Từ nguy cơ đóng cửa chính phủ đến tranh cãi chip AI, chính trường Mỹ bước vào giai đoạn giằng co mới
Sau chiến thắng của đảng Dân chủ trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, chính trường Mỹ đang bước vào giai đoạn chuyển tiếp với hàng loạt vấn đề gây tranh cãi, từ ngân sách liên bang, chi tiêu quốc phòng đến kiểm soát xuất khẩu chip trí tuệ nhân tạo (AI) sang Trung Quốc. Những diễn biến này đặt ra phép thử về khả năng thỏa hiệp giữa Tổng thống Donald Trump và Quốc hội mới.

Một trong những vấn đề cấp bách nhất mà Quốc hội Mỹ phải giải quyết là nguy cơ chính phủ liên bang phải đóng cửa khi nguồn ngân sách hiện tại hết hạn vào ngày 11/12 tới.
Theo Reuters, Quốc hội Mỹ chỉ còn ba tuần để đạt thỏa thuận ngân sách. Tuy nhiên hai Đảng đang chia rẽ sâu sắc về cuộc chiến với Iran và yêu cầu chi thêm 350 tỉ USD cho Lầu Năm Góc của ông Trump.
Nếu không đạt được thỏa thuận, nhiều cơ quan liên bang có thể phải tạm ngừng hoạt động, kéo theo những ảnh hưởng đối với người lao động và các dịch vụ công. Nếu thất bại, đây cũng sẽ là lần đóng cửa chính phủ một phần lần thứ tư trong nhiệm kỳ hai của ông Trump.
Bên cạnh vấn đề ngân sách, chính sách xuất khẩu công nghệ sang Trung Quốc cũng đang trở thành chủ đề tranh luận tại Quốc hội Mỹ.
Lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer cáo buộc chính quyền Tổng thống Trump đặt an ninh quốc gia vào tình thế rủi ro khi cho phép cấp phép xuất khẩu các dòng chip AI tiên tiến cho những doanh nghiệp Trung Quốc. Ông Schumer cho biết các nghị sĩ cần tăng cường giám sát hoạt động cấp phép và thúc đẩy những biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn.
Ngược lại, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent bảo vệ chính sách kiểm soát xuất khẩu chip hiện nay của chính quyền Tổng thống Donald Trump, cho rằng các biện pháp hạn chế đã được áp dụng phù hợp và không cần siết chặt thêm đối với việc bán chip Nvidia cho Trung Quốc. Trong cuộc phỏng vấn với CNBC ngày 20/11, ông Bessent khẳng định Washington đã có những biện pháp cần thiết để ngăn Trung Quốc tiếp cận các dòng chip AI tiên tiến thông qua những trung tâm dữ liệu ở nước ngoài.
Trong bối cảnh tương quan quyền lực tại Quốc hội thay đổi, Tổng thống Donald Trump cũng bắt đầu phát đi những tín hiệu về khả năng hợp tác với lãnh đạo đảng Dân chủ.
Phát biểu tại Nhà Trắng ngày 20/11, ông Trump gọi lãnh đạo phe Dân chủ tại Hạ viện Hakeem Jeffries và lãnh đạo phe Dân chủ tại Thượng viện Chuck Schumer là những người thông minh, đồng thời cho rằng hai bên có thể đạt được nhiều kết quả nếu sẵn sàng làm việc cùng nhau.
Tổng thống Mỹ đề cập cải cách y tế và chính sách nhập cư là những lĩnh vực có thể thương lượng. Tuy nhiên, ông Trump đồng thời cảnh báo sẽ sử dụng quyền phủ quyết đối với những dự luật không đáp ứng các yêu cầu của mình. Điều này cho thấy thiện chí đối thoại chưa đồng nghĩa với việc Nhà Trắng sẵn sàng nhượng bộ các ưu tiên chính sách của phe Dân chủ.
Đảng Dân chủ dự kiến tiếp quản quyền kiểm soát Quốc hội khóa mới vào tháng 1/2027.



