Làm giàu từ mô hình kinh tế tổng hợp của nông dân Phùng Văn Sướng
Xóm Quốc Tuấn, xã Quảng Uyên, tỉnh Cao Bằng những ngày này như khoác lên mình một màu xanh trù phú. Hai bên đường là những vườn rau xanh mướt, những giàn bí trĩu quả, xen giữa những ngôi nhà sàn bình dị và không ít những ngôi nhà xây khang trang. Ông Lưu Xuân Hoà, Trưởng xóm Quốc Tuấn phấn chấn giới thiệu về những đổi thay của quê mình: “Những thửa ruộng trước đây chủ yếu trồng ngô, với hiệu quả chưa cao, nhiều hộ dân đã mạnh dạn chuyển đổi sang trồng rau màu thâm canh, kết hợp chăn nuôi và phát triển dịch vụ. Cách làm này không chỉ nâng cao giá trị sử dụng đất mà còn mở ra hướng sản xuất mới, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Nhiều hộ thu nhập từ vài chục triệu đến trăm triệu đồng mỗi năm, trong đó hộ ông Phùng Văn Sướng là một điển hình.

Mô hình trồng rau màu trên diện tích 5.500 m2 của gia đình ông Phùng Văn Sướng, xóm Quốc Tuấn, xã Quảng Uyên mỗi năm cho doanh thu hơn 110 triệu đồng. Ảnh Quốc Sơn
Đến thăm mô hình kinh tế tổng hợp của gia đình ông Sướng, dân tộc Nùng An, xóm Quốc Tuấn có thể thấy rõ hiệu quả từ hướng chuyển đổi sản xuất này. Trên diện tích đất canh tác 5.500 m2, gia đình ông không chỉ trồng rau màu thâm canh mà còn kết hợp chăn nuôi lợn và phát triển dịch vụ vận tải hành khách.
Ông Sướng cho biết, trước đây toàn bộ diện tích đất canh tác của gia đình chủ yếu được sử dụng để trồng ngô. Công việc vất vả nhưng thu nhập từ cây ngô không tương xứng với công sức bỏ ra.
Năm 2010, như nhiều hộ trong xóm bắt đầu chuyển từ trồng ngô sang trồng rau màu và bước đầu cho hiệu quả kinh tế khá, ông Sướng quyết định dành 200 m2 đất để trồng thử bí xanh.
“Lúc đầu tôi cũng chỉ nghĩ trồng thử xem cây bí có phù hợp với đất hay không. Sau hơn 4 tháng, diện tích 200 m2 cho thu hơn 4 tạ quả. Với giá bán thời điểm đó 3.000 đồng/kg, gia đình thu được 1,2 triệu đồng. Số tiền chưa phải lớn, nhưng so với trồng ngô trên cùng diện tích, tôi thấy trồng rau màu có nhiều triển vọng hơn”, ông Sướng nhớ lại.
Từ thành công bước đầu, ông Sướng tiếp tục học hỏi kinh nghiệm, tìm hiểu kỹ thuật chăm sóc, cách sử dụng phân bón, chủ động lựa chọn những loại rau màu phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu, có thị trường tiêu thụ tốt và bố trí cây trồng theo từng thời vụ hợp lý. Đến năm 2015, gia đình đã mở rộng diện tích trồng rau màu lên gần như toàn bộ diện tích đất canh tác.
Trong đó, khoảng 5.000 m2 được gia đình ông Sướng trồng bí xanh, bí đỏ, luân canh với su su và 500 m2 còn lại dành để trồng rau bắp cải, cải bao. Nhờ áp dụng phương thức sản xuất thâm canh, luân canh cây trồng, diện tích đất đã được khai thác hiệu quả quanh năm.
Mỗi năm, gia đình ông Sướng thu khoảng 10 tấn bí các loại chỉ sau hơn 4 tháng trồng. Với giá bán bình quân bí xanh 8.000 đồng/kg, bí đỏ bán 10.000 đồng/kg, doanh thu từ bí đạt gần 90 triệu đồng. Su su trồng luân canh chỉ sau 6 tháng trồng cho sản lượng khoảng 3 tấn/năm, giá băn bình quân 6.000 đồng/kg, mang lại 18 triệu đồng. Các loại rau bắp cải, cải bao cho doanh thu hơn 4 triệu đồng/năm. Tổng doanh thu từ sản xuất rau màu mang lại cho gia đình hơn 110 triệu đồng mỗi năm.
Theo ông Sướng, trồng rau màu tuy đòi hỏi người trồng phải chịu khó, thường xuyên chăm sóc, nhưng nếu làm đúng kỹ thuật, bố trí sản xuất hợp lý thì có thể quay vòng nhiều vụ trong năm. Cùng một diện tích đất, giá trị thu được cao hơn nhiều do với trồng ngô. Bà con trong xóm tích cực trao đổi kỹ thuật, học hỏi kinh nghiệm canh tác và luôn hỗ trợ nhau sản xuất, từ đó diện tích rau màu của xóm ngày càng được mở rộng.
