Từ lời Bác ở Đền Hùng đến khát vọng làm cho đất nước mạnh lên

Bùi Ngọc AnCó những câu nói vượt qua thời gian để trở thành một phần của ký ức quốc gia. Ngày 19/9/1954, trước khi bộ đội về tiếp quản Thủ đô Hà Nội, tại Đền Giếng, Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn Quân Tiên Phong và căn dặn: “Các Vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước”. 72 năm sau, tại Lễ kỷ niệm 72 năm Ngày Bác Hồ về thăm Đền Hùng và khánh thành Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhắc lại lời căn dặn ấy và đặt vào những yêu cầu mới của đất nước: giữ vững độc lập, xây dựng thực lực quốc gia, củng cố đại đoàn kết, chăm lo văn hóa và con người, để mỗi thế hệ đều có thể trao lại cho thế hệ sau một Việt Nam mạnh hơn, tốt đẹp hơn.

Từ cội nguồn đến trách nhiệm của thế hệ hôm nay

Điều đáng chú ý trong phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là “giữ nước” không được hiểu chỉ như một nhiệm vụ của quốc phòng, an ninh, dù đó luôn là yêu cầu nền tảng. Từ lời Bác, trách nhiệm giữ nước được mở rộng thành trách nhiệm gìn giữ cơ nghiệp cha ông, bảo vệ thành quả của các thế hệ đã hy sinh và làm cho đất nước ngày càng phát triển. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: “Thành quả của thế hệ đi trước phải được tiếp nối bằng những đóng góp xứng đáng của thế hệ hôm nay, để con cháu được sống trong hòa bình và có điều kiện phát triển tốt đẹp hơn”.

Đặt yêu cầu ấy ở Đền Hùng càng làm rõ một mạch tư tưởng rất Việt Nam: quá khứ không phải chỉ để chúng ta nhìn lại, mà để định vị trách nhiệm của hiện tại. Cội nguồn chỉ thực sự có ý nghĩa khi trở thành điểm tựa cho hành động; lịch sử chỉ thực sự sống khi những giá trị được tiếp tục bằng những lựa chọn có trách nhiệm của hôm nay.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện với cán bộ Đại đoàn Quân Tiên phong tại Đền Hùng, ngày 19/9/1954. Ảnh: Bảo tàng Hồ Chí Minh

Bởi vậy, Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông” được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước xác định là phải thể hiện trong “nhận thức, tình cảm và hành động của mỗi người khi đến đây: trân trọng lịch sử, thêm yêu Tổ quốc và sống có trách nhiệm với cộng đồng”. Đó là cách một không gian di sản được chuyển hóa thành không gian giáo dục công dân, nơi ký ức lịch sử tiếp tục tham gia vào việc hình thành nhân cách và trách nhiệm xã hội.

Nhìn từ góc độ văn hóa, một dân tộc không thể bước vững vào tương lai nếu ký ức chung bị đứt gãy. Ký ức quốc gia phải được kể lại bằng ngôn ngữ của từng thế hệ và giúp con người hôm nay hiểu mình đang đứng ở đâu trong dòng chảy dài lâu của dân tộc.

Từ các Vua Hùng đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, từ thế hệ giành độc lập đến thế hệ hôm nay, có một sợi dây xuyên suốt: mỗi thế hệ nhận lại đất nước từ cha ông và có trách nhiệm trao lại đất nước ấy cho con cháu trong một trạng thái tốt đẹp hơn.

“Giữ nước vững bền đòi hỏi dựng xây đất nước ngày càng giàu mạnh”

Một trong những điểm có sức gợi mở lớn nhất trong bài phát biểu là cách Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt mối quan hệ giữa bảo vệ Tổ quốc và phát triển đất nước. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ: “Giữ nước vững bền đòi hỏi dựng xây đất nước ngày càng giàu mạnh”. Sau câu khẳng định ấy là những yêu cầu cụ thể: phát huy trí tuệ, tài năng và sức sáng tạo của con người Việt Nam; nâng cao năng suất; làm chủ công nghệ; xây dựng nền kinh tế có sức cạnh tranh và khả năng chống chịu cao; khơi thông nguồn lực và tạo điều kiện để Nhân dân đóng góp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Lễ kỷ niệm 72 năm Ngày Bác Hồ về thăm Đền Hùng và khánh thành Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông”. Ảnh: Thống Nhất/ TTXVN

Đặc biệt, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: “Lòng yêu nước phải trở thành năng lực làm cho đất nước mạnh lên và cuộc sống người dân tốt hơn”.

Ở đây, lòng yêu nước được chuyển từ phạm trù tình cảm sang phạm trù hành động và năng lực. Yêu nước trong thời bình không chỉ là niềm tự hào trước lịch sử, mà còn là khả năng làm tốt công việc của mình, tạo ra giá trị mới, tăng năng suất lao động, làm chủ khoa học công nghệ, bảo vệ môi trường, giữ gìn văn hóa, xây dựng thể chế hiệu quả và làm cho đời sống Nhân dân ngày càng tốt hơn.

