Từ những tia bức xạ đến động lực phát triển (Bài cuối)

>>>Từ những tia bức xạ đến động lực phát triển (Bài 2)

>>>Từ những tia bức xạ đến động lực phát triển (Bài 3)

BÀI CUỐI: HƯỚNG ĐẾN THÀNH PHỐ CÔNG NGHỆ CAO

Trên nền tảng đã hình thành trong lĩnh vực y tế, thành phố đang hướng tới xây dựng hệ sinh thái công nghệ hạt nhân với trung tâm nghiên cứu, mạng lưới quan trắc, nguồn nhân lực chất lượng cao.

Bên cạnh đó, sẽ mở rộng ứng dụng năng lượng nguyên tử (NLNT) sang lĩnh vực nông nghiệp, môi trường, logistics, công nghiệp và năng lượng sạch.

Nhân viên Sở Khoa học và Công nghệ kiểm định thiết bị X-quang tại một bệnh viện trong thành phố.

Hoàn chỉnh hệ thống máy móc, nhân lực

Một tia X có thể giúp bác sĩ kịp thời phát hiện những tổn thương mà mắt thường không thể nhìn thấy. Hình ảnh CT (cắt lớp vi tính) cho phép xác định vị trí, đặc điểm của khối u. Dược chất phóng xạ hỗ trợ đánh giá hoạt động của các cơ quan trong cơ thể, trong khi những chùm tia được tính toán chính xác từ máy gia tốc có thể tập trung vào khối u trong điều trị ung thư. Những ứng dụng đó cho thấy NLNT không còn là khái niệm xa xôi của các phòng thí nghiệm, mà đã trở thành một phần của y học hiện đại.

Phó Giám đốc Sở Y tế Nguyễn Văn Bình cho hay: Trong giai đoạn tới, với tầm nhìn đưa Đồng Nai trở thành trung tâm ứng dụng NLNT hàng đầu cả nước, ngành y tế tập trung vào một số chiến lược dài hạn. Đó là: Mở rộng quy mô tiếp cận bằng cách đưa các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh tiên tiến tiếp cận sâu hơn tới các bệnh viện tuyến khu vực, giúp người dân vùng sâu, vùng xa được thụ hưởng các dịch vụ y tế kỹ thuật cao. Bên cạnh đó, sẽ tăng cường kết hợp NLNT với trí tuệ nhân tạo (AI) trong đọc kết quả chẩn đoán hình ảnh nhằm tối ưu hóa độ chính xác và giảm áp lực cho đội ngũ bác sĩ. Đồng thời sẽ đầu tư xây dựng Trung tâm Ung bướu và y học hạt nhân đồng bộ, giảm tối đa tỷ lệ chuyển tuyến, hướng tới nền y học hiện đại, an toàn và bền vững.

Bác sĩ chuyên khoa II Đinh Cao Minh, Phó Giám đốc phụ trách Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai cho biết: Cuối tháng 7-2026, UBND thành phố ban hành quyết định phê duyệt Đề án Tổ chức lại bộ máy Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai trực thuộc Sở Y tế. Trong đề án này sẽ thành lập Trung tâm Tai Mũi Họng trực thuộc bệnh viện.

Trong số các loại máy móc sẽ được đầu tư tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai có 1 hệ thống máy xạ trị gia tốc tuyến tính chức năng xạ trị - xạ phẫu. Mục đích để xạ trị triệt để, xạ trị cầm máu, xạ trị giảm nhẹ các bệnh lý ung thư vùng đầu, mặt, cổ và các bệnh lý ung thư khác. Bên cạnh đó còn có 1 hệ thống máy SPECT/CT xạ hình chức năng. Mục đích là xạ hình chẩn đoán di căn ung thư vùng đầu, mặt, cổ và các bệnh lý ung thư khác; xạ hình chẩn đoán và điều trị ung thư tuyến giáp, cường giáp; xạ hình chức năng đánh giá chức năng độc lập từng thận trước khi ghép thận. Khi được bổ sung 2 hệ thống này, công tác điều trị ung thư đa mô thức (gồm phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, điều trị nhắm trúng đích, miễn dịch, chăm sóc giảm nhẹ) tại bệnh viện sẽ được đồng bộ.

Mục tiêu làm chủ công nghệ

Ngày 16-3-2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 438/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển, ứng dụng NLNT vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050. Chiến lược nhấn mạnh cách tiếp cận dài hạn, toàn diện về thể chế, hạ tầng, công nghệ, tài chính và nguồn nhân lực. Trong đó, chú trọng làm chủ công nghệ, phát triển năng lực nội sinh và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thực hiện chiến lược này, ngày 26-6-2026, UBND thành phố Đồng Nai ban hành Kế hoạch số 118/KH-UBND triển khai thực hiện Chiến lược phát triển, ứng dụng NLNT vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn thành phố (Kế hoạch số 118).

