Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương 3, khóa XIV: Từ quyết sách chiến lược đến kết quả cụ thể trong cuộc sống

Nhìn thẳng vào điểm nghẽn của khâu thực thi

Một trong những vấn đề được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ là, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở khâu thực thi. Thực tế cho thấy, nhiều chủ trương đúng đắn đã được ban hành nhưng kết quả triển khai giữa các ngành, các cấp và các địa phương chưa đồng đều. Có nơi, thẩm quyền chưa gắn đầy đủ với trách nhiệm; phân cấp chưa đi liền với nhân lực, tài chính, dữ liệu và công cụ thực hiện; cơ chế phối hợp còn nhiều tầng nấc, dẫn đến chậm trễ, né tránh hoặc khó xác định rõ đầu mối chịu trách nhiệm.

Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội chuyên trách thành phố Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga. Ảnh: Hồ Long

Nhận diện đúng điểm nghẽn này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu đặt ra không chỉ là tiếp tục ban hành thêm cơ chế, chính sách, mà trước hết phải bảo đảm những cơ chế, chính sách đã có được thực hiện nghiêm túc, đồng bộ và hiệu quả. Năng lực thực thi phải được tính toán ngay từ khi xây dựng mỗi quyết sách. Mỗi nhiệm vụ cần xác định rõ cơ quan chủ trì, người chịu trách nhiệm, thẩm quyền, nguồn lực, thời hạn và sản phẩm đầu ra; không giao nhiệm vụ chung chung, không để trách nhiệm bị “hòa tan” trong quá trình phối hợp.

Trước mắt, các cơ quan, đơn vị và địa phương cần rà soát toàn bộ chương trình công tác 6 tháng cuối năm, xác định những nhiệm vụ nào đang chậm tiến độ, những điểm nghẽn nào thuộc thẩm quyền giải quyết của mình và những vấn đề nào cần báo cáo cấp có thẩm quyền. Việc rà soát phải gắn với thời hạn xử lý cụ thể, không chỉ dừng lại ở nhận diện khó khăn hay kiến nghị kéo dài.

Ưu tiên đúng những nhiệm vụ nền tảng và có sức lan tỏa

Các quyết sách được Hội nghị thông qua có phạm vi rộng, liên quan đến nhiều lĩnh vực, từ tổ chức bộ máy, đất đai, kinh tế biển, đổi mới mô hình phát triển đến an ninh quốc gia, môi trường và xây dựng xã hội kỷ cương. Vì vậy, yêu cầu xác định đúng trọng tâm, thứ tự ưu tiên và những khâu đột phá có ý nghĩa quyết định.

Tinh thần được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh là việc đã rõ, điều kiện đã chín muồi thì phải làm ngay, làm đến nơi đến chốn; việc mới, khó, chưa có tiền lệ thì nghiên cứu kỹ, có thể thí điểm trong phạm vi và thời hạn xác định, đồng thời thường xuyên đánh giá để kịp thời điều chỉnh. Đây là cách tiếp cận vừa quyết liệt, vừa thận trọng, khắc phục đồng thời hai khuynh hướng: nóng vội, chủ quan hoặc trì hoãn, cầu toàn, sợ trách nhiệm.

Trong 6 tháng cuối năm, nhiệm vụ trọng tâm trước hết là bảo đảm bộ máy của hệ thống chính trị sau sắp xếp hoạt động ổn định, liên tục và thông suốt; không để khoảng trống trong quản lý nhà nước, không để người dân, doanh nghiệp phải chịu thêm chi phí hoặc chờ đợi do thay đổi cơ cấu tổ chức. Cùng với đó là tập trung hoàn thành cao nhất các mục tiêu kinh tế - xã hội, phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng từ 10% trở lên nhưng phải gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm việc làm, thu nhập, an sinh xã hội và các cân đối lớn của nền kinh tế.

Tăng trưởng cao không thể chỉ dựa vào mở rộng đầu tư hoặc khai thác thêm tài nguyên, mà phải từng bước dựa vững chắc hơn vào năng suất lao động, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chất lượng nguồn nhân lực và sức mạnh nội sinh của nền kinh tế. Do đó, tháo gỡ khó khăn cho sản xuất, kinh doanh, đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, giải quyết các dự án tồn đọng, khơi thông nguồn lực đất đai và cải thiện thực chất môi trường đầu tư phải trở thành những nhiệm vụ ưu tiên.

