Từ ngày 15/9, chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm thế nào về an toàn phòng cháy?

Không thể đưa công trình vào hoạt động khi chưa hoàn tất trách nhiệm về phòng cháy

Ngày 8/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 347/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều của 4 nghị định, trong đó có Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Một trong những điểm đáng chú ý là quy định cụ thể hơn trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình trong nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy.

Theo quy định mới, chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình phải tổ chức nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy đối với dự án, công trình; đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả nghiệm thu.

Chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình phải tổ chức nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy đối với dự án, công trình đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Đáng chú ý, trước khi đưa công trình vào hoạt động, chủ đầu tư còn phải khai báo trên hệ thống Cơ sở dữ liệu về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và truyền tin báo cháy.

Quy định này có ý nghĩa đáng kể đối với người dân, đặc biệt là những người sinh sống, làm việc trong các tòa nhà chung cư, nhà ở kết hợp kinh doanh, cơ sở sản xuất, kinh doanh và các công trình có nguy cơ cháy, nổ. Về nguyên tắc, trách nhiệm bảo đảm an toàn không chỉ nằm ở người sử dụng công trình mà trước hết phải được kiểm soát ngay từ khâu xây dựng và đưa công trình vào vận hành.

Với phương tiện giao thông thuộc diện quy định, chủ phương tiện cũng phải tổ chức nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy và chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết quả nghiệm thu. Khi đưa phương tiện vào hoạt động, chủ phương tiện phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan quản lý chuyên ngành.

Kiểm tra định kỳ: công trình có nguy cơ cao được kiểm tra thường xuyên hơn

Một thay đổi khác đáng chú ý là việc phân định rõ hơn thẩm quyền kiểm tra về phòng cháy, chữa cháy giữa cơ quan Công an và cơ quan chuyên môn về xây dựng thuộc UBND cấp tỉnh.

Theo quy định mới, cơ quan Công an theo phân cấp sẽ tổ chức kiểm tra định kỳ 1 năm/lần đối với cơ sở thuộc nhóm 1; công trình đang xây dựng thuộc diện phải thẩm duyệt hoặc thẩm định thiết kế về phòng cháy, chữa cháy; và các phương tiện giao thông thuộc diện quy định.

Đối với cơ sở thuộc nhóm 2, tần suất kiểm tra định kỳ là 2 năm/lần.

Không chỉ kiểm tra theo lịch, cơ quan chức năng có thể kiểm tra đột xuất khi phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật, có đơn khiếu nại, tố cáo liên quan đến phòng cháy, chữa cháy hoặc khi có yêu cầu nhằm bảo đảm an ninh, trật tự.

Cơ quan Công an theo phân cấp sẽ tổ chức kiểm tra định kỳ 1 năm/lần đối với cơ sở thuộc nhóm 1.

Ở cấp tỉnh, UBND cấp tỉnh phân công, phân cấp cơ quan chuyên môn về xây dựng tổ chức kiểm tra. Các cơ sở thuộc nhóm 1 được kiểm tra định kỳ 1 năm/lần, trong khi nhóm 2 được kiểm tra 2 năm/lần; đồng thời có thể kiểm tra đột xuất khi xuất hiện dấu hiệu vi phạm hoặc có khiếu nại, tố cáo theo quy định.

Điều này cho thấy việc kiểm soát an toàn phòng cháy, chữa cháy đang được chuyển mạnh theo hướng kiểm tra thường xuyên, phân loại theo mức độ rủi ro, thay vì chỉ tập trung vào thời điểm công trình được xây dựng hoặc nghiệm thu.

Kiểm tra không chỉ là "đến xem" mà phải có kế hoạch, thông báo và biên bản

Nghị định mới cũng quy định cụ thể hơn trình tự, thủ tục kiểm tra định kỳ.

Theo đó, trước ngày 15/12 hằng năm, cơ quan Công an, cơ quan chuyên môn về xây dựng và UBND cấp xã theo phân cấp phải xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ của năm kế tiếp đối với các cơ sở, công trình, phương tiện thuộc phạm vi quản lý. Kế hoạch có thể được điều chỉnh khi cần thiết.

Trước khi kiểm tra, cơ quan có thẩm quyền phải thành lập đoàn kiểm tra hoặc phân công cán bộ thực hiện. Đối tượng được kiểm tra phải được thông báo bằng văn bản về thời gian, nội dung và thành phần tham gia trước ít nhất 3 ngày làm việc.

Trước ngày 15/12 hằng năm, cơ quan Công an, cơ quan chuyên môn về xây dựng và UBND cấp xã theo phân cấp phải xây dựng kế hoạch kiểm tra định kỳ của năm kế tiếp.

Trong quá trình kiểm tra, trưởng đoàn hoặc cán bộ được phân công phải giới thiệu thành phần, nội dung, phương pháp kiểm tra và phân công nhiệm vụ cho các thành viên.

Sau khi kết thúc, việc kiểm tra phải được lập thành biên bản theo mẫu quy định. Nếu đối tượng được kiểm tra không ký biên bản, lý do cũng phải được ghi rõ trong biên bản.

Với người dân, quy trình này không chỉ mang ý nghĩa thủ tục. Việc quy định rõ kế hoạch, thời gian thông báo, nội dung và kết quả kiểm tra giúp quá trình kiểm tra minh bạch hơn, đồng thời tạo cơ sở để xác định trách nhiệm khi xảy ra vi phạm hoặc sự cố.

An toàn phòng cháy cần bắt đầu từ trách nhiệm của người đứng đầu

Các vụ cháy tại nhà ở, chung cư, cơ sở kinh doanh hay công trình tập trung đông người cho thấy phòng cháy, chữa cháy không phải câu chuyện chỉ được nhắc đến khi có sự cố.

Một hệ thống báo cháy có thể giúp phát hiện nguy cơ sớm, nhưng nếu lối thoát nạn bị chắn, cửa thoát hiểm không bảo đảm, thiết bị chữa cháy không hoạt động hoặc công trình được đưa vào sử dụng khi chưa đáp ứng yêu cầu an toàn thì rủi ro vẫn có thể xảy ra.

Phòng cháy, chữa cháy không phải câu chuyện chỉ được nhắc đến khi có sự cố.

Việc Nghị định 347/2026/NĐ-CP tiếp tục làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu và các cơ quan quản lý vì thế có ý nghĩa trực tiếp đối với cuộc sống của người dân. Khi trách nhiệm được xác định rõ từ khâu nghiệm thu, đưa công trình vào hoạt động đến kiểm tra định kỳ, yêu cầu về an toàn phòng cháy, chữa cháy sẽ không chỉ dừng ở những hồ sơ trên giấy.

Đặc biệt, đối với cư dân chung cư, người thuê nhà, người lao động tại các cơ sở sản xuất – kinh doanh hay khách hàng tại những địa điểm tập trung đông người, một công trình đáp ứng đầy đủ yêu cầu phòng cháy, chữa cháy cũng đồng nghĩa với việc quyền được sống và làm việc trong một môi trường an toàn được bảo vệ tốt hơn.

Nghị định 347/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/9/2026.