Từ hoài nghi, dao động đến đồng thuận, ủng hộ cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy

Hội nghị Trung ương 11 khóa XIII thông qua Nghị quyết quan trọng về cải cách tổ chức bộ máy.

Trước những thay đổi lớn của đất nước

Cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy cũng chính là cuộc đấu tranh tư tưởng giữa mới và cũ, giữa tiên tiến và lạc hậu, giữa đổi mới và bảo thủ, giữa động cơ phát triển và lực cản kìm hãm. Đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân đều thấy rõ những hạn chế, yếu kém của mô hình tổ chức xã hội trước đây, nhưng đón nhận chủ trương của Trung ương với tâm trạng khác nhau.

Nhiều người cảm thấy ngỡ ngàng vì tốc độ cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy diễn ra nhanh chóng, quyết liệt, “vừa chạy vừa xếp hàng”. Không ít người có cảm giác bất an do không định liệu được tương lai nghề nghiệp, thu nhập, nhà ở, cơ hội phát triển. Đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý cảm thấy lo lắng do thay đổi vai trò, nhiệm vụ, không gian làm việc.

Bên cạnh tâm lý dè dặt, nghe ngóng trong giai đoạn chuyển tiếp, trong xã hội còn xuất hiện trạng thái hoài nghi về khả năng thành công của cuộc cải cách tổ chức bộ máy. Thậm chí một số ít người bày tỏ sự bức xúc, phản ứng tiêu cực trước việc sáp nhập tỉnh, sáp nhập xã và tinh giản biên chế. Đây là diễn biến tâm lý tự nhiên, dễ hiểu và có cơ sở xã hội sâu xa vì cuộc cách mạng này tác động trực tiếp đến lợi ích, việc làm và môi trường sống quen thuộc của mọi người.

Lễ chào cờ đầu tuần của cán bộ, công chức xã Ninh Qưới, tỉnh Cà Mau (Ảnh Trang thông tin điện tử xã Ninh Quới).

Như đã biết, trong xã hội Việt Nam, đơn vị hành chính không chỉ là ranh giới quản lý mà còn gắn với lịch sử, văn hóa, gia đình, dòng tộc, tài sản của mỗi gia đình, mỗi cá nhân. Vì vậy, khi tên gọi một xã hoặc một tỉnh bị thay đổi, người dân có cảm giác “mất quê”, mất niềm tự hào, mất truyền thống.

Bên cạnh đó, mạng xã hội lan truyền cảm xúc tiêu cực, đăng tải những ý kiến bi quan, bức xúc, không đồng tình. Các thế lực thù địch ra sức khoét sâu vào tâm lý đám đông, gây tác động tiêu cực đến cảm xúc, tâm lý của mọi người. Tâm lý hoài nghi vào thành công của cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy xuất phát từ hiệu quả thấp trong những đợt sáp nhập, tinh gọn bộ máy trước đây. Nhiều người băn khoăn, lo ngại không biết bộ máy mới sẽ vận hành hiệu quả hay lại “teo chỗ này, phình chỗ khác” như trước.

Xét về sâu xa, sự hoài nghi đó phản ánh kỳ vọng của cán bộ và nhân dân về sự công bằng, minh bạch, thực chất và hiệu quả trong lần cải cách này. Người dân muốn “mắt thấy, tai nghe” bộ máy mới, đơn vị hành chính mới hoạt động hiệu quả hơn bộ máy cũ, đơn vị hành chính cũ.

Hơn một năm qua đất nước chứng kiến sự thay đổi to lớn, toàn diện và hết sức sâu sắc. Cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy gắn với đổi mới phương thức quản trị đã thổi luồng sinh khí mới vào xã hội Việt Nam, thổi bay sự bảo thủ và tư tưởng “quan lại kiểu cũ”.

Tại Hội nghị Trung ương 11 khóa XIII, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, đây là: “chủ trương xuất phát từ tầm nhìn chiến lược phát triển đất nước lâu dài”, gắn với mở rộng không gian phát triển và tái cấu trúc nền kinh tế-xã hội. Tinh thần dám nghĩ, dám làm, làm đến cùng, quyết đoán, thần tốc của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị và của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lan tỏa rộng rãi đến mọi cấp, mọi ngành, mọi cán bộ, đảng viên và nhân dân. Tất cả các tỉnh, thành phố đồng loạt triển khai sự chỉ đạo của Trung ương với tinh thần “chỉ bàn làm, làm đến cùng”.

Người dân và cán bộ xã Mường Nhé, tỉnh Điện Biên ra quân trồng cây cà phê, cây mắc-ca (Ảnh Trang thông tin điện tử xã Mường Nhé).

Nhờ tinh thần và ý chí mạnh mẽ ấy, những điều không thể đã trở thành có thể, mô hình chính quyền ba cấp được thực hiện, toàn bộ hệ thống chính trị được sắp xếp lại, mở đường cho mô hình quản trị quốc gia hiện đại.