Trong đó, trên lĩnh vực y tế, mục tiêu mà thành phố đặt ra đến năm 2030 là phát triển mạng lưới cơ sở y tế đạt bình quân 15 máy CT/triệu dân, 0,5 máy xạ hình/triệu dân và 1,1 máy xạ trị gia tốc/triệu dân, đồng thời bảo đảm hạ tầng tiếp nhận và sử dụng thuốc phóng xạ an toàn. Đến năm 2035, mục tiêu tiếp tục được nâng lên với 20 máy CT và 10 máy MRI/triệu dân. Thành phố cũng định hướng đầu tư  mua sắm trang thiết bị hiện đại (PET/CT, máy gia tốc tuyến tính) cho các bệnh viện tuyến thành phố; đào tạo nhân lực bác sĩ, kỹ sư vật lý y khoa.

Các chuyên gia cho rằng, một trong những yếu tố quyết định đến thành công của Chiến lược phát triển, ứng dụng NLNT vì mục đích hòa bình là vấn đề nhân lực. Để có được đội ngũ chuyên gia, cán bộ và kỹ thuật đủ năng lực phối hợp quản lý nhà nước về an toàn hạt nhân và tư vấn giải quyết đối với rủi ro bức xạ; 100% cán bộ phụ trách tại các cơ quan quản lý, cơ sở y tế, công nghiệp có chứng chỉ an toàn bức xạ, Đồng Nai đặt mục tiêu đến năm 2035 sẽ triển khai mở mã ngành/chuyên ngành đào tạo về kỹ thuật bức xạ, y học hạt nhân và pháp chế môi trường tại Trường đại học Đồng Nai. Đồng thời sẽ thu hút, trọng dụng đội ngũ chuyên gia, kỹ sư hạt nhân trình độ cao về sinh sống, làm việc tại thành phố.

Định hướng phát triển nhân lực còn được đưa vào hệ thống giáo dục phổ thông. Đến năm 2035, thành phố định hướng triển khai chương trình ngoại khóa kiến thức cơ bản về bức xạ, hạt nhân tại 100% cơ sở giáo dục từ cấp phổ thông trở lên.

Hòa chung “dòng chảy” này, các bệnh viện trên địa bàn thành phố, đặc biệt là 2 bệnh viện tuyến chuyên sâu gồm: Đa khoa Đồng Nai, Đa khoa Thống Nhất đã lên phương án, có kế hoạch để đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai, để vận hành có hiệu quả các loại máy móc có ứng dụng NLNT tại Trung tâm Tai Mũi Họng, theo bác sĩ Đinh Cao Minh, bệnh viện đã đào tạo 2 bác sĩ chuyên khoa I, chuyên khoa II, 2 kỹ sư (gồm 1 thạc sĩ kỹ sư vật lý y khoa, 1 cử nhân vật lý y khoa) và 2 kỹ thuật viên. Ngoài ra, bệnh viện sẽ cử thêm bác sĩ, kỹ thuật viên đi đào tạo nâng cao, tuyển bổ sung một số nhân sự phù hợp khác.

Trong khi đó, bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Tường Quang, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất cho biết: Bệnh viện có kế hoạch cử nhân sự đi đào tạo để có thể triển khai Khoa Ung bướu trong tương lai.

Xây dựng Trung tâm Nghiên cứu khoa học - công nghệ hạt nhân

Kế hoạch số 118 của UBND thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, Đồng Nai sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương hỗ trợ hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành an toàn Trung tâm Nghiên cứu khoa học - công nghệ hạt nhân tại phường Hàng Gòn; đảm bảo đồng bộ hạ tầng kết nối (giao thông, điện, nước…) phục vụ Dự án Trung tâm Nghiên cứu khoa học - công nghệ hạt nhân.

Tiến sĩ Dương Thanh Tài, phụ trách công tác lâm sàng tại Trung tâm Ung thư Abben, Bệnh viện Spencer (Mỹ), chuyên gia trong lĩnh vực vật lý y khoa, xạ trị cho hay: Nếu được triển khai đồng bộ, Trung tâm Nghiên cứu khoa học - công nghệ hạt nhân này có thể trở thành một trong những hạt nhân cho hoạt động nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng công nghệ hạt nhân của thành phố. Từ đây, y tế có thể chuyển từ vị trí chủ yếu là nơi sử dụng công nghệ sang nơi đặt ra các bài toán nghiên cứu, thử nghiệm và ứng dụng thành tựu mới.

Đi cùng với phát triển công nghệ hạt nhân là yêu cầu an toàn. Thành phố Đồng Nai định hướng nâng cấp kế hoạch ứng phó sự cố bức xạ, hạt nhân cấp thành phố, đáp ứng cả những kịch bản sự cố có khả năng lan rộng ra cộng đồng; tổ chức diễn tập định kỳ hằng năm với sự phối hợp của lực lượng chuyên ngành Trung ương. Đồng thời hướng tới thiết lập các cơ sở y tế có năng lực điều trị chuyên sâu hội chứng bức xạ cấp tính và quản lý chặt chẽ chu trình xử lý chất thải phóng xạ trong y tế, công nghiệp.