc chưa được trang bị đầy đủ nhạc cụ, phương tiện hỗ trợ hoạt động thực hành.

Trước thực tế này, Ban Giám hiệu nhà trường mong muốn được Sở GD&ĐT cùng chính quyền địa phương quan tâm, xem xét bổ sung trang thiết bị chuyên dùng, từng bước hoàn thiện các phòng học bộ môn. Đây cũng là điều thầy Tuấn cùng nhiều giáo viên kỳ vọng, để những phòng học đã được xây dựng thực sự trở thành không gian học tập, thực hành hiệu quả cho học sinh.

Khai thác hiệu quả, duy trì lâu dài

Từ thực tế tại Trường Tiểu học Đạo Trù có thể thấy, việc xây dựng phòng học bộ môn mới chỉ là bước đầu trong quá trình hoàn thiện điều kiện dạy học. Để những phòng học này phát huy đúng công năng, cùng với thiết bị chuyên dùng, các nhà trường cần có điều kiện bảo dưỡng, sửa chữa và bổ sung phương tiện dạy học phù hợp với yêu cầu của từng môn.

Quang cảnh Trường Tiểu học Đạo Trù.

Tại Trường THCS Đội Cấn, xã Vĩnh Tường, tỉnh Phú Thọ, trước khi vào năm học 2026–2027, nhà trường đã thực hiện rà soát, kiểm tra toàn bộ phòng học và 12 phòng học bộ môn. Bên cạnh sửa chữa những hạng mục có nguy cơ mất an toàn, nhà trường đã quan tâm nâng cấp thiết bị phòng Tin học, kiểm tra hệ thống màn hình tương tác và đường truyền Internet nhằm bảo đảm điều kiện phục vụ giảng dạy.

Những công việc tưởng chừng nhỏ như kiểm tra thiết bị, sửa chữa máy tính hay bảo đảm kết nối Internet lại có ý nghĩa thiết thực đối với hoạt động của phòng học bộ môn. Bởi trong quá trình sử dụng, thiết bị không tránh khỏi xuống cấp, hư hỏng hoặc không còn đáp ứng yêu cầu của chương trình. Nếu thiếu kinh phí bảo trì, bổ sung và thay thế kịp thời, hiệu quả khai thác phòng học sẽ bị ảnh hưởng.

Ở phạm vi toàn tỉnh, nhu cầu hoàn thiện điều kiện dạy học vẫn còn lớn. Theo Đề án phát triển giáo dục và đào tạo tỉnh Phú Thọ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, cấp tiểu học còn thiếu 774 phòng học bộ môn. Trong khi đó, cấp THCS cần đầu tư thêm 612 phòng và cấp THPT cần bổ sung 210 phòng học bộ môn để đáp ứng tiêu chuẩn trường chuẩn quốc gia.

Để từng bước khắc phục những thiếu hụt này, ngày 30/9/2026, UBND tỉnh Phú Thọ ban hành Kế hoạch số 384/KH-UBND về bảo đảm cơ sở vật chất, thiết bị dạy học giai đoạn 2026–2030, với tổng nhu cầu kinh phí khoảng 17.436 tỷ đồng. Cùng với việc xây dựng mới và nâng cấp các công trình giáo dục, kế hoạch xác định nhu cầu cải tạo, sửa chữa 800 phòng học bộ môn cấp THCS, đồng thời chú trọng bổ sung thiết bị thí nghiệm, thực hành, Tin học, Ngoại ngữ và hạ tầng số.

Những định hướng này cho thấy việc đầu tư phòng học bộ môn cần được xem xét đồng bộ từ cơ sở vật chất, thiết bị chuyên dùng đến khả năng vận hành, bảo quản và sử dụng lâu dài. Đặc biệt, đối với các trường miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, việc xác định nhu cầu đầu tư phải gắn với quy mô học sinh, điều kiện từng điểm trường và khả năng tổ chức dạy học thực tế.