Xây dựng cấp xã đủ sức quản trị sự phát triển

Một định hướng rất quan trọng trong phát biểu bế mạc Hội nghị của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là yêu cầu phân định rõ trách nhiệm giữa Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã. Trung ương tập trung vào định hướng chiến lược, xây dựng thể chế, thiết lập các nền tảng dùng chung và phân bổ các nguồn lực lớn. Cấp tỉnh có trách nhiệm cụ thể hóa chủ trương, tổ chức không gian phát triển, điều phối nguồn lực và bảo đảm điều kiện hoạt động cho cấp xã. Cấp xã là tuyến đầu của quản trị công, trực tiếp phục vụ Nhân dân, doanh nghiệp và xử lý những vấn đề phát sinh từ đời sống.

Định hướng này đặt ra nhiệm vụ trước mắt là phải khẩn trương rà soát mức độ phù hợp giữa nhiệm vụ được giao với thẩm quyền và năng lực thực tế của chính quyền cơ sở. Không thể phân cấp một cách cơ học trong khi cấp xã thiếu cán bộ chuyên môn, thiếu kinh phí, chưa được kết nối đầy đủ với cơ sở dữ liệu hoặc chưa có quy trình, hướng dẫn cụ thể. Phân cấp chỉ thực sự có ý nghĩa khi cấp thực hiện được trao đủ điều kiện để hoàn thành nhiệm vụ và đồng thời chịu sự kiểm tra, giám sát chặt chẽ.

Cấp tỉnh không nên "ôm giữ" những công việc mà cấp xã có thể thực hiện tốt, nhưng cũng không được chuyển việc xuống cơ sở rồi để cơ sở tự xoay xở. Những khó khăn về nhân lực, tài chính, dữ liệu, quy trình và công nghệ phải được kịp thời tháo gỡ. Năng lực giải quyết công việc của cấp xã và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải được xem là thước đo hiệu quả vận hành của toàn bộ hệ thống, chứ không chỉ của riêng chính quyền cơ sở.

Thể chế hóa kịp thời, bảo đảm hài hòa lợi ích

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đặt ra yêu cầu thể chế hóa đồng bộ các quyết sách của Trung ương. Trong đó, định hướng sửa đổi pháp luật về đất đai phải bảo đảm khơi thông nguồn lực nhưng không làm thay đổi nguyên tắc đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý; phải hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. Đặc biệt, người có đất bị thu hồi phải được bảo đảm điều kiện sống, chỗ ở và sinh kế tốt hơn hoặc ít nhất không thấp hơn trước khi thu hồi đất.

Điều này đòi hỏi quá trình sửa đổi pháp luật không chỉ tập trung vào kỹ thuật xác định giá đất hay thủ tục thu hồi, bồi thường, mà phải giải quyết toàn diện quyền lợi lâu dài của người dân. Cùng với tiền bồi thường là yêu cầu tái định cư, chuyển đổi nghề nghiệp, tạo việc làm và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Mọi chính sách chỉ thực sự thuyết phục khi người dân nhìn thấy lợi ích chính đáng của mình được tôn trọng và bảo vệ.

Đối với Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương, nhiệm vụ trước mắt là khẩn trương xây dựng chương trình thể chế hóa, xác định rõ văn bản nào cần sửa đổi, cơ quan nào chủ trì và thời hạn hoàn thành. Quá trình xây dựng pháp luật phải tăng cường khảo sát thực tiễn, lấy ý kiến đối tượng chịu sự tác động, bảo đảm quy định sau khi ban hành có thể thực hiện được ngay, hạn chế tình trạng luật chờ nghị định, nghị định chờ thông tư.

Lấy dữ liệu, sản phẩm và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo

Một yêu cầu có tính đổi mới mạnh mẽ là tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá bằng dữ liệu, sản phẩm, kết quả thực tế. Kết quả thực hiện phải trở thành căn cứ quan trọng nhất để đánh giá cán bộ, nhất là người đứng đầu. Cần biểu dương, bảo vệ những người dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đồng thời xử lý nghiêm tình trạng né tránh, đùn đẩy, làm chậm hoặc thực hiện hình thức. Mục tiêu, tiến độ và kết quả phải được công khai theo quy định để Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị xã hội, cơ quan dân cử và Nhân dân tham gia giám sát.

Những định hướng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị vừa có tầm nhìn chiến lược, lâu dài, vừa đặt ra những yêu cầu rất cụ thể đối với công việc trước mắt. Điểm cốt lõi là phải tạo ra sự chuyển biến từ tư duy ban hành chủ trương sang tư duy quản trị kết quả; từ phân công nhiệm vụ sang quy định rõ trách nhiệm; từ đánh giá bằng quy trình sang đánh giá bằng sản phẩm và mức độ hài lòng của Nhân dân.

Trung Thành ghi