Từ mùa xuân lịch sử 1941 đến khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên Đại hội XIV

Không gian hội thảo - nơi lịch sử được “đánh thức” bằng đối thoại khoa học

Ngay từ đầu giờ chiều, không khí sôi nổi tại Hội trường Văn Khoa, Đại học KHXH&NV đã vượt ra ngoài khuôn khổ một hội thảo khoa học thông thường. Sảnh chính được bài trí trang trọng với những pano lớn giới thiệu lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chọn Pác Bó, Cao Bằng làm nơi trở về nước, khẳng định tầm nhìn chiến lược của Đảng dẫn dắt toàn dân tộc đứng lên đấu tranh giành độc lập dân tộc thành công, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Những bức tranh sinh động tái hiện hình ảnh lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc mặc quần áo dân tộc Nùng giản dị và các đồng chí cán bộ cách mạng trở về nước - nơi Cột mốc 108 tại Pác Bó, Cao Bằng; bức tranh Người ngồi dịch sử Đảng bên bàn đá đầu nguồn suối Lê-nin hòa mình với thiên nhiên, của họa sĩ Trịnh Phòng… Không gian ấy - “tiền sảnh ký ức”, dẫn dắt đại biểu tham dự bước chậm lại, lắng sâu hơn để tìm hiểu về Pác Bó với Chủ tịch Hồ Chí Minh trước khi bước vào đối thoại học thuật.

Trong hội trường, những cái bắt tay thân tình giữa các nhà khoa học nhiều thế hệ, những cuộc trao đổi nhanh bên hành lang, những ánh mắt chăm chú của đông đảo sinh viên tìm hiểu về Chủ tịch Hồ Chí Minh qua pano, phim tài liệu, diễn thuyết… tạo nên sức sống lịch sử với hiện tại. Giáo viên Trần Trung Hiếu, Trường THPT Chuyên Phan Bội Châu (Nghệ An) chia sẻ: Với người làm giáo dục, mỗi lần dự những hội thảo như thế này là một lần được tăng thêm năng lượng lịch sử, để khi trở về lớp học, câu chuyện về Bác Hồ tại Hội thảo không chỉ là bài giảng, mà là niềm tin sống động cho học trò.

Trong lời khai mạc, GS.TS Hoàng Anh Tuấn nhấn mạnh: 85 năm đã trôi qua, nhưng sự kiện Bác Hồ về nước ngày 28/1/1941 vẫn mang tính thời sự sâu sắc. Đó là bước ngoặt mở ra thời kỳ phát triển mới của cách mạng Việt Nam, đặt nền móng cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám và hành trình xây dựng, bảo vệ Tổ quốc hôm nay.

TS. Aleksandr, đại diện Cơ quan Thương mại Liên bang Nga tại Việt Nam cùng nhiều học giả quốc tế xúc động chia sẻ: Chủ đề Chủ tịch Hồ Chí Minh với tư tưởng tự lực, tự cường, đoàn kết quốc tế, xây dựng xã hội chủ nghĩa luôn có tính thời sự quốc tế. Đặc biệt trong bối cảnh tình hình thế giới hiện nay có những biến động khó lường. Tư tưởng của lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh không chỉ soi đường cho đất nước Việt Nam mà còn trong không gian học thuật toàn cầu.

Vì sao Người chọn Cao Bằng? - Những luận giải khoa học làm sáng tỏ một quyết định lịch sử

Phiên thảo luận toàn thể của hội thảo thu hút sự quan tâm sâu sắc của các đại biểu và đông đảo thế hệ trẻ với câu hỏi trung tâm: Vì sao Chủ tịch Hồ Chí Minh, sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, lại lựa chọn Cao Bằng - Pác Bó làm nơi trở về Tổ quốc và trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam? Trong tham luận “Sự kiện Bác Hồ về nước: Dấu mốc quan trọng, ý nghĩa lịch sử, giá trị trường tồn”, PGS.TS Bùi Đình Phong, Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh khẳng định: Đây không phải là sự lựa chọn ngẫu nhiên hay mang tính tình thế, mà là kết quả của một tư duy chiến lược cách mạng đặc biệt sắc sảo, hội tụ đầy đủ các yếu tố thiên thời - địa lợi - nhân hòa.

PGS.TS Bùi Đình Phong, Viện Hồ Chí Minh trao đổi với phóng viên báo chí về giá trị lịch sử “Sự kiện Bác Hồ về nước: Dấu mốc quan trọng, ý nghĩa lịch sử, giá trị trường tồn” tại hội thảo.

Về thiên thời, năm 1941 là thời điểm tình hình thế giới và khu vực có những chuyển biến căn bản. Chủ nghĩa phát xít dần suy yếu, Chiến tranh Thế giới thứ hai bước vào giai đoạn quyết liệt, phong trào giải phóng dân tộc dâng cao, Quốc tế Cộng sản điều chỉnh chiến lược, đề cao vai trò của các phong trào cách mạng trong nước. Ở Việt Nam, mâu thuẫn dân tộc trở nên gay gắt, đòi hỏi Đảng phải có sự lãnh đạo trực tiếp, thống nhất từ trong nước. Việc lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về đúng thời điểm đó cho thấy năng lực dự báo chính trị và nhãn quan chiến lược vượt thời đại.