Cũng từ lời Bác năm 1954, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dành một điểm nhấn đặc biệt cho hai chữ “cùng nhau”: “Trong lời Bác dạy, hai chữ ‘cùng nhau’ nhắc nhở chúng ta về sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc”. “Cùng nhau” ở đây không chỉ là sự đồng thuận về mục tiêu, mà còn là điều kiện để mỗi người có cơ hội tham gia, đóng góp và được thụ hưởng thành quả phát triển.

Văn

hóa nuôi dưỡng bản lĩnh dân tộc, mở đường cho tương lai

Đối với lĩnh vực văn hóa, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định: “Văn hóa nuôi dưỡng lòng yêu nước và bản lĩnh của dân tộc, tạo nền tảng để đất nước phát triển bền vững”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đặt văn hóa vào vị trí của một nguồn lực nền tảng. Văn hóa không chỉ là những gì cần được bảo tồn sau khi kinh tế đã phát triển, mà chính là môi trường hình thành con người, bồi đắp lòng yêu nước, củng cố niềm tin xã hội, tạo nên bản lĩnh và sức mạnh tinh thần để một quốc gia có thể đi xa.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Lễ kỷ niệm 72 năm Ngày Bác Hồ về thăm Đền Hùng và khánh thành Tượng đài “Bác Hồ với ngày hội non sông”. Ảnh: Thống Nhất/ TTXVN

Đặc biệt, khi nói về Đất Tổ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu gắn bảo tồn di sản với nâng cao đời sống Nhân dân và khẳng định: “Cộng đồng gìn giữ di sản phải được tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát huy giá trị di sản”. Đây là một nguyên tắc quan trọng của phát triển văn hóa bền vững. Cộng đồng không chỉ là người đứng bên ngoài để “bảo vệ” di sản theo một mệnh lệnh hành chính; họ là chủ thể sáng tạo, trao truyền và làm cho di sản tiếp tục sống. Khi cộng đồng được tham gia, được tôn trọng và được hưởng lợi chính đáng, di sản mới có sức sống lâu dài.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu ứng dụng công nghệ để đồng bào ở xa và bạn bè quốc tế có thể tiếp cận, tìm hiểu lịch sử và văn hóa Việt Nam. Trong thời đại số, một di tích, một câu chuyện lịch sử hay một giá trị văn hóa có thể được số hóa, kể lại bằng nhiều ngôn ngữ và nhiều hình thức, đến với hàng triệu người.

Từ đây có thể thấy một hướng tiếp cận rõ ràng: bảo vệ giá trị gốc, đặt cộng đồng ở vị trí trung tâm, ứng dụng công nghệ để mở rộng tiếp cận và biến di sản thành nguồn lực nâng cao đời sống.

Thông điệp dành cho thanh thiếu niên ở cuối bài phát biểu làm cho mạch suy nghĩ từ quá khứ đến tương lai trở nên trọn vẹn hơn. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong thế hệ trẻ “học tập, rèn luyện để có tri thức, bản lĩnh, sức khỏe; sống trung thực, nhân ái, biết sẻ chia; tự tin làm chủ khoa học, công nghệ và vươn ra thế giới”. Đó là hình dung về một thế hệ người Việt Nam vừa có gốc rễ văn hóa, vừa có năng lực hiện đại; vừa hiểu lịch sử dân tộc, vừa tự tin bước vào những không gian cạnh tranh toàn cầu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm với các Đội viên tiêu biểu toàn quốc tại Phủ Chủ tịch, chiều 14/5/2026. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

72 năm trước, từ Đền Hùng, Chủ tịch Hồ Chí Minh giao cho một thế hệ nhiệm vụ giữ nước. Hôm nay, cũng từ nơi cội nguồn ấy, lời căn dặn được nối dài trong những yêu cầu của thời đại mới. Giữ nước vẫn là bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ; nhưng giữ nước vững bền còn là làm cho nền kinh tế mạnh hơn, khoa học công nghệ tiến xa hơn, bộ máy phục vụ Nhân dân tốt hơn, văn hóa được gìn giữ và phát huy tốt hơn, con người Việt Nam có đủ tri thức, bản lĩnh và khát vọng để làm chủ tương lai.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đại biểu chụp ảnh chung với các Đội viên tiêu biểu toàn quốc tại Phủ Chủ tịch, chiều 14/5/2026. Ảnh: Thống Nhất/TTXVN

Có lẽ ý nghĩa sâu xa nhất của một cuộc trở về nguồn không nằm ở chỗ chúng ta đã đi bao xa để đến với Đền Hùng, mà ở câu hỏi khi rời nơi ấy chúng ta mang theo điều gì. Trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, câu trả lời được đặt rất rõ: thế hệ hôm nay có trách nhiệm “trao lại cho con cháu một đất nước độc lập vững bền, có thực lực mạnh hơn và cuộc sống tốt đẹp hơn”.

Từ lời Bác năm xưa đến thông điệp hôm nay, mạch nguồn ấy vẫn tiếp nối: nhớ về tổ tiên để biết trách nhiệm của mình; trân trọng quá khứ để hành động cho hiện tại; và cùng nhau làm cho đất nước mạnh lên để tương lai Việt Nam luôn được mở rộng bằng chính trí tuệ, bản lĩnh, văn hóa và sức sáng tạo của con người Việt Nam.