Từ nhà máy đến xưởng tàu: Du lịch công nghiệp lên ngôi ở Trung Quốc

Các nhà báo tham quan phòng triển lãm của công ty hàng không vũ trụ thương mại Trung Quốc LandSpace. Ảnh: THX

Khi Xiaomi mở đăng ký tour tham quan nhà máy sản xuất xe điện tại Bắc Kinh, hàng chục nghìn người tham gia dù số lượng suất tham quan mỗi tháng rất hạn chế. Nhiều người phải chờ hàng tháng trời bốc thăm mới có cơ hội trúng suất tham dự.

Theo hãng thông tấn Tân Hoa, xu hướng này phản ánh sự thay đổi trong bức tranh du lịch của Trung Quốc. Bên cạnh những điểm đến nổi tiếng như Vạn Lý Trường Thành hay Hoàng Sơn, ngày càng nhiều du khách lựa chọn tham quan các nhà máy hiện đại. Đối với không ít người, đây đã trở thành một hình thức giải trí mới, được ví như “Disneyland của thời đại công nghiệp”.

Sức hút của loại hình này đến từ sự thay đổi mạnh mẽ của ngành sản xuất Trung Quốc. Trong quá trình chuyển sang mô hình phát triển chất lượng cao, nhiều nhà máy hiện đại không còn mang hình ảnh những dây chuyền sản xuất ồn ào, môi trường làm việc nặng nhọc như trước đây.

Du khách có thể tận mắt chứng kiến các cánh tay robot lắp ráp ô tô với độ chính xác cao hoặc trải nghiệm những robot hình người thực hiện các công việc thường ngày. Theo bà Liu Qing, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Du lịch Công nghiệp Thượng Hải, khác với các tour tham quan nhà máy bia hay ô tô phổ biến trong thập niên 1980-1990 vốn chủ yếu dành cho các đoàn khách tập thể, du lịch công nghiệp hiện nay ngày càng mở cửa cho khách tham quan cá nhân.

Theo bà Liu, đây là trải nghiệm sâu sắc hơn nhiều, phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của công chúng đối với tương lai và những chuyển biến của nền công nghiệp Trung Quốc. Loại hình du lịch này cũng góp phần giúp công chúng hiểu rõ hơn về ngành sản xuất, đồng thời củng cố niềm tin vào năng lực công nghiệp của đất nước.

Với hệ sinh thái sản xuất đa dạng thuộc hầu hết các lĩnh vực công nghiệp được Liên hợp quốc phân loại, Trung Quốc có khả năng cung cấp nhiều trải nghiệm tham quan nhà máy khác nhau. Động lực mới cho ngành đến từ văn bản chính sách được ban hành cuối tháng 5 vừa qua, trong đó các cơ quan quản lý về văn hóa, du lịch, công nghiệp và bảo tồn di sản khuyến khích doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực như hàng không vũ trụ, đóng tàu, robot, dệt may, thực phẩm, thương mại điện tử và logistics phát triển các chương trình du lịch công nghiệp.

Các dự báo cho thấy thị trường du lịch công nghiệp của Trung Quốc có thể tăng trưởng khoảng 18% mỗi năm trong giai đoạn 2024-2029 và vượt mốc 300 tỷ nhân dân tệ (42 tỷ USD) vào năm 2029.

Địa điểm tổ chức Hội chợ Thương mại Dịch vụ Quốc tế Trung Quốc năm 2025 tại Công viên Shougang ở Bắc Kinh, thủ đô của Trung Quốc. Ảnh: THX

Kể câu chuyện công nghiệp của một quốc gia

Tại Xưởng đóng tàu Giang Nam ở Thượng Hải, ông Wang Xinsheng chăm chú quan sát những phần thân tàu khổng lồ được di chuyển dưới các cần cẩu đồ sộ, trong khi các công nhân làm việc nhịp nhàng giữa những kết cấu thép khổng lồ.

Ông mô tả khung cảnh này giống như một màn trình diễn “vũ đạo” của ngành công nghiệp. Với ông, sức hấp dẫn không chỉ nằm ở công nghệ đóng tàu hiện đại mà còn ở cơ hội được chứng kiến câu chuyện phát triển của đất nước.

Theo nhiều chuyên gia, sự bùng nổ của du lịch công nghiệp phản ánh mong muốn lưu giữ và kể lại hành trình công nghiệp hóa diễn ra tương đối muộn nhưng với tốc độ rất nhanh của Trung Quốc.