Về địa lợi, Cao Bằng là vùng rừng núi hiểm trở, “dễ thủ, khó công”, địa hình phức tạp, thuận lợi cho việc xây dựng căn cứ địa cách mạng lâu dài. Đặc biệt, vị trí biên giới giáp Trung Quốc giúp Cao Bằng trở thành đầu mối liên lạc quốc tế quan trọng, bảo đảm sự kết nối giữa cách mạng Việt Nam với phong trào cách mạng thế giới, đồng thời tạo điều kiện bảo toàn lực lượng trong bối cảnh kẻ thù khủng bố gắt gao.

Về nhân hòa, đồng bào các dân tộc Cao Bằng vốn có truyền thống yêu nước, tinh thần cách mạng kiên cường là chỗ dựa vững chắc cho cách mạng. Nhân dân không chỉ che chở, nuôi dưỡng cán bộ, mà còn trực tiếp tham gia xây dựng cơ sở, trở thành hậu phương chính trị tin cậy, tạo điều kiện để phong trào cách mạng bén rễ và phát triển bền vững.

Bổ sung cho những luận điểm trên, PGS.TS Nguyễn Ngọc Hà, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản khẳng định: Cao Bằng giai đoạn 1930 - 1945 giữ vai trò như một “trung tâm kết nối” của phong trào cách mạng Việt Nam, nơi đường lối được thống nhất, lực lượng được tập hợp và phong trào quần chúng được lan tỏa rộng khắp. Đặc biệt, từ Pác Bó, Cao Bằng, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập Hội nghị Trung ương 8 (5/1941), hoàn chỉnh sự chuyển hướng chiến lược của cách mạng Việt Nam, đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu và xác định con đường tiến tới Tổng khởi nghĩa giành chính quyền. Từ căn cứ địa Cao Bằng, tổ chức Việt Minh nhanh chóng được xây dựng, lực lượng vũ trang và phong trào quần chúng phát triển mạnh mẽ, tạo thế và lực cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Thực tiễn lịch sử đã chứng minh: lựa chọn Cao Bằng là một quyết định chiến lược sáng suốt, đặt nền móng quyết định cho thắng lợi của cách mạng Việt Nam, mở ra kỷ nguyên độc lập dân tộc và con đường phát triển của đất nước.

Pác Bó khởi nguồn tư tưởng Hồ Chí Minh về đối ngoại, văn hóa và sức mạnh thời đại

Phiên thảo luận chuyên sâu của hội thảo đã làm nổi bật từ sự kiện Bác Hồ trở về Tổ quốc mùa xuân năm 1941 tại Pác Bó, Cao Bằng không chỉ đưa dân tộc Việt Nam thực hiện thắng lợi đấu tranh giải phóng dân tộc mà còn đặt nền tảng cho hệ giá trị tư tưởng mới về thời đại Hồ Chí Minh, thời đại độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, đang hiện hữu, sống động trên nhiều lĩnh vực đối ngoại, văn hóa… soi đường cho phát triển đất nước hôm nay,

Làm rõ hơn chiều kích đối ngoại trong tư tưởng Hồ Chí Minh, GS.TS Phạm Hồng Tung, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển mang đến một cách tiếp cận mới khi phân tích ba lần Bác Hồ xuất quan từ Pác Bó. Theo ông, những chuyến đi của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc qua biên giới những năm 1941 - 1945 không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu cách mạng trước mắt, mà còn thể hiện rất sớm một tư duy đối ngoại độc lập, tự chủ, linh hoạt và hòa hiếu. Từ Pác Bó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền móng cho đường lối đối ngoại biết tranh thủ thời cơ quốc tế, kết hợp chặt chẽ lợi ích dân tộc với xu thế của thời đại, những nguyên tắc vẫn giữ nguyên giá trị trong đường lối đối ngoại rộng mở, chủ động và trách nhiệm của Việt Nam hôm nay. Những năm qua và bối cảnh quốc tế hiện nay, Đảng ta vẫn nhất quán tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác đối ngoại độc lập, tôn trọng, hữu nghị, hợp tác, phát triển cùng có lợi.

Ở chiều sâu văn hóa, tư tưởng, PGS.TS Phạm Quang Long, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học KHXH&NV đi sâu phân tích các bài viết của Hồ Chí Minh tại Cao Bằng giai đoạn 1941 - 1943, qua đó làm nổi bật khái niệm “văn hóa cứu nước”. Ngôn ngữ giản dị, tư duy gần dân, cách diễn đạt dễ hiểu của Bác không chỉ giúp truyền bá đường lối cách mạng, mà còn tạo dựng niềm tin, khơi dậy ý chí và củng cố sự đồng thuận xã hội rộng lớn để quyết tâm thực hiện con đường đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc thành công.

