Từ 'người hùng' sông Gianh đến người chiến sĩ nơi đầu sóng

Chàng trai dũng cảm ngày ấy hiện là Đại úy Trần Quốc Hoàn, Ngành trưởng Ngành máy, Trạm Sửa chữa tổng hợp, Phòng Hậu cần-Kỹ thuật, Vùng Cảnh sát biển 2 - anh đang ngày ngày chỉ huy bộ đội chăm sóc, bảo dưỡng cho những con tàu trước khi lên đường làm nhiệm vụ.

Gắng sức cứu người giữa lưỡi hái tử thần

Tôi từng nhiều lần tiếp xúc, gặp gỡ Đại úy Trần Quốc Hoàn khi cùng cán bộ, chiến sĩ đơn vị tham gia nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát dài ngày trên biển. Mới đây có dịp gặp lại, vẫn phong cách mạnh mẽ, quyết đoán, tính tình sôi nổi, nhiệt huyết, chàng sĩ quan trẻ cho hay vừa cùng đồng đội hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tuần tra trên biển, giờ đang tập trung vào thực hiện nhiệm vụ sửa chữa, bảo quản hệ thống vũ khí trang bị kỹ thuật, sẵn sàng phục vụ cho nhiệm vụ tiếp theo.

Trần Quốc Hoàn, sinh năm 1990, quê ở thôn Thiết Sơn 3, xã Thạch Hóa, huyện Tuyên Hóa, tỉnh Quảng Bình (nay là thôn 3 Thiết Sơn, xã Tuyên Phú, tỉnh Quảng Trị). Trước khi trở thành sĩ quan quân đội, Hoàn từng nổi tiếng khắp cả nước khi cùng anh trai cứu được hàng chục người thoát khỏi lưỡi hái tử thần trên sông Gianh, được Bộ tư lệnh Vùng 3 Hải quân (Quân chủng Hải quân) tuyển dụng vào phục vụ trong Quân đội.

Trong câu chuyện thân mật, Đại úy Trần Quốc Hoàn bùi ngùi nhớ lại. Sáng 25-1-2009, Hoàn cùng anh trai là Trần Quang Thắng và người chú rể là ông Mai Xuân Luyện với con trai Mai Xuân Phong điều khiển thuyền máy xuống chợ Ba Đồn, thị xã Ba Đồn, tỉnh Quảng Bình (nay là phường Ba Đồn, tỉnh Quảng Trị) mua sắm đồ Tết. Đến khoảng 7 giờ sáng, khi xuồng của anh em Hoàn đến gần bến đò xã Quảng Hải (cũ) thì phát hiện phía trước cách khoảng 200 mét có một chiếc thuyền lớn đang có biểu hiện chao đảo liên hồi. Anh Thắng lập tức tăng ga tiếp cận, nhưng chỉ trong tích tắc, khi còn cách khoảng 100 mét, con thuyền đã bị nhấn chìm xuống dòng sông. Trước mắt họ lúc này là rất nhiều cánh tay chới với giữa dòng nước cùng những tiếng kêu cứu dồn dập, thảm thiết cả khúc sông. Không một chút do dự, Hoàn và anh trai nhanh chóng trút bỏ toàn bộ quần áo ấm, lao thẳng xuống dòng nước lạnh.

“Lúc ấy người tôi đột ngột co cứng lại vì lạnh, toàn thân như thể bị đóng băng. Nhưng nhìn các nạn nhân đang thoi thóp, chìm dần, tôi không còn suy nghĩ gì khác ngoài việc phải cứu họ nhanh nhất bằng mọi giá”, Đại úy Trần Quốc Hoàn nhớ lại.

Giữa làn nước lạnh buốt ngày giáp Tết, Hoàn và anh trai Trần Quang Thắng liên tục ngụp lặn tiếp cận từng người. Do khỏe và bơi giỏi hơn, Hoàn đảm nhiệm kéo các nạn nhân ở xa lại gần thuyền của mình để anh trai và người chú rể kéo họ lên. Trong cơn tuyệt vọng, nhiều người giãy giụa, cố gắng bấu víu, thậm chí vô thức nhấn chìm người cứu để ngoi lên thở.

“Khó khăn nhất là lúc dìu nạn nhân đến gần thuyền. Khi ấy họ rất hoảng loạn, lúc nào cũng bám chặt, thậm chí nhấn chìm mình xuống. Những khi ấy, tôi buộc phải lặn sâu xuống lòng sông để họ buông ra, rồi lại tiếp tục ngoi lên kéo họ vào thuyền”, chàng sĩ quan trẻ nhớ như in khoảnh khắc định mệnh.

