Từ nhà yến trên đất nông nghiệp đến dấu hỏi về nguồn gốc pháp lý khu đất ở xã Bảo Lâm 5

Trụ sở UBND xã Bảo Lâm 5, tỉnh Lâm Đồng

Theo đó, cơ quan tài nguyên môi trường cần rà soát nguồn gốc hồ sơ địa chính, bản đồ qua từng thời kỳ; cơ quan thanh tra cần kiểm tra trách nhiệm quản lý của chính quyền địa phương; cơ quan điều tra phải làm rõ các dấu hiệu giả mạo, hợp thức hóa hồ sơ hoặc sử dụng tài liệu trái quy định.

Song song đó, từng trường hợp tranh chấp, chuyển nhượng, xây dựng trên đất nông nghiệp cũng cần được bóc tách riêng để xác định đúng bản chất pháp lý. Nhiều chuyên gia cho rằng, nếu chỉ xử lý phần “ngọn” như vi phạm xây dựng mà không làm rõ nguồn gốc hình thành hồ sơ đất đai thì rất khó giải quyết dứt điểm các vụ việc phức tạp kéo dài. Vụ việc tại xã Bảo Lâm 5 được xem là ví dụ điển hình cho yêu cầu cần rà soát toàn diện, từng bước minh bạch hóa dữ liệu đất đai nhằm tránh phát sinh thêm tranh chấp và khiếu kiện kéo dài trong tương lai.

Đằng sau công trình này còn xuất hiện nhiều dấu hỏi pháp lý liên quan nguồn gốc khu đất, các “trích lục bản đồ” gây tranh cãi và việc cơ quan điều tra không khởi tố vụ án dù đã có kết luận giám định chữ ký, con dấu.

Trước đó, Tạp chí điện tử Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam đã phản ánh việc ông L.V.H nhiều lần gửi đơn kiến nghị liên quan công trình nhà yến của ông Hồ Anh Tuấn xây dựng tại khu vực thôn 3, xã Lộc Bảo cũ (nay là xã Bảo Lâm 5). Đến ngày 25/3/2026, Văn phòng UBND tỉnh Lâm Đồng phải ban hành Phiếu chuyển đơn số 1104/VP-BTCD, yêu cầu UBND xã Bảo Lâm 5 xem xét, giải quyết theo quy định pháp luật.

Trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Lai – Phó trưởng phòng Kinh tế xã Bảo Lâm 5 cho rằng: “So với quy định thì họ (chủ công trình không có vi phạm”.

Trong khi đó, nhiều chuyên gia cho rằng Khoản 7 Điều 4 Nghị định 102/2024/NĐ-CP hiện đang được nhiều địa phương áp dụng để xác định công trình nhà yến thuộc nhóm công trình phục vụ chăn nuôi và phải phù hợp với loại đất “nông nghiệp khác”. Đây cũng là căn cứ để kiểm tra các trường hợp xây dựng nhà yến kiên cố trên đất trồng cây lâu năm hoặc đất sản xuất nông nghiệp thông thường.

Đáng chú ý hơn, theo hồ sơ mà phóng viên tiếp cận, phần đất nơi ông Hồ Anh Tuấn xây dựng nhà yến lại chính là khu đất liên quan các “trích lục bản đồ” từng bị tố cáo có dấu hiệu lập trái quy định.

Theo văn bản số 1144/CV-ĐCSHS của Công an huyện Bảo Lâm (cũ), ông N.V.C (SN1981) từng tố cáo UBND xã Lộc Bảo (cũ) “làm khống 02 tờ trích lục bản đồ” đối với các thửa đất thuộc tiểu khu 391, thôn 3, xã Lộc Bảo (cũ). Chính cơ quan điều tra trong văn bản này cũng thừa nhận nội dung tố cáo “có dấu hiệu cấu thành tội Giả mạo trong công tác theo Điều 359 Bộ luật Hình sự”.

Điều đáng nói là trong quá trình xác minh, Công an huyện Bảo Lâm lại cho biết “không thu giữ được bản gốc” nên “không có căn cứ trưng cầu giám định”.

Bất ngờ, sau đó Công an tỉnh Lâm Đồng lại ban hành Thông báo kết luận giám định số A536/TB-VPCQCSĐT ngày 26/11/2025, căn cứ Kết luận giám định số 1031/KL-KTHS ngày 23/10/2025 của Phòng Kỹ thuật hình sự Công an tỉnh Lâm Đồng.

Theo nội dung thông báo này: Hình dấu tròn “UBND xã Lộc Bảo, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng” trên các tài liệu cần giám định được xác định là do cùng một con dấu đóng ra; Chữ ký mang tên K’Khệ trên các tài liệu cần giám định được xác định là do cùng một người ký.

Nói cách khác, cơ quan điều tra đã xác định được chữ ký và con dấu trên 02 tờ trích lục bản đồ là thật.

Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ: dù đã giám định được chữ ký và con dấu, cơ quan điều tra vẫn ra Quyết định không khởi tố vụ án hình sự số 71/QĐ-VPCQCSĐT ngày 05/01/2026 với lý do “không có sự việc phạm tội”.

Giới chuyên môn cho rằng, đây là điểm gây tranh cãi lớn. Bởi lẽ, theo chính xác minh của cơ quan công an, trước năm 2019 các thửa đất 36, 38, 39 thuộc tiểu khu 391 “chưa được đo đạc thiết lập bản đồ địa chính”. Nhưng trên thực tế lại tồn tại các “trích lục bản đồ” mang chữ ký, con dấu của lãnh đạo UBND xã Lộc Bảo từ nhiều năm trước.

Trong khi đó, theo quy định pháp luật về quản lý đất đai qua các thời kỳ trước đây, UBND cấp xã không phải là cơ quan có chức năng lập và cấp trích lục bản đồ địa chính. Việc quản lý hồ sơ địa chính, đo đạc, lập bản đồ địa chính và cung cấp trích lục thuộc thẩm quyền của cơ quan chuyên môn ngành tài nguyên môi trường hoặc Văn phòng đăng ký đất đai theo hệ thống quản lý nhà nước về đất đai.

Khu vực đất xây dựng nhà Yến

Một tình tiết được nhiều chuyên gia pháp lý quan tâm trong vụ việc này là ông K’Khệ – người được xác định ký trên các “trích lục bản đồ” gây tranh cãi – hiện đã qua đời. Tuy nhiên, theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, việc người bị tố giác đã chết không đồng nghĩa cơ quan điều tra được quyền bỏ qua dấu hiệu tội phạm hoặc không khởi tố vụ án. Trong trường hợp có căn cứ cho rằng đã xảy ra hành vi “Giả mạo trong công tác” hoặc lập tài liệu trái quy định, cơ quan điều tra vẫn phải khởi tố vụ án hình sự để làm rõ toàn bộ bản chất vụ việc, quá trình hình thành tài liệu, người tham gia lập hồ sơ, người sử dụng tài liệu và hậu quả pháp lý phát sinh. Sau khi điều tra, nếu xác định cá nhân liên quan đã chết thì mới xem xét đình chỉ điều tra đối với bị can theo quy định pháp luật. Đáng chú ý, trong vụ việc này, cơ quan công an đã có kết luận giám định xác định chữ ký và con dấu trên các tài liệu là thật, đồng nghĩa tài liệu không phải “vô chủ” hay không xác định được nguồn gốc.

Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng việc không khởi tố vụ án ngay từ đầu là vấn đề cần được các cơ quan cấp trên kiểm tra, đánh giá lại toàn diện./.