Từ nhân rộng giống cây 'lạ' làm giàu đến nông nghiệp xanh bền vững
Từ giống cây mới được anh Triệu Văn Tự mang về trồng ở vườn nhà cách đây 6 năm, đến nay đã có hơn 20 hộ dân cùng trồng và thu lợi kinh tế ổn định. Đặc biệt, mô hình này đã lan tỏa tư duy làm nông nghiệp thuần vi sinh và một hệ sinh thái nông nghiệp bền vững, thân thiện với môi trường đang được hình thành.
Trở về để kiến tạo
Anh Triệu Văn Tự - Tổ trưởng Chi tổ hội nghề nghiệp trồng và chăm sóc chanh hoa tím Tân Tiến (Đồng Nai), tốt nghiệp chuyên ngành Bảo vệ thực vật (khoa Nông học, Trường ĐH Nông Lâm TP.HCM).
Trong thời gian làm việc ở doanh nghiệp chuyên về thuốc bảo vệ thực vật, anh có điều kiện tham quan, tìm hiểu nhiều mô hình, cách làm nông nghiệp và tiếp xúc nhiều giống cây trồng có giá trị kinh tế, cũng như nghiên cứu thị trường, trong đó có cây chanh hoa tím.
Anh Triệu Văn Tự là người đầu tiên đưa giống cây chanh hoa tím về trồng tại Tân Tiến. Ảnh: NVCC
Anh Tự cho biết, nhận thấy giống cây này rất phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu với địa phương Tân Tiến nên quyết định mang loại cây này về khởi nghiệp trên quê hương. Năm 2021, anh trồng chanh hoa tím trên diện tích hơn 1ha của gia đình. Thời gian đầu, cây chanh hoa tím chưa cho thu hoạch, anh trồng xen các loại cây ngắn ngày, rau màu để “lấy ngắn nuôi dài”.
Sự tỉ mỉ, khoa học của một kỹ sư nông nghiệp giúp vườn chanh của anh nhanh chóng xanh tốt, sai quả. “Tiếng lành đồn xa”, bà con lối xóm thấy mô hình hiệu quả, lại được anh tận tình chia sẻ kỹ thuật, nên họ tin tưởng làm theo. Đó chính là “hạt giống” đầu tiên để Tổ hội nghề nghiệp trồng và chăm sóc chanh hoa tím Tân Tiến hình thành.
Lan tỏa mô hình kinh tế tập thể
Từ một vườn chanh hoa tím của cá nhân, đến nay hệ sinh thái của anh Tự và các thành viên đã lên tới hơn 20ha. Sự gắn kết này không chỉ nằm ở việc cùng trồng một loại cây, mà còn là chuỗi liên kết đầu ra – đầu vào. Thấu hiểu nỗi lo “được mùa mất giá” của nông dân, anh Tự mở cửa hàng vật tư nông nghiệp, cung ứng phân thuốc uy tín, đồng thời đứng ra thu mua nông sản cho bà con.
Theo anh Tự, trước đây, anh trực tiếp vận hành thiết bị, nhưng hiện tại, khi quy mô đã mở rộng lên hơn 20ha, anh tổ chức bộ máy nhân sự bài bản gồm 8 người. Anh phân công nhiệm vụ chuyên biệt: Một nhân sự chuyên trách lái drone chính, một người hỗ trợ kỹ thuật, cùng các bộ phận phụ trách thu mua, tư vấn kỹ thuật và phát triển sản phẩm chế biến sâu.
Không dừng lại ở việc canh tác thô, anh Tự tiếp tục ứng dụng công nghệ. Anh đầu tư máy bay không người lái (drone) để phun xịt thuốc vi sinh cho các vườn chanh của hội viên, giảm thiểu công lao động thủ công và đảm bảo sự đồng đều về kỹ thuật.
“Khi diện tích lớn lên, tôi nhận ra mình không thể mãi bán trái chanh tươi giá rẻ theo mùa vụ. Phải chế biến sâu mới là con đường bền vững” - anh Tự chia sẻ.
Điều này đã thôi thúc anh đưa sản phẩm chanh hoa tím đạt chứng nhận OCOP 3 sao vào năm 2025. Đồng thời, anh kết hợp với nhiều người trẻ khởi nghiệp khác để chế biến sâu, đa dạng hoá sản phẩm từ chanh hoa tím, nhất là những bộ sản phẩm chăm sóc sức khỏe như chanh muối, mật ong, tinh bột nghệ.
Những sản phẩm này giờ đây đã không chỉ gói gọn trong tỉnh Đồng Nai mà bắt đầu vươn ra các thị trường lớn, trở thành đối tác cung ứng nguyên liệu – chanh tươi , cho các doanh nghiệp nước giải khát lớn tại TP.HCM.
Hướng tới “thuần vi sinh”, nông nghiệp bền vững
Cùng với việc nâng cao chất lượng, đa dạng hoá sản phẩm nâng tầm giá trị kinh tế cho cây chanh hoa tím, anh Triệu Văn Tự đẩy mạnh việc phát triển mô hình nông nghiệp xanh – bền vững.
Anh cùng các cộng sự chuyển đổi sang quy trình canh tác thuần vi sinh IMO (vi sinh bản địa). Phế phẩm nông nghiệp được anh tái chế thành phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hữu cơ, vừa giảm chi phí cho bà con, vừa bảo vệ sức khỏe người dùng.
Đặc biệt, anh Tự còn ứng dụng công nghệ xử lý bằng Ozon để khử khuẩn trái chanh sau thu hoạch, sau đó nhúng thêm một lớp vi sinh IMO để tạo “lá chắn” bảo vệ tự nhiên. Công nghệ này giúp trái chanh giữ được độ tươi ngon lâu hơn, tăng sức cạnh tranh cho nông sản Việt khi bước ra thị trường hiện đại.
Anh Triệu Văn Tự là một trong 30 "nhà nông trẻ" xuất sắc nhận giải thưởng Lương Định Của năm 2026. Ảnh: CTV
Chính việc không ngừng cập nhật, ứng dụng kỹ thuật, công nghệ vào mô hình trồng, chế biến chanh hoa tím, đã giúp cây chanh hoa tím đạt chất lượng và giá trị kinh tế cao. Riêng năm 2025, doanh thu từ cây chanh hoa tím của tổ đạt 2 tỉ đồng và đạt tỉ lệ lợi nhuận cao.
Tuy nhiên, theo anh Tự, cái được lớn nhất không phải là con số doanh thu 2 tỉ đồng mỗi năm, mà là việc thấy bà con trong tổ hội cùng có thu nhập ổn định, thấy đất đai quê mình ngày càng khỏe mạnh hơn nhờ nông nghiệp hữu cơ.
Với những kết quả ấn tượng trên hành trình phát triển kinh tế làm giàu chính đáng với chanh hoa tím, anh Triệu Văn Tự vinh dự nhận được T.Ư Đoàn trao tặng giải thưởng Lương Định Của năm 2026.