Là một cán bộ có chuyên môn vững vàng, Đại úy Trần Quốc Hoàn luôn đồng hành với bộ đội trong mọi nhiệm vụ, nhất là thời gian cao điểm của các nhiệm vụ. Ảnh: LÊ THÀNH ĐÔ

Hơn 30 phút vật lộn dưới làn nước lạnh cắt da, cắt thịt, Trần Quốc Hoàn, cùng anh trai và cha con ông Mai Xuân Luyện đã cứu được 36 người, trong đó có 2 phụ nữ đang mang thai (1 nạn nhân đã tử vong khi đưa vào bờ). Khi những người cuối cùng được đưa lên bờ, các anh vẫn chưa dừng lại mà tiếp tục điều khiển thuyền chạy thêm một vòng, căng mắt tìm kiếm, hy vọng cứu thêm được ai đó, nhưng tất cả chỉ còn lại mặt sông phẳng lặng đến gai người.

Khi lên bờ, biết có khoảng hơn 40 người đã chìm sâu xuống lòng sông, không bao giờ trở lại, Hoàn, anh trai Trần Quang Thắng và hai cha con ông Mai Xuân Luyện lặng đi, trong lòng không khỏi áy náy, day dứt. “Anh em, chú cháu chúng tôi đã cố gắng hết sức, nhưng không thể kịp cứu thêm được ai nữa. Giá như chúng tôi có thể cứu được nhiều người hơn thì tốt biết mấy...”, Trần Quốc Hoàn bùi ngùi nhớ đến vụ đắm thuyền kinh hoàng.

Trong ký ức của Trần Quốc Hoàn, có những hình ảnh mãi mãi không bao giờ quên. Đó là ánh mắt tuyệt vọng, giọng nói van xin, đứt quãng của một phụ nữ đang mang thai: “Em ơi, làm ơn cứu chị và con chị với”. Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, Hoàn chỉ kịp trấn an: “Chị cứ yên tâm, có em đây rồi, hãy bám chặt lấy em”. Sau này, Hoàn được biết cả hai mẹ con chị đều bình an. Đó còn là hình ảnh một bà lão mà khi kéo được lại gần thuyền, anh đã gần như kiệt sức, đành dặn bà bám chặt vào mạn thuyền để tiếp tục bơi ra xa, tìm kiếm những nạn nhân khác đang nguy kịch.

Sau khi cứu người xong, mặc dù rất đói và lạnh, nhưng anh em Hoàn và cha con người chú vẫn ở lại, dùng thuyền phục vụ bà con và cơ quan chức năng đến hơn 22 giờ đêm mới trở về nhà.

Từ “người hùng” trên sông Gianh đến sĩ quan hải quân

Sự việc tưởng dừng lại ở đó, thì đầu tháng 2-2009, chàng trai Trần Quốc Hoàn và anh trai Trần Quang Thắng bất ngờ nhận được thông báo có đoàn công tác của Vùng 3 Hải quân đến nhà gặp gỡ, đề nghị tuyển dụng vào Quân đội, theo chỉ đạo của Quân chủng Hải quân, vì có thành tích xuất sắc trong tham gia cứu người vụ đắm đò trên sông Gianh. Dẫn đầu đoàn công tác khi đó là Đại tá Nguyễn Xuân Định, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Vùng 3 Hải quân. Đúng ngày 10-2-2009, chàng thanh niên Trần Quốc Hoàn lên đường nhập ngũ, được Đại tá Nguyễn Xuân Định và đoàn công tác của Vùng 3 Hải quân ra đón trực tiếp tại điểm giao quân, tổ chức khám lại sức khỏe và làm các thủ tục tuyển dụng vào đơn vị.

Trong lễ giao quân hôm ấy, một tình huống khá bất ngờ đã diễn ra, khi Trần Quốc Hoàn đang bước lên nhận bằng khen của tỉnh Quảng Bình, có một bà lão ở đâu chạy lên ôm chầm lấy chàng trai, rồi nói trong nước mắt: “Con ơi, bà cảm ơn con đã cứu bà và mấy người thân của bà. Bà biết lấy gì để báo đáp con đây”. Nhìn kỹ, Hoàn nhận ra bà cụ đã được mình cố gắng dìu đến mạn thuyền trong giây phút hiểm nghèo hôm ấy.

