Từ những 'mảnh ghép rời' đến sức mạnh chuỗi: Liên kết đưa nông sản vươn xa

Khi kinh tế xanh phát triển, câu chuyện đưa nông sản Việt ra toàn cầu không dừng lại ở việc"chúng ta có gì", mà là "chúng ta là ai" trong mắt đối tác quốc tế. Hơn thế, để vượt qua được những rào cản kỹ thuật của các thị trường khó tính, phương châm "buôn có bạn, bán có phường" vẫn luôn được đề cao.

Sức mạnh của minh bạch và liên kết

Một minh chứng điển hình là hành trình của ABC Bakery khi tiếp cận thị trường Nhật Bản. Để được chấp nhận, doanh nghiệp này đã kiên trì gửi mẫu suốt 2 năm mà không nhận được hồi âm. Nhưng cuối cùng, cánh cửa thị trường Nhật Bản đã mở ra với doanh nghiệp và những người đứng đầu ABC Bakery nhận ra rằng, trong suốt 24 tháng, đối tác không chỉ quan tâm đến chất lượng sản phẩm mà còn chú trọng đến đạo đức kinh doanh và sự bền bỉ người chủ doanh nghiệp.

Từ câu chuyện của ABC Bakery, tại buổi gặp gỡ các chuyên gia, doanh nghiệp tiêu biểu, các nhóm khởi nghiệp xanh và HTX xuất khẩu do Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao phối hợp cùng Trung tâm BSA tổ chức ngày 8/4, ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, cho rằng trên thế giới, ở những quốc gia có tiêu chuẩn cao, sự minh bạch, liêm chính là tài sản vô hình nhưng có giá trị định đoạt sự tồn tại của thương hiệu.

Như tại Công ty TNHH Sản xuất Thực phẩm Đạm Thực vật Bình Loan (Thực phẩm chay Bình Loan) không chỉ minh bạch ở các chứng nhận mà đơn vị này còn mở cửa nhà xưởng cho người tiêu dùng tham quan. Đây là cách doanh nghiệp minh bạch hóa quy trình, đồng thời khẳng định tiêu chuẩn sản xuất mà họ theo đuổi.

Nhìn lại lịch sử thương mại, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng hình ảnh “Kẻ Chợ” của Hà Nội xưa không chỉ dừng là nơi mua bán, mà là một không gian văn hóa kinh doanh gắn liền với cộng đồng.

Chú trọng liên kết giúp các nhà sản xuất thuận lợi trong xuất khẩu.

Ngày nay, trong điều kiện thương mại toàn cầu, những người đứng đầu doanh nghiệp, HTX không chỉ yêu cầu giỏi sản xuất mà còn phải am hiểu thị trường thương mại. Đây cũng là yêu cầu cấp thiết để đưa sản xuất kinh doanh, xuất khẩu đạt được hiệu quả.

Thực tế quan sát từ các cộng đồng doanh nhân Nhật Bản hay Trung Quốc cho thấy, sự thành công và phát triển bền vững luôn gắn liền với khả năng liên kết và chia sẻ tri thức. Triết lý “Buôn có bạn, bán có phường” cần được nâng tầm thành chiến lược kinh doanh hiện đại.

Muốn vậy, các doanh nghiệp, HTX trong cùng ngành hàng cần liên kết để cùng đi xa, thay vì cạnh tranh bằng cách dìm giá lẫn nhau. Mỗi sản phẩm khi ra thế giới không chỉ mang logo doanh nghiệp, mà phải mang theo lòng tự hào dân tộc.

Dẫn chứng về điều này, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, cho biết ông đã chứng kiến việc doanh nghiệp Nhật Bản kiên trì kiểm định đối tác trong nhiều năm nhằm hướng đến mục tiêu cao nhất là giúp người tiêu dùng có sản phẩm đảm bảo chất lượng để sử dụng. Còn tại Trung Quốc, các doanh nghiệp đã liên kết cùng nhau, hình thành các cộng đồng doanh nhân để thúc đẩy khởi nghiệp. Điều này cho thấy sức mạnh không nằm ở từng doanh nghiệp riêng lẻ, mà ở khả năng biết liên kết và chia sẻ cùng nhau.

Tái cấu trúc chuỗi giá trị

Sự thay đổi về tư duy, đẩy mạnh liên kết trong sản xuất kinh doanh được các chuyên gia cho rằng cần phải cụ thể hóa thông qua việc đẩy mạnh tái cấu trúc nông nghiệp theo chuỗi giá trị bền vững. Bởi đây là con đường duy nhất để tránh tình trạng được mùa mất giá và nâng tầm vị thế của nông sản Việt trên thị trường quốc tế.

Bà Trà My, đại diện Tập đoàn PAN, cho biết chỉ có phát triển theo chuỗi giá trị mới giúp doanh nghiệp gặt hái được quả ngọt. Đối với PAN, doanh nghiệp này đã chú trọng lấy nông dân làm trung tâm liên kết, đến chuyển dịch từ sản xuất thô sang chế biến sâu và đến nay có nhiều sản phẩm đã đạt giá trị cao trên thị trường quốc tế.

Điển hình là gạo xuất khẩu với mức giá lên đến 1.200 – 1.300 USD/tấn, nhờ áp dụng quy trình canh tác giảm phát thải và nâng cao chất lượng, mô hình này tập đoàn PAN đang triển khai ở Đồng Tháp.

Bà Trà My cho rằng, người Việt hoàn toàn có thể làm ra những sản phẩm đạt chuẩn toàn cầu, nếu có khát vọng và biết liên kết.

Sức mạnh của chuỗi liên kết cũng được ông Lê Văn Nam, lãnh đạo HTX Mỹ Long (Đồng Tháp) khẳng định khi cho rằng liên kết sản xuất giúp HTX phát triển vùng trồng chanh không hạt theo tiêu chuẩn GlobalGAP, có mã số vùng trồng và định hướng canh tác hữu cơ.

Không chỉ dừng ở nguyên liệu, HTX còn đầu tư nhà xưởng sản xuất nước cốt chanh mật ong cô đặc, áp dụng các tiêu chuẩn quản lý chất lượng như HACCP và ISO 22000:2018, từ đó chinh phục người tiêu dùng ở trong và ngoài nước.

Trước những hướng đi với mục tiêu rõ ràng của các HTX và doanh nghiệp, các chuyên gia cho rằng lộ trình chinh phục thị trường toàn cầu của nông sản Việt Nam đang chuyển dịch từ lượng sang chất.

Điều này còn thấy rõ qua mục tiêu đạt 62 - 65 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu nông sản vào năm 2026 mà cơ quan quản lý đặt ra. Trong đó, riêng ngành rau quả kỳ vọng đạt mốc 8,5 tỷ USD. Để những con số này thành hiện thực, các vùng trồng đã được cấp mã số và liên kết chặt chẽ theo tiêu chuẩn xanh luôn được kỳ vọng.

Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao cho biết, nông sản, hàng hóa Việt sẽ cạnh tranh được trên thị trường quốc tế khi cộng đồng doanh nghiệp, HTX biết liên kết cùng nhau và biết kể câu chuyện về sự tử tế thông qua từng sản phẩm. Đó chính là nền tảng để hàng Việt không chỉ sống được ở nước ngoài, mà còn trở thành niềm tự hào của một quốc gia đang khẳng định vị thế trên bản đồ toàn cầu như Việt Nam.

Tùng Lâm