Từ những 'tiếng nói nhỏ' đến đổi thay lớn ở nơi vùng cao Quảng Trị

Sân chơi của sự thay đổi

CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi” là một trong những mô hình của Dự án 8 “Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết một số vấn đề cấp thiết đối với phụ nữ và trẻ em” thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Tại Quảng Trị, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh đã bám sát chỉ đạo của Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, hướng dẫn các hội phối hợp với các ngành, địa phương và trường học thành lập, duy trì hoạt động của các CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi”. Tính đến tháng 12/2025, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã thành lập 44 CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi”. Bên cạnh sinh hoạt thường kỳ, nhiều hoạt động như Hội thi “Người thủ lĩnh tài năng”, giao lưu giữa các CLB, chương trình “Lắng nghe trẻ em nói”… được tổ chức, tạo nên một sân chơi và diễn đàn thực sự dành cho trẻ em.

Khi trẻ em gái vùng cao ở Quảng Trị tự tin chia sẻ ý kiến của mình. Ảnh: X.T

Điều đáng nói, giá trị của mô hình không chỉ nằm ở con số 44 CLB. Phía sau những con số ấy là sự thay đổi từng ngày trong suy nghĩ, kỹ năng và cách ứng xử của những thành viên nhỏ tuổi. Các em được học cách nhận diện những nguy cơ có thể xảy đến với mình; biết về quyền trẻ em, bình đẳng giới, phòng chống bạo lực, xâm hại, tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống; đồng thời được rèn luyện kỹ năng giao tiếp, ứng xử và tự bảo vệ bản thân.

Nâng cao kỹ năng bình đẳng giới

Tại Trường Tiểu học và THCS A Dơi (xã A Dơi), mô hình điểm được ra mắt từ tháng 1/2023 với 30 thành viên là học sinh từ lớp 6 đến lớp 9. Đây là CLB có nền tảng hoạt động từ trước, khi nhà trường từng triển khai CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi” trong khuôn khổ chương trình “Xây dựng trường học an toàn, thân thiện và bình đẳng” do dự án Plant tài trợ.

Những thành viên của CLB được tiếp cận với nhiều nội dung tưởng như rất lớn lao nhưng lại thiết thực với cuộc sống của chính các em: quyền trẻ em, phòng chống xâm hại tình dục, phòng chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, phòng tránh bạo lực học đường, kỹ năng giao tiếp, ứng xử trên không gian mạng…

Bình đẳng giới không chỉ là khẩu hiệu mà phải hành động. Ảnh: X.T

Tại Trường THCS Thuận, xã Lìa, CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi” cũng đang trở thành một điểm sáng trong việc trang bị kỹ năng sống và thúc đẩy bình đẳng giới cho học sinh vùng biên. Điều thú vị là các em không còn chỉ chờ thầy cô chuẩn bị nội dung rồi tham gia. Trước mỗi buổi sinh hoạt, thành viên CLB đã biết chủ động trao đổi với dẫn trình viên về chủ đề muốn thảo luận, cách thức tổ chức để chương trình sinh động và hấp dẫn hơn.

Trong khi đó, tại Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học và THCS Lâm Hóa (xã Tuyên Lâm), mỗi tháng, CLB “Thủ lĩnh của sự thay đổi” cùng nhau sinh hoạt theo những chủ đề khác nhau, kết hợp với hoạt động ngoại khóa của nhà trường. Từ tuyên truyền phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống đến chăm sóc sức khỏe vị thành niên, giáo dục giới tính, bình đẳng giới, phòng tránh xâm hại tình dục trẻ em; từ tư vấn dinh dưỡng đến tuyên truyền pháp luật…

Những hoạt động của CLB đã góp phần giúp học sinh người dân tộc thiểu số nâng cao kiến thức, kỹ năng liên quan đến bình đẳng giới và bảo vệ trẻ em; đồng thời từng bước thay đổi thái độ, nhận thức và hành vi trong phòng ngừa, ứng phó với bạo lực, xâm hại trẻ em. Mô hình cũng góp phần vào quá trình xóa bỏ những tập tục lạc hậu như tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, định kiến và khuôn mẫu giới.

Những thay đổi từ bản làng

Không chỉ được triển khai trong trường học, hiệu quả của mô hình còn được lan tỏa ở cộng đồng. Tại xã Kim Phú, CLB “Thủ lĩnh của sự đổi thay” đã được thành lập ở 3 bản Ón, Yên Hợp và Mò O Ồ Ồ, tập hợp những đoàn viên, thanh niên tâm huyết. Những buổi sinh hoạt định kỳ trở thành nơi người trẻ cùng nhau trao đổi về bình đẳng giới, quyền trẻ em, phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống…

CLB “Thủ lĩnh của sự đổi thay” ở bản Ón (xã Kim Phú) giúp người dân nâng cao về ý thức bình đẳng giới.

Bà Nguyễn Thị Bích Thủy, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Trị chia sẻ: Thực tế triển khai Dự án 8 tại Quảng Trị cho thấy, với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, những vấn đề như bình đẳng giới, bạo lực gia đình, bạo lực học đường, quyền trẻ em hay tảo hôn nếu chỉ được truyền đạt bằng những báo cáo, cuộc họp hoặc những lời tuyên truyền đơn thuần sẽ khó tạo được sự tiếp nhận sâu sắc.

Cách tiếp cận thông qua CLB, đội nhóm, trò chơi, giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể thao hay những tiểu phẩm lấy chất liệu từ cuộc sống trở nên gần gũi và phù hợp hơn với lứa tuổi. Vì thế, điều mà “Thủ lĩnh của sự thay đổi” mang đến không chỉ là kiến thức, đó còn là một không gian để trẻ được lắng nghe.

Và để “Thủ lĩnh của sự thay đổi” lan tỏa hơn, hằng năm, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Quảng Trị đã chú trọng tập huấn, nâng cao năng lực cho cán bộ cơ sở, dẫn trình viên và các ngành liên quan; đồng thời tổ chức các chiến dịch truyền thông, chia sẻ kinh nghiệm giải quyết những vụ việc liên quan đến bạo lực, xâm hại phụ nữ và trẻ em vùng đồng bào dân tộc thiểu số…