Chia sẻ với chúng tôi, Trần Quốc Hoàn cho hay, sau hành động cứu người trên sông Gianh, ngoài Vùng 3 Hải quân, cũng có một số cơ quan, đơn vị trong và ngoài tỉnh cũng đến liên hệ, đề nghị tuyển dụng vào làm việc nhưng anh quyết định chọn môi trường Quân đội. Bởi đó cũng là niềm mơ ước từ nhỏ của chàng trai quê gốc Quảng Bình.

Là Ngành trưởng Ngành máy, Phòng Hậu cần-Kỹ thuật, Vùng Cảnh sát biển 2, Đại úy Trần Quốc Hoàn đã quen với những chuyến tuần tra trên biển dài ngày. Ảnh: LÊ THÀNH ĐÔ

Sau khi kết thúc huấn luyện chiến sĩ mới tại Tiểu đoàn 355, Vùng 3 Hải quân, Binh nhì Trần Quốc Hoàn được đơn vị cử đi đào tạo trình độ sơ cấp hàng hải tại Trung tâm Huấn luyện Tổng hợp Vùng 3 Hải quân. Vốn luôn khao khát vươn lên, quyết tâm phục vụ lâu dài trong Quân đội, sau khi tốt nghiệp lớp sơ cấp hàng hải, chuẩn bị chuyển chế độ quân nhân chuyên nghiệp, Hoàn đã tích cực ôn luyện văn hóa và thi đỗ vào Khóa 55 (2010-2015), Học viện Hải quân. Hôm cầm trên tay giấy báo trúng tuyển vào Học viện Hải quân, ngôi trường mơ ước bấy lâu của mình, Hoàn vô cùng xúc động!

Sau khi tốt nghiệp Học viện Hải quân năm 2015, Thiếu úy Trần Quốc Hoàn được điều động về lực lượng Cảnh sát biển. Từ đó đến nay, chàng trai quê hương Đại tướng Võ Nguyên Giáp gắn bó với những chuyến tuần tra, kiểm soát dài ngày trên biển, gắn bó với mảnh đất miền Trung-Tây Nguyên hùng vĩ. Những năm gần đây trên cương vị công tác, anh luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, đặc biệt, Hoàn luôn tỏ rõ là một cán bộ gương mẫu, trách nhiệm, nhất là quá trình công tác trên biển, trong điều kiện thực hiện nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, hiểm nguy, anh luôn sẵn sàng “chia lửa” khó khăn, đồng cam cộng khổ với bộ đội.

Thượng tá Đoàn Trung Dũng, Chủ nhiệm Hậu cần-Kỹ thuật, Vùng Cảnh sát biển 2, đánh giá, Đại úy Trần Quốc Hoàn là một cán bộ trẻ có năng lực, giàu tâm huyết, luôn trách nhiệm với công việc. Trong các chuyến công tác dài ngày trên biển, khi bộ đội phải thường xuyên đối mặt với sóng to, gió lớn, thời tiết biến động khó lường; nhất là cường độ làm việc dày đặc, từ quan sát, kiểm soát mục tiêu, trực canh radar đến xử lý tình huống trên biển, nhất là khi thực hiện nhiệm vụ đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại hay bảo vệ chủ quyền, cán bộ, chiến sĩ còn phải đối diện trực tiếp với không ít tình huống phức tạp. Trong hoàn cảnh đó, Đại úy Trần Quốc Hoàn luôn sẵn sàng nhận việc khó về mình, sát cánh đồng đội kiên cường bám biển, giữ vững vị trí tiền tiêu nơi đầu sóng, ngọn gió. Trên cương vị là Ngành trưởng Ngành máy, Trạm Sửa chữa Tổng hợp, Phòng Hậu cần-Kỹ thuật, Đại úy Trần Quốc Hoàn luôn tận tình hướng dẫn, trực tiếp chỉ huy bộ đội bảo quản, bảo dưỡng vũ khí trang bị kỹ thuật, nhất là thời điểm nhiệm vụ khó khăn, phức tạp, cường độ cao, góp phần quan trọng vào hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của đơn vị.

Hiện Đại úy Trần Quốc Hoàn đang cùng vợ và 2 con nhỏ (con lớn học lớp 3, con út học lớp 1) trú tại Khu nhà công vụ của Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2. Mặc dù cuộc sống cũng như hoàn cảnh gia đình còn những khó khăn nhất định, nhưng chàng sĩ quan trẻ Trần Quốc Hoàn luôn yên tâm tư tưởng, nhiệt huyết trong công việc, là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho cán bộ, chiến sĩ Ngành máy, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.