"Từ nay tới cuối năm, lãi vay giảm 0,5% là tốt rồi"

Quầy giao dịch ngân hàng. Ảnh: HT.

Lãi suất cho vay leo cao

Theo công bố mới nhất của Ngân hàng Nhà nước, lãi suất cho vay bình quân trong tháng 8/2026 đã chạm mốc 10,7%, cao hơn tháng trước 0,2 điểm phần trăm. Mức này tăng khoảng 3 điểm phần trăm so với lãi suất của các khoản vay giải ngân cách đây một năm.

Thống kê cho thấy, có hơn 20 ngân hàng đã công bố lãi suất cho vay bình quân trong tháng 8/2026, trong đó nhiều đơn vị vượt mốc 10% như: OCB (10,94%), BVBank (10,8%), VietABank (10,76%), VikkiBank (10,51%), BaoVietBank (10,5%), TPBank (10,47%), HDBank (10,4%), PVcomBank (10,25%), LPBank (10,19%)…

VIB có lãi suất cho vay bình quân 9,08% nhưng dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng với mức tăng 0,8% so với tháng trước. Techcombank có lãi suất cho vay bình quân thuộc hàng cao nhất, đạt 11,2%, tăng 0,58% so với tháng trước.

Đáng chú ý, lãi suất cho vay ngắn hạn với các lĩnh vực ưu tiên như xuất khẩu, nông nghiệp, công nghiệp hỗ trợ, doanh nghiệp vừa và nhỏ… cũng gia tăng trong tháng 8/2026, đạt 4%. Đây là lần đầu tiên trong nhiều năm qua các ngân hàng cho vay lĩnh vực ưu tiên với lãi suất tối đa theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

Trao đổi với VietTimes, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư Công ty CP Chứng khoán An Bình, cho biết việc lãi suất cho vay neo ở mức cao là hệ quả của nhiều yếu tố cộng hưởng.

Một là lạm phát toàn cầu có xu hướng tăng, khiến mặt bằng lãi suất toàn cầu tăng theo. Điều này tác động tới mặt bằng lãi suất trong nước.

Hai là từ đầu năm tới nay, thanh khoản hệ thống gặp khó khăn không nhỏ. Nguyên nhân là nhu cầu vốn tăng rất mạnh, trong khi khả năng cung ứng của hệ thống ngân hàng không theo kịp.

"Năm nay, không chỉ lĩnh vực hạ tầng mà sản xuất và bất động sản cũng có nhu cầu vốn rất lớn. Sự gia tăng đồng thời về nhu cầu vốn của các lĩnh vực này khiến việc cân đối nguồn vốn trở thành bài toán nan giải", ông Thế Minh bình luận.

Ghi nhận cho thấy lãi suất tiền gửi hiện vẫn ở mức cao. Ngân hàng Nhà nước cho biết lãi suất tiền gửi cao nhất cho kỳ hạn 6-12 tháng đã chạm mốc 8%, còn kỳ hạn dài hơn 24 tháng lên 8,1%, đều tăng 0,2 điểm phần trăm so với tháng trước.

Trên thực tế, lãi suất tiền gửi còn cao hơn nữa do nhiều ngân hàng cộng thêm lãi suất cho khách hàng mới hoặc vào các ngày cuối tuần… Một số khoản tiền gửi lớn được áp dụng lãi suất thỏa thuận trên 9,7%/năm, thậm chí có trường hợp được chào gần 10%/năm, đi kèm điều kiện về quy mô tiền gửi và thời gian duy trì.

Lạm phát hạ rất mạnh thì lãi suất mới giảm sâu

Theo ông Nguyễn Thế Minh, với tình hình hiện tại, việc kỳ vọng lãi suất cho vay giảm mạnh trong những tháng cuối năm là không cao. Nguyên nhân là lạm phát vẫn chưa hạ nhiệt và nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn rất lớn.

"Trong kịch bản lạc quan, lãi suất giảm 0,25-0,5% đã là tốt rồi, giảm tới 1% thì là quá tốt. Còn muốn giảm sâu hơn nữa thì lạm phát phải hạ rất mạnh."