Được thành lập từ năm 1865, Xưởng đóng tàu Giang Nam là một trong những cơ sở công nghiệp hiện đại đầu tiên của Trung Quốc. Lịch sử của doanh nghiệp này phản chiếu những thăng trầm trong tiến trình hiện đại hóa đất nước, từ thời kỳ chiến tranh cho tới giai đoạn cải cách và mở cửa cuối những năm 1970.

Chỉ trong vài thập kỷ, Trung Quốc đã trở thành trung tâm sản xuất của thế giới, cung cấp nhiều loại hàng hóa từ dệt may, đồ chơi đến thiết bị điện tử. Hiện nay, nước này sở hữu hơn 40% số “nhà máy tiên phong” trên toàn cầu - những cơ sở ứng dụng các công nghệ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư nhằm nâng cao năng suất và tính bền vững.

Trong các lĩnh vực như xe điện, trí tuệ nhân tạo hay năng lượng mới, doanh nghiệp Trung Quốc ngày càng khẳng định vị thế trên bản đồ công nghệ thế giới. Đầu tháng này, Xưởng đóng tàu Giang Nam đã công bố mô hình tàu container sử dụng lò phản ứng muối nóng chảy, một công nghệ được kỳ vọng giúp vận tải biển tiến gần hơn tới mục tiêu giảm phát thải.

Từ khi triển khai chương trình du lịch công nghiệp năm 2019 đến nay, xưởng đóng tàu này đã đón hơn 330.000 lượt khách tham quan.

Ông Wang cho rằng Trung Quốc từng có thời gian dài phải nỗ lực bắt kịp thế giới trong lĩnh vực đóng tàu. Ngày nay, đứng trước những thành tựu công nghệ mới, ông cảm nhận đất nước đang góp phần định hình tương lai của ngành công nghiệp toàn cầu.

Truyền cảm hứng cho thế hệ trẻ

Jia Xuefeng từ Viện Nghiên cứu Năng lượng Lưới điện Quốc gia Trung Quốc giải thích một thí nghiệm điện đơn giản cho các học sinh tại Bắc Kinh. Ảnh: THX

Không chỉ thu hút người trưởng thành, du lịch công nghiệp còn ngày càng được các gia đình và trường học quan tâm.

Tại Công viên Sinh thái Năng lượng Longgang ở thành phố Thâm Quyến, nơi xử lý chất thải để sản xuất năng lượng, các đoàn học sinh thường xuyên được hướng dẫn tham quan nhà máy.

Nhiều em cho biết bất ngờ trước môi trường sạch sẽ, hiện đại của cơ sở này. Một học sinh chia sẻ chưa từng nghĩ một nhà máy xử lý rác có thể vận hành sạch và gần như không có mùi như vậy.

Đối với nhiều gia đình, những chuyến tham quan này không chỉ thỏa mãn sự tò mò mà còn giúp trẻ em tiếp cận thực tế với các ngành công nghiệp hiện đại. Một chuyến tham quan nhà máy sản xuất xe điện có thể khơi dậy hứng thú với vật lý hoặc kỹ thuật; hình ảnh một kỹ thuật viên tỉ mỉ điều chỉnh từng chi tiết nhỏ cũng có thể để lại ấn tượng sâu sắc về tinh thần nghề nghiệp.

Ông Zhou Xiang, Phó Tổng Giám đốc công ty du lịch Spring Tour, cho rằng chính những trải nghiệm như vậy có thể ảnh hưởng tới cách thế hệ trẻ nhìn nhận các nghề nghiệp trong lĩnh vực sản xuất.

Theo ông, bài học thu được không chỉ là kiến thức về máy móc mà còn là sự kiên nhẫn, độ chính xác và niềm tự hào nghề nghiệp.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng du lịch công nghiệp vẫn đối mặt nhiều thách thức. Không phải nhà máy nào cũng sẵn sàng mở cửa đón khách, trong khi nhiều cơ sở vẫn đang tìm cách cân bằng giữa hoạt động sản xuất và nhu cầu tham quan ngày càng tăng. Bên cạnh đó, việc kể những câu chuyện hấp dẫn về công nghệ, con người và tay nghề đằng sau các dây chuyền sản xuất cũng là yêu cầu không dễ thực hiện.

Ông Xu Hong, Trưởng khoa Quản lý Du lịch và Dịch vụ thuộc Đại học Nam Khai, nhận định để tiếp tục phát triển, du lịch công nghiệp cần được đầu tư nhiều hơn về tính sáng tạo, khả năng tương tác và mức độ tiếp cận đối với công chúng.