Từ 'quả trứng gánh 14 loại phí' đến tư duy hệ thống trong làm luật

Tác giả: TS Trần Du Lịch / NXB Tổng hợp TP.HCM

Ký ức niềm tin & khát vọng - Hành trình nhận thức về mô hình phát triển kinh tế Việt Nam

Cuốn sách tập trung quá trình hình thành và vận động của tư duy phát triển kinh tế Việt Nam, từ những trải nghiệm và ký ức của tác giả đến những suy ngẫm về hiện tại và định hướng tương lai.

Từ 'quả trứng gánh 14 loại phí' đến tư duy hệ thống trong làm luật

Từ câu chuyện "quả trứng gánh 14 loại phí", TS Trần Du Lịch nhấn mạnh tầm quan trọng của tư duy hệ thống và ứng dụng AI để dọn dẹp chồng chéo, nâng "tuổi thọ" cho đạo luật.

Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII (2011 - 2016), trên cơ sở Hiến pháp năm 2013, Quốc hội đã ban hành, sửa đổi gần 100 bộ luật, luật, nghị quyết và trong một số trường hợp “một luật sửa nhiều luật” nhằm khắc phục tình trạng mâu thuẫn, chồng chéo giữa các đạo luật đang còn hiệu lực.

Ngoài các đạo luật, có hàng ngàn nghị định, thông tư của Chính phủ, bộ, ngành cụ thể hóa các đạo luật đang điều chỉnh đời sống kinh tế, xã hội.

Từ nghiên cứu thực tiễn, tôi kiến nghị nên chăng tổ chức rà soát hệ thống các quy định theo từng loại thị trường, xóa bỏ những quy định không cần thiết và chồng chéo, đồng thời phát hiện những “lỗ hổng” về pháp luật đối với những nội dung quản lý nhà nước. Nhiều đại biểu Quốc hội nêu thực trạng một con gà, một bó rau... có bao nhiêu bộ ngành, cấp chính quyền quản lý...

Từ "quả trứng gánh 14 loại phí" đến tư duy hệ thống trong làm luật. Ảnh minh họa.

Tại kỳ họp thứ 9 (Khóa XIII), đại biểu Quốc hội “giật mình”, khi đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, qua công tác giám sát cho thấy một quả trứng gà gánh 14 loại phí... Một số cơ quan chuyên môn cho biết không rà soát được các quy định theo từng loại thị trường.

Gần đây, tôi có nêu lại vấn đề này, là hiện nay nhờ vào AI có thể hỗ trợ rà soát, nếu chúng ta tiến hành công việc này. Trong các nghiên cứu của mình, tôi cho rằng một trong những thuộc tính của pháp luật là tính ổn định, nên nếu pháp luật thay đổi quá nhanh, mất tính ổn định thì xã hội thiếu ổn định và trong quản lý kinh tế không định hướng được thị trường và chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp.

Một trong những nguyên nhân “tuổi thọ” của nhiều đạo luật ở nước ta quá ngắn là do thiếu quan điểm hệ thống khi ban hành, dẫn đến mâu thuẫn, chồng chéo; khi thực thi phải sửa đổi.

Do đó, trong quá trình tham gia Quốc hội, nhiều lần tôi đề nghị cần phải rà soát lại hệ thống các quy định có liên quan điều chỉnh hoạt động 5 loại thị trường chính: thị trường hàng hóa; thị trường tài chính; thị trường bất động sản; thị trường công nghệ và thị trường lao động, để hoàn thiện mang tính đồng bộ...