Đáng chú ý là gia đình ông Sướng chú trọng sản xuất rau màu theo hướng an toàn, phù hợp với điều kiện thực tế của gia đình và địa phương. Phân bón chủ yếu được sử dụng là phân chuồng ủ hoai mục, vừa góp phần cải tạo đất, vừa giảm chi phí đầu vào.
“Trồng rau màu muốn có năng suất, chất lượng tốt đòi hỏi người trồng phải tuân thủ kỹ thuật, chăm sóc thường xuyên, từ làm đất, gieo trồng đến tưới nước, bón phân, làm cỏ và phòng trừ sâu bệnh. Gia đình tôi tận dụng nguồn phân chuồng ủ hoai mục để bón cho cây, hạn chế chi phí mua phân bón bên ngoài”, ông Sướng chia sẻ.

Riêng doanh thu từ các loại bí mang lại cho gia đình ông Phùng Văn Sướng, xóm Quốc Tuấn, xã Quảng Uyên đạt gần 90 triệu đồng/năm. Ảnh Quốc Sơn.
Song song với trồng rau màu, gia đình ông Sướng còn kết hợp chăn nuôi lợn nhằm tận dụng nguồn lực sẵn có và tạo nguồn phân bón cho cây trồng. Mỗi năm, gia đình duy trì hai lứa lợn, mỗi lứa nuôi khoảng 20 con. Bình quân mỗi con khi xuất chuồng đạt hơn 1 tạ, tổng sản lượng lợn hơi hơn 4 tấn/năm. Với giá bán bình quân 60.000 đồng/kg, doanh thu từ chăn nuôi đạt hơn 240 triệu đồng mỗi năm.
Việc kết hợp trồng rau màu với chăn nuôi lợn đã giúp mô hình kinh tế của gia đình ông Sướng giảm đáng kế chi phí sản xuất. Phân chuồng được xử lý, ủ hoai mục sử dụng làm phân bón cho rau màu. Ngược lại, một phần rau dập nát, rau thải loại sau thu hoạch được tận dụng làm thức ăn phụ thêm cho đàn lợn.
“Làm mô hình kinh tế tổng hợp giữa trồng rau màu với chăn nuôi lợn đã tận dụng tối đa nguồn lực, hạn chế lãng phí, giảm được chi phí đầu vào, tạo ra thu nhập và các mảng sản xuất đã hỗ trợ được cho nhau”, ông Sướng cho biết.
Nhận thấy nhu cầu đi lại, phục vụ khách du lịch và các hoạt động cưới hỏi trên địa bàn ngày càng tăng, ông Sướng tiếp tục đầu tư hai xe ô tô khách để chạy dịch vụ theo hợp đồng. Nhờ chủ động tìm kiếm khách hàng, phục vụ các đoàn khách du lịch, hợp đồng cưới hỏi và các nhu cầu đi lại khác, hoạt động vận tải đã mang lại cho gia đình nguồn thu mỗi năm hơn 200 triệu đồng.
Từ một hộ chỉ trông chờ vào cây ngô trên diện tích đất canh tác, đến nay gia đình ông Sướng đã xây dựng được mô hình kinh tế tổng hợp gồm trồng rau màu, chăn nuôi lợn và dịch vụ vận tải hành khách. Tổng doanh thu từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh của gia đình đạt hơn 550 triệu đồng mỗi năm.
Theo ông Lưu Xuân Hoà, Trưởng xóm Quốc Tuấn, gia đình ông Sướng là một trong những hộ tiêu biểu của xóm đã năng động, mạnh dạn đổi mới tư duy sản xuất. Điều đáng quý là gia đình không chỉ biết khai thác hiệu quả diện tích đất của mình mà còn mạnh dạn kết hợp nhiều ngành nghề để nâng cao thu nhập. Hiệu quả của mô hình kinh tế tổng hợp của gia đình ông Sướng góp phần tạo động lực để người dân trong xóm thay đổi cách nghĩ, cách làm phù hợp với điều kiện thực tế, nâng cao hiệu quả kinh tế.
Không chỉ làm kinh tế giỏi, gia đình ông Sướng còn tích cực tham gia các phong trào xây dựng nông thôn mới tại địa phương. Theo ông Hoà, gia đình ông Sướng luôn có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường, tích cự tham gia các hoạt động, hưởng ứng các phong trào do địa phương phát động.
Từ sự đổi mới tư duy sản xuất, cùng cách làm năng động, sáng tạo. tinh thần lao động cần cù, gia đình ông Sướng đã xây dựng hướng đi hiệu quả trong phát triển kinh tế hộ. Mô hình kinh tế tổng hợp, kết hợp trồng trọt, chăn nuôi và dịch vụ, giúp tận dụng hiệu quả các nguồn lực, tạo nguồn thu nhập đa dạng, ổn định. Qua đó, gia đình ông Sướng từng bước xây dựng sinh kế bền vững, nâng cao thu nhập và mở ra cơ hội làm giàu ngay trên quê hương.
