Từ hiện tượng 'Con ghét bố mẹ': Vì sao những lời khó nói lại tìm đến mạng xã hội?

Theo ghi nhận của PV, vào 20h30p tối 1-10, nhóm “Con ghét bố mẹ” có 303,5 nghìn thành viên nhưng đến 7h sáng hôm nay (2-10), nhóm này đã lên gần 317,5 nghìn thành viên.

Điều đáng chú ý, cứ vài phút lại xuất hiện một bài viết công khai, chủ yếu chia sẻ về áp lực học tập, sự kiểm soát, bị so sánh, mâu thuẫn gia đình và cảm giác không được cha mẹ lắng nghe.

"Con ghét bố mẹ" thu hút hàng trăm nghìn thành viên tham gia. Ảnh chụp màn hình

Những “dòng tâm sự” với người lạ

Cẩn trọng lướt qua từng bài viết trong nhóm “Con ghét bố mẹ”, có thể cảm nhận rõ những nỗi xót xa xen lẫn bức xúc được dồn nén phía sau mỗi câu chuyện.

Có bạn thốt lên trong sự tủi thân tột cùng khi chỉ vì điểm 7 môn Toán mà bị phụ huynh xé hết sách vở và đuổi ra đường. Câu hỏi "tại sao lại xé hết sách rồi quăng tập con ra đường?" chứa đựng sự bất lực và tổn thương sâu sắc của một đứa trẻ không được gia đình thấu hiểu.

Vài phút, xuất hiện một bài đăng, vì áp lực điểm số, gia đình… thể hiện sự ngột ngạt ngay chính trong gia đình của mình.

Không chỉ là các bạn trẻ bày tỏ cảm xúc của bản thân, nhóm còn xuất hiện nhiều phụ huynh cũng tham gia để lắng nghe con, nhìn lại cách nuôi dạy và tìm cách thu hẹp khoảng cách thế hệ.

Cũng có nhiều bài được đăng ẩn danh.

“Nhìn cây sửa đất, nhìn con sửa mình”

Bàn về vấn đề này, chuyên gia giáo dục Bùi Khánh Nguyên cho rằng, khủng hoảng trong mối quan hệ giữa cha mẹ bắt nguồn từ rất nhiều nguyên nhân như khoảng cách thế hệ, sự khác biệt văn hóa phương Đông và phương Tây, sự khan hiếm của các khóa học dạy làm cha mẹ một cách khoa học thay vì học bằng kinh nghiệm, thử và sai...

Rất nhiều vấn đề không được nghiên cứu hay ít được phổ biến trong cộng đồng cha mẹ như cách biệt thế hệ, khủng hoảng tuổi teen, mạng xã hội, truyền thông toàn cầu...

Và quan trọng nhất là sự mất phương hướng, mất niềm tin của một bộ phận không nhỏ các bạn trẻ vào cuộc sống. Ngay cả những vấn đề đơn giản như thế nào là trung thực, thế nào là dối trá, thế nào là không gian riêng tư, thế nào là sự tôn trọng... đểu có những định nghĩa khác nhau giữa cha mẹ và con cái.

Chuyên gia Khánh Nguyên.

Theo vị chuyên gia này, đây là cơ hội để cha mẹ đi tìm nguyên nhân sâu xa của sự rạn nứt, thậm chí gãy đổ trong mối quan hệ gia đình theo đúng tư duy "nhìn cây sửa đất, nhìn con sửa mình".

Thay vì đổ lỗi hay thất vọng, cha mẹ cần chủ động vun đắp mối quan hệ với con khi trẻ chưa đủ 18 tuổi. Trẻ học cách ứng xử không chỉ từ lời dạy mà còn từ chính cách sống của người lớn. Vì vậy, cha mẹ cần tự nhìn lại mình, làm gương và đồng hành để giúp con biết “gạn đục, khơi trong” giữa những tác động của cuộc sống.

Trong bối cảnh trẻ tiếp xúc rộng với thế giới, giáo dục không thể chỉ dừng ở những mệnh lệnh “được phép” hay “không được phép”, mà cần giải thích để con hiểu “vì sao” và truyền cảm hứng cho con. Muốn con trở thành niềm tự hào, trước hết cha mẹ cũng cần tự hỏi: Mình đã là tấm gương mà con có thể tự hào hay chưa?

“Dạy con chính là dạy mình, và ‘nghề’ làm cha mẹ đòi hỏi sự học hỏi liên tục và vượt qua thách thức, thậm chí cà sai lầm để có thể trở thành những cha mẹ tốt” – chuyên gia Bùi Khánh Nguyên nhận định.

Khoảng cách thế hệ không đáng sợ bằng khoảng cách cảm xúc

TS Đào Lê Hoà An (Chủ nhiệm chương trình Tâm lý học tại Đại học Victoria Thái Bình Dương, Thành viên ban tư vấn chính sách pháp luật về Thanh thiếu nhi của Ban Bí thư Trung ương Đoàn TNCS HCM) cho rằng, đằng sau một hội nhóm mang tên “Con ghét bố mẹ” không nên chỉ nhìn thấy sự nổi loạn hay vô ơn của người trẻ, mà cần biết có một tín hiệu về nhu cầu được lắng nghe và thấu hiểu.

Một đứa trẻ nói “con ghét bố mẹ” chưa chắc thực sự muốn rời xa bố mẹ. Đôi khi, đó là cách vụng về nhất để nói rằng: “Con đang tổn thương, nhưng con không biết làm thế nào để bố mẹ hiểu con”.

TS Đào Lê Hoà An chia sẻ.

Điều đáng suy nghĩ là ngày nay, những mâu thuẫn vốn thuộc về không gian gia đình đang được đưa lên mạng xã hội để tìm kiếm sự đồng cảm. Khi một đứa trẻ có thể kể những điều khó nói với hàng nghìn người xa lạ nhưng lại không dám nói với cha mẹ, chúng ta cần đặt câu hỏi về chất lượng kết nối cảm xúc trong gia đình, chứ không chỉ đặt vấn đề ở mạng xã hội.

Giải pháp không phải là cấm đoán hay yêu cầu trẻ phải "ngừng than phiền về cha mẹ", vì cảm xúc cần được tôn trọng, nhưng hành vi vẫn cần có giới hạn.

“Con có quyền tức giận, thất vọng và bất đồng với cha mẹ, nhưng cần học cách thể hiện những cảm xúc đó mà không xúc phạm hay làm tổn thương người khác. Ngược lại, cha mẹ cũng cần thay đổi cách tiếp cận. Đừng vội sửa con khi con đang cần được lắng nghe, đừng biến mọi lời phàn nàn của con thành một bài học đạo lý” – TS An bày tỏ.

Theo TS Đào Lê Hoà An, khoảng cách thế hệ không đáng sợ bằng khoảng cách cảm xúc. Cha mẹ và con cái có thể khác nhau về quan điểm, nhưng nếu vẫn có thể nói thật, lắng nghe nhau và tôn trọng những khác biệt ấy thì mâu thuẫn vẫn có thể trở thành cơ hội để trưởng thành.

Gia đình không cần tránh mọi xung đột, mà cần là nơi sau mỗi xung đột, mọi người vẫn muốn quay về – nơi con được yêu thương, lắng nghe và thấu hiểu, thay vì tìm kiếm sự thuộc về trên mạng xã hội.