Những tư tưởng, đường lối trên của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chính là nền tảng tinh thần để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc làm nên sức mạnh thời đại, biến những điều không thể thành có thể để xây dựng đất nước. Đây là bài học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác tư tưởng, tuyên truyền và phát huy sức mạnh nhân dân mà Đại hội Đảng XIV tiếp tục xây dựng, kiên định thực hiện.

TS. Lê Hải Hòa, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng giới thiệu bức tranh của họa sĩ Trịnh Phòng vẽ Bác Hồ và các đồng chí cán bộ cách mạng trở về Pác Bó, Cao Bằng ngày 28/1/1941 với TS.Aleksandr, Cơ quan Đại diện Thương mại Liên bang Nga tại Việt Nam.

Biến di sản lịch sử thành nguồn lực phát triển: tinh thần tự lực, tự cường trong kỷ nguyên mới

Từ hội thảo, đông đảo đại biểu, thế hệ trẻ đều nhận thấy hệ tư tưởng Hồ Chí Minh trong dòng chảy lịch sử cách mạng vĩ đại của dân tộc là tinh thần tự lực, tự cường, nhân tố quyết định làm nên những thắng lợi vĩ đại của cách mạng Việt Nam. Đây là kim chỉ nam cho toàn Đảng, toàn dân ta tiếp tục khơi dậy sức mạnh nội lực, đổi mới sáng tạo bước vào kỷ nguyên mới Đại hội Đảng XIV.

Từ góc nhìn lãnh đạo, quản lý địa phương, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa khẳng định: Tinh thần độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường được Chủ tịch Hồ Chí Minh khởi nguồn từ Pác Bó không chỉ là di sản tinh thần, mà đang khơi dậy sức mạnh nội sinh đổi mới để Cao Bằng xây dựng những chiến lược phát triển trong giai đoạn mới. Cao Bằng xác định phát triển kinh tế không thể tách rời bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa, đặc biệt là di sản Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Cao Bằng. Chính di sản của Người khi được khai thác đúng hướng sẽ tạo ra lợi thế khác biệt, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của địa phương trong quá trình hội nhập. Đây cũng là cách Cao Bằng cụ thể hóa tư tưởng Hồ Chí Minh về “lấy sức ta mà tự giải phóng cho ta” trong điều kiện phát triển hiện nay.

Xuất phát từ quan điểm coi di sản lịch sử của Chủ tịch Hồ Chí Minh là nguồn lực cho phát triển, với tham luận “Kết nối phát triển du lịch Pác Bó với tuyến du lịch đỏ Quảng Tây (Trung Quốc)”, ông Đinh Ngọc Hải, nguyên Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cao Bằng đã phân tích nổi bật vai trò đặc biệt của Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương từ năm 2016 - 2025 thúc đẩy tăng trưởng du lịch đỏ gắn với các mô hình bảo tồn các giá trị văn hóa bản địa tạo sinh kế mới cho người dân. Khẳng định di sản lịch sử là nguồn lực kinh tế - xã hội lâu dài, góp phần nâng cao nội lực phát triển bền vững. Đề xuất kết nối không gian di sản cách mạng Pác Bó với hệ thống di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Quảng Tây (Trung Quốc) hình thành tuyến “du lịch đỏ theo chân Bác” tái hiện hành trình lịch sử đặc biệt của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc mang giá trị giáo dục sâu sắc, đưa lịch sử sống động bước vào đời sống đương đại. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển du lịch di sản, du lịch trải nghiệm lịch sử trong bối cảnh hội nhập quốc tế, vừa thúc đẩy hợp tác văn hóa, du lịch Việt Nam - Trung Quốc, vừa lan tỏa giá trị lịch sử cách mạng tới thế hệ trẻ và du khách quốc tế.

Tinh thần tự lực, tự cường trong tư tưởng Hồ Chí Minh lan tỏa mạnh mẽ trong các đại biểu doanh nghiệp. Ông Trịnh Văn Tuấn, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn PC1, cho rằng: Bài học quý từ hội thảo là tinh thần tự lực, tự cường “lấy sức ta để giải phóng cho ta” của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chính là kim chỉ nam để doanh nghiệp chúng tôi luôn chủ động đổi mới sáng tạo trước bối cảnh cạnh tranh và hội nhập ngày càng sâu rộng. Trên tinh thần đó, PC1 lựa chọn Cao Bằng để triển khai nhiều dự án công nghệ xanh, coi đây là minh chứng sinh động cho việc chuyển hóa giá trị lịch sử thành hành động phát triển cụ thể, góp phần gia tăng nội lực kinh tế quốc gia.

Hội thảo khép lại, nhưng từ mùa xuân Pác Bó năm 1941, ánh sáng tư tưởng lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh với tinh thần độc lập dân tộc, tự chủ, tự lực, tự cường vẫn tiếp tục lan tỏa, là ngọn đuốc soi đường cho Đảng và các tầng lớp nhân dân cùng đồng lòng đoàn kết, chủ động đổi mới sáng tạo, vượt qua mọi khó khăn, thách thức để đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Trường Hà - Hoài Phương - Kim Dung