Đáng chú ý, việc thay đổi tổ chức bộ máy được triển khai đồng bộ với tổ chức Đại hội Đảng các cấp, dẫn đến thay đổi nhân sự chủ chốt ở cả ba cấp Trung ương, tỉnh, xã; từng bước hình thành đội ngũ cán bộ với tư duy mới, theo định hướng trong sạch, liêm chính, có tinh thần phục vụ nhân dân.

Trong quá trình đó, Đảng, Nhà nước ta dành sự quan tâm, chăm lo đặc biệt đến đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, không ngừng củng cố các điều kiện để bộ máy cấp xã, cấp tỉnh hoạt động bình thường. Quyền lợi, chính sách đối với cán bộ, công chức được quan tâm, giải quyết nhanh chóng. Nhiều tỉnh, thành phố tăng cường cán bộ về cơ sở. Tất cả đều hướng về nhân dân, lấy sự hài lòng của người dân làm mục tiêu phấn đấu. Chính vì lẽ đó, cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy ngày càng được người dân cả nước ủng hộ.

Anh Nguyễn Minh Tâm, công dân phường Bình Long, thành phố Đồng Nai nhận xét: “Trước đây nhiều việc nhỏ cũng phải đi xa để xin xác nhận, nay xã được phân cấp mạnh hơn nên giải quyết công việc tại chỗ. Người dân chỉ mong chính quyền làm việc hiệu quả, nhanh gọn và thái độ phục vụ tốt như hiện nay”.

Đại hội thể dục thể thao xã Dang Kang, tỉnh Đắk Lắk (Trang thông tin điện tử xã Dang Kang).

Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền ba cấp, tư tưởng hoài nghi, băn khoăn, lo lắng đã giảm mạnh. Người dân và doanh nghiệp chủ động thích ứng với phương thức quản trị số và văn hóa công vụ mới.

Ông Hoàng Văn Tiến, cán bộ hưu tại phường Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ, ban đầu tỏ rõ sự hoài nghi: “Công việc dồn hết về xã liệu xã có làm được không vì cán bộ rất yếu, sáp nhập ba tỉnh thì rất rối, rồi lại cục bộ, mất đoàn kết”. Khi cấp xã có biểu hiện quá tải, đồng chí bày tỏ sự thất vọng và cho rằng “Mấy tháng rồi mà chưa thay đổi được gì. Cán bộ khéo rồi bỏ việc hết”

Đến tháng 5/2026, đồng chí nêu cảm nhận mới: “Mới làm có 10 tháng mà tăng trưởng kinh tế đã vọt lên. Bộ máy mới chắc là sẽ vận hành tốt”. Thực tiễn đang chứng minh, cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy là chủ trương đúng đắn, phù hợp với thực tiễn của đất nước, đáp ứng yêu cầu đổi mới hệ thống chính trị và quản trị quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại Hội nghị Trung ương 11 khóa XIII.

Tạo môi trường làm việc an toàn, chuyên nghiệp cho cán bộ, công chức

Việc gia tăng áp lực lên đội ngũ cán bộ, công chức và ứng dụng công nghệ số đã làm thay đổi văn hóa công vụ, từng bước chuyển từ “văn hóa phong bì”, “nhờ vả cửa sau” sang văn hóa liêm chính, tuân thủ pháp luật và đề cao trách nhiệm giải trình. Những thay đổi của hệ thống công quyền, việc siết chặt kỷ cương pháp luật tác động mạnh đến khu vực tư nhân và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Giới doanh nghiệp, các hộ sản xuất kinh doanh chuyển đổi sang hướng làm đúng quy định, tuân thủ pháp luật, đổi mới quản trị doanh nghiệp và tăng đầu tư cho ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Việc tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số góp phần định hình phương thức quản trị mới, thúc đẩy hoàn thiện Chính phủ điện tử, chính quyền số, đẩy mạnh kinh tế số, xã hội số và công dân số; tạo nền tảng quan trọng để xây dựng nền hành chính hiện đại, chuyên nghiệp, liêm chính và phục vụ.

Năm 2025, kinh tế Việt Nam tăng trưởng 8,02%, tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030. Đây là kết quả của nhiều yếu tố, trong đó có đóng góp quan trọng từ cải cách thể chế, tinh gọn bộ máy và đổi mới phương thức điều hành.

Công chức xã Hội Thịnh, tỉnh Phú Thọ nỗ lực giải quyết thủ tục hành chính.

Tuy nhiên, ở các tỉnh, thành phố sáp nhập đang xuất hiện tư tưởng “tỉnh anh-tỉnh tôi”, “người tỉnh nào dùng cán bộ tỉnh đó”, ưu tiên quy hoạch, bố trí, sử dụng cán bộ có nguồn gốc từ địa phương cũ của mình. Ở một số sở, ngành, tỷ lệ công chức có nguồn gốc từ địa phương nơi đặt trung tâm tỉnh chiếm ưu thế lớn, trong khi cán bộ từ các tỉnh sáp nhập vào ngày càng ít do chuyển công tác, nghỉ việc, tạo ra sự mất cân đối nghiêm trọng trong cơ cấu đội ngũ cán bộ, công chức sau hợp nhất.

Đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã có biểu hiện xuống sức sau một thời gian dài làm việc căng thẳng. Không ít người xin nghỉ việc hoặc có tâm lý muốn nghỉ do áp lực lớn nhưng chế độ đãi ngộ chưa tương xứng. Về lâu dài tình hình thiếu hụt công chức cấp xã sẽ còn phức tạp hơn do xu hướng muốn nghỉ việc vẫn tiếp diễn, sinh viên ra trường không muốn về công tác tại các xã khó khăn. Một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức còn tâm lý dao động, chưa yên tâm do phải thay đổi chỗ ở, thu nhập chưa bảo đảm cuộc sống, cơ hội phát triển không rõ ràng. Một số nơi xuất hiện biểu hiện cục bộ địa phương, tâm lý so bì, làm việc cầm chừng.

Đồng chí Vũ Thị Thu Hòa, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Hội Thịnh, tỉnh Phú Thọ, nhận định: “Từ khi áp dụng mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cán bộ, công chức xã làm việc vất vả hơn nhưng người dân được hưởng lợi nhiều hơn”. Do đó, cần khẩn trương cải thiện chế độ tiền lương, nhà công vụ, điều kiện làm việc cho cán bộ, công chức. Đồng thời, cần đổi mới phương thức hội họp, báo cáo, đại hội, kỷ niệm, khánh thành, khởi công, trang trí, khẩu hiệu… theo hướng thiết thực, gọn, rõ, tiết kiệm, đơn giản, thực chất hơn.

Phường Điện Bàn, thành phố Đà Nẵng triển khai chi trả an sinh xã hội không dùng tiền mặt (Ảnh Trang thông tin điện tử phường Điện Bàn).

Bên cạnh đó, tâm lý “sợ sai, sợ trách nhiệm, sợ bị truy tố” đang lan rộng do trách nhiệm pháp lý của cán bộ, công chức rất cao trong khi nhiều quy định pháp luật khó thực hiện. Áp lực công việc lớn dần nhưng cơ chế bảo vệ cán bộ, công chức, người dám nghĩ, dám làm chưa rõ ràng và khả thi. Ở nhiều lĩnh vực, hành lang pháp lý chưa thông suốt, đem lại rủi ro cao đối với người thực thi công vụ. Hàng nghìn dự án tồn đọng, kéo dài nhiều năm chưa được xử lý dứt điểm, gây lãng phí rất lớn và tạo sự ức chế đối với doanh nghiệp. Nguồn lực đất đai, con người, vốn chưa được đưa vào sử dụng hiệu quả. Còn nhiều tổ chức, cơ quan, hoạt động nặng về hình thức, hiệu quả thấp. Tất cả những tồn tại ấy không thể giải quyết được nếu thiếu sự tâm huyết, cố gắng của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và chuyên gia cả nước.

Do đó, vấn đề đặt ra hiện nay là phải thông suốt tư tưởng và duy trì khả năng cống hiến lâu dài của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là ở cấp xã. Chỉ khi cấp xã có đủ nhân lực, nguồn lực, cán bộ, công chức, viên chức cấp xã yên tâm công tác thì mới duy trì được các dịch vụ công, phục vụ nhân dân lâu dài. Tình hình hiện nay đòi hỏi các cấp ủy, tổ chức đảng phải có giải pháp căn cơ, bền vững để “được lòng dân nhưng không mất lòng cán bộ, công chức”; tập trung cải thiện môi trường, điều kiện làm việc, chế độ lương thưởng, bảo đảm sự phục vụ lâu dài đối với khu vực công.

Xã Hưng Phước, thành phố Đồng Nai triển khai mô hình "buổi sáng với nhân dân" (Ảnh Trang thông tin điện tử xã Hưng Phước).

Dù còn nhiều việc phải làm, nhiều vấn đề phải tiếp tục cải cách, đổi mới, nhiều ngành, lĩnh vực cần tiếp tục tinh gọn, sắp xếp, song nhìn chung, toàn thể dân tộc Việt Nam đang đoàn kết một lòng vì sự tiến bộ, vì xã hội văn minh, vì sự thịnh vượng của đất nước. Tư tưởng hoài nghi, dao động, thiếu niềm tin ở một bộ phận cán bộ, đảng viên đã giảm mạnh.

Các ngành, địa phương đang có quyết tâm rất cao thực hiện thành công Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp. Hệ thống chính trị đang vận hành hết công suất. Đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức phải nỗ lực ở mức rất cao, nhưng “Đã chọn con đường dựng xây đất nước phồn vinh thì không được nản lòng trước khó khăn”, như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhắn nhủ khi gặp gỡ nhân dân tại Đền Hùng năm 2026.

Hành trình đi đến thịnh vượng, độc lập, tự do, hạnh phúc chưa bao giờ dễ dàng. Trên hành trình đó, sự đồng lòng của cả nước và nỗ lực của mỗi người dân Việt Nam sẽ quyết định vị thế đất nước trong thời đại mới.