Từ một lần tò mò đến vòng lao lý: Bài học cảnh tỉnh cho học sinh về thuốc lá điện tử

Phiên tòa giả định với chủ đề "Hệ lụy và trách nhiệm pháp lý của người chưa thành niên trong tội danh mua bán trái phép chất ma túy" diễn ra tại trường THCS Xuân Sơn (Hà Nội), tháng 5/2026

Vừa qua, hàng trăm học sinh Trường THCS Xuân Sơn (Hà Nội) đã được tiếp cận những kiến thức thiết thực về tác hại của thuốc lá điện tử, ma túy và bạo lực học đường thông qua chương trình tuyên truyền pháp luật kết hợp phiên tòa giả định với chủ đề "Hệ lụy và trách nhiệm pháp lý của người chưa thành niên trong tội danh mua bán trái phép chất ma túy" do Hội LHPN phường Tùng Thiện phối hợp với Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước thành phố Hà Nội tổ chức.

Không chỉ đơn thuần là một buổi tuyên truyền, chương trình đã mang đến cho học sinh góc nhìn chân thực về những hệ lụy mà thuốc lá điện tử có thể gây ra đối với sức khỏe, tương lai và cuộc sống của các em.

"Em thấy rất sợ. Trước đây, em nghĩ thuốc lá điện tử chỉ giống một món đồ giải trí của giới trẻ, nhưng giờ thì em đã hiểu, có những loại bị pha trộn chất ma túy và có thể khiến người sử dụng vướng vào vòng lao lý", em Nguyễn Minh Anh, một học sinh lớp 8 của nhà trường chia sẻ sau chương trình.

Không chỉ đơn thuần là một buổi tuyên truyền, chương trình đã mang đến cho học sinh góc nhìn chân thực về những hệ lụy mà thuốc lá điện tử có thể gây ra đối với sức khỏe, tương lai và cuộc sống của các em

Những suy nghĩ như Minh Anh không phải cá biệt. Trong hội trường, nhiều học sinh tỏ ra bất ngờ khi biết các đối tượng xấu thường lợi dụng mạng xã hội để tiếp cận học sinh. Ban đầu, các em được mời dùng thử miễn phí, sau đó được rủ rê giới thiệu sản phẩm cho bạn bè để nhận tiền hoa hồng.

Với kịch bản sát thực tế, phiên tòa cho thấy, ban đầu các học sinh chỉ tiếp cận thuốc lá điện tử vì tò mò hoặc do lời rủ rê từ bạn bè. Tuy nhiên, từ việc sử dụng thử, một số em có thể dần bị lôi kéo tham gia vào hoạt động mua bán các sản phẩm thuốc lá điện tử chứa chất cấm nhằm kiếm tiền. Hành vi tưởng chừng đơn giản này đã kéo theo những hậu quả nghiêm trọng về pháp lý, ảnh hưởng trực tiếp đến tương lai của người vi phạm.

Qua phần xét hỏi, tranh tụng và tuyên án, các trợ giúp viên pháp lý đã phân tích rõ những quy định của pháp luật liên quan đến hành vi sử dụng, tàng trữ và mua bán trái phép chất ma túy; đồng thời chỉ ra nguy cơ khi thuốc lá điện tử bị pha trộn hoặc chứa các chất gây nghiện nguy hiểm.

Ông Nguyễn Tất Doanh, Trợ giúp viên pháp lý của Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước thành phố Hà Nội, đã tuyên truyền về tác hại của ma túy và thuốc lá điện tử đối với sức khỏe và tâm sinh lý lứa tuổi học sinh; phổ biến các kỹ năng phòng tránh bạo lực học đường, xây dựng môi trường học đường an toàn, lành mạnh và thân thiện.

Theo đó, nicotine và nhiều hóa chất có trong thuốc lá điện tử có thể ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của thanh thiếu niên, gây suy giảm khả năng tập trung, ảnh hưởng đến trí nhớ và làm gia tăng nguy cơ lệ thuộc chất gây nghiện.

"Điều đáng lo ngại là các đối tượng thường đánh vào tâm lý tò mò, thích thể hiện bản thân của lứa tuổi học sinh. Các sản phẩm được thiết kế bắt mắt, nhiều hương vị hấp dẫn nên dễ tạo cảm giác đây là sản phẩm vô hại. Thực tế, nhiều loại thuốc lá điện tử đã bị phát hiện chứa các chất gây nghiện, thậm chí ma túy tổng hợp", ông Doanh cho hay.

Cũng bởi lẽ đó, không ít vụ việc cho thấy học sinh trở thành nạn nhân hoặc vô tình tiếp tay cho hành vi vi phạm pháp luật chỉ vì thiếu kiến thức và kỹ năng nhận diện nguy cơ.

Nhiều câu hỏi, tình huống thực tế đã được các em học sinh trao đổi cùng trợ giúp viên pháp lý, qua đó giúp các em hiểu sâu sắc hơn về trách nhiệm của bản thân trong việc chấp hành pháp luật, nói không với ma túy, thuốc lá điện tử và bạo lực học đường.

Nhiều câu hỏi, tình huống thực tế đã được các em học sinh trao đổi cùng trợ giúp viên pháp lý. Qua đó giúp các em hiểu sâu sắc hơn về trách nhiệm của bản thân trong việc chấp hành pháp luật, nói không với ma túy, thuốc lá điện tử và bạo lực học đường

Đại diện nhà trường cũng chia sẻ, thuốc lá điện tử đang là vấn đề khiến nhiều phụ huynh và giáo viên lo lắng. Khác với thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử có hình thức rất đa dạng, đôi khi được ngụy trang như bút viết, đồ chơi hoặc thiết bị điện tử thông thường. Nếu gia đình và nhà trường không thường xuyên trao đổi với các em thì rất khó phát hiện sớm.

Cuối chương trình, nhiều cánh tay vẫn liên tục giơ lên để đặt câu hỏi cho báo cáo viên. Những thắc mắc xoay quanh cách nhận biết thuốc lá điện tử trá hình, cách từ chối khi bị bạn bè rủ rê hay phải làm gì khi phát hiện người khác sử dụng chất cấm.

Với em Phạm Khánh Linh, học sinh lớp 7, bài học lớn nhất sau buổi tuyên truyền là biết cách nói "không" trước những lời mời gọi trên mạng xã hội. "Em sẽ kể lại cho bố mẹ và các bạn trong lớp những điều đã được nghe hôm nay. Em nghĩ nếu hiểu rõ tác hại thì sẽ không ai muốn thử thuốc lá điện tử nữa", Linh nói.