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, nhìn nhận để kéo giảm lãi suất, Chính phủ cần thực thi một nhóm giải pháp, thay vì đặt kỳ vọng vào một công cụ duy nhất.

Cụ thể, về tiền tệ, có thể tiếp tục điều tiết thanh khoản linh hoạt, tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng tiếp cận nguồn vốn hợp lý, đồng thời duy trì các cân đối về lạm phát, tỷ giá và an toàn hệ thống.

Về tài khóa, đẩy nhanh đầu tư công, cải thiện tiến độ thanh toán và dòng tiền trong nền kinh tế sẽ hỗ trợ doanh nghiệp mà không tạo toàn bộ áp lực lên tín dụng ngân hàng.

Về dài hạn, cần tiếp tục phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp, cổ phiếu, quỹ đầu tư và các nguồn vốn dài hạn, qua đó giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế vào hệ thống ngân hàng.

“Nếu có dư địa giảm chi phí vốn, nên ưu tiên các lĩnh vực tạo năng suất và giá trị gia tăng như sản xuất, xuất khẩu, doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh và các dự án có hiệu quả”, ông Huy nói.

Ông Nguyễn Thế Minh cho rằng việc mặt bằng lãi suất neo cao sẽ khiến tình hình sản xuất kinh doanh của cộng đồng doanh nghiệp tiếp tục khó khăn trong thời gian tới. Khó khăn không chỉ đến từ chi phí vốn đắt đỏ mà còn vì khả năng tiếp cận vốn hạn chế.

"Tín dụng chảy nhiều vào các dự án lớn của các tập đoàn lớn, nên doanh nghiệp vừa và nhỏ chịu ảnh hưởng đáng kể. Thực tế cho thấy vấn đề mấu chốt khiến doanh nghiệp vừa và nhỏ khó khăn không hẳn là thiếu đơn hàng mà là khó vay vốn", ông Minh nói.

Ưu đãi lãi vay cho doanh nghiệp vừa và nhỏ

Theo Ngân hàng Nhà nước, tính đến 28/8/2026, dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt gần 20,5 triệu tỷ đồng, tăng 10,24% so với cuối năm 2025. Riêng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, hiện có trên 100 tổ chức tín dụng có phát sinh dư nợ, dư nợ tín dụng đạt trên 4,1 triệu tỷ đồng, tăng 12,4% so với cuối năm 2025 và chiếm khoảng 20% tổng dư nợ của nền kinh tế (thấp hơn nhiều so với tỷ trọng 25,5% của bất động sản).

Trong tháng 8 vừa qua, Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản chỉ đạo các ngân hàng thương mại triển khai Chương trình tín dụng hướng đến doanh nghiệp vừa và nhỏ và các doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực là động lực tăng trưởng (nông nghiệp, nông thôn, công nghiệp hỗ trợ, công nghệ cao, xuất khẩu, kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, chế biến chế tạo và các dự án xanh).

Sau hơn 1 tháng triển khai, từ chỗ chỉ có 4 ngân hàng thương mại có vốn nhà nước đăng ký 220 nghìn tỷ đồng, đến nay đã có 19 ngân hàng thương mại công bố thông tin chương trình, sản phẩm ưu đãi, với quy mô trên 407 nghìn tỷ đồng; lãi suất ưu đãi thấp hơn từ 1-2%/năm so với mức lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn của các ngân hàng cho vay.

Tại hội nghị "Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa" diễn ra mới đây, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn đã yêu cầu các ngân hàng nghiên cứu, phát triển và đa dạng hóa sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc thù doanh nghiệp vừa và nhỏ và từng ngành, lĩnh vực.

Bên cạnh tín dụng truyền thống, các tổ chức tín dụng cần tiếp tục phát triển các hình thức tài trợ phù hợp như bảo lãnh, bao thanh toán, cho thuê tài chính, tài trợ chuỗi cung ứng và các sản phẩm tài chính số; triển khai kịp thời các chương trình, chính sách tín dụng theo chủ trương của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước; công khai rõ đối tượng, điều kiện, quy trình để doanh nghiệp có thể dễ dàng tìm hiểu và tiếp cận, đảm bảo chính sách của ngân hàng là thực chất, đến được doanh nghiệp vừa và nhỏ.