Từ 'rùa sắt' đến 'bồ công anh': Nga tung thiết kế độc lạ bảo vệ xe tăng chiến đấu

“Xe tăng bồ công anh” độc đáo cua Nga

Thiết kế mới nhất của Nga mang tính ứng biến cao, sử dụng các thanh kim loại dẻo được bố trí thành nhiều lớp phân nhánh bao quanh thân xe tăng. Cấu trúc này nhằm giảm thiểu mối đe dọa ngày càng phổ biến từ các máy bay không người lái cảm tử cỡ nhỏ trên chiến trường.

Xe tăng Nga. Ảnh: AP

Dù hình thức bên ngoài gây nhiều tranh cãi và dễ bị xem là thô sơ, một số nhà phân tích quân sự cho rằng lớp giáp chống UAV mang tên Oduvanchik (bồ công anh) có thể đang cung cấp mức độ bảo vệ thực tế hiệu quả nhất hiện nay cho xe tăng - những phương tiện có giá trị cao nhưng đang chịu áp lực lớn từ sự phát triển nhanh chóng của tác chiến bằng UAV.

Đây là sáng kiến mới nhất của Nga được ghi nhận trong tuần qua, nối tiếp một loạt sáng kiến từng gây bất ngờ trên mạng xã hội. Trước đó, dư luận từng chú ý đến các giải pháp như lưới ngụy trang được thiết kế giống đống đổ nát hay những cánh quạt cỡ lớn quay tròn nhằm bảo vệ các xe tải từ thời Liên Xô.

Trong bối cảnh một cuộc xung đột kéo dài và phần lớn rơi vào thế giằng co, ngay cả những cải tiến nhỏ cũng có thể mang lại lợi thế đáng kể, thậm chí góp phần cứu sống binh sĩ ở tiền tuyến.

Những hình ảnh đầu tiên về thiết kế độc đáo lấy cảm hứng từ hoa bồ công anh được công bố vào tuần trước, cho thấy cấu trúc này bao phủ một xe tăng T-90M của Nga bên trong một nhà kho. Hiện chưa rõ thời điểm hệ thống này sẽ được triển khai trong thực chiến, song Bộ Quốc phòng Nga đã tiến hành đăng ký bằng sáng chế cho thiết kế nói trên.

Về mặt cấu trúc, “xe tăng bồ công anh” có các thanh kim loại gia cường được hàn nối với nhau thành một khung giống thân cây, phân nhánh thành nhiều tầng, tạo nên một rào chắn ba chiều bao quanh xe tăng, gợi hình ảnh các cánh hoa bồ công anh. Tại các khoảng trống giữa những nhánh kim loại, lưới cường độ cao được căng thêm nhằm gia tăng khả năng cản phá và làm suy giảm hiệu quả tấn công của vũ khí đường không cỡ nhỏ.

Theo các nhà quan sát quân sự, trong trường hợp một máy bay không người lái FPV mang thuốc nổ lao về phía xe tăng, các thanh kim loại đóng vai trò như bộ phận kích nổ sớm, khiến đầu đạn phát nổ ở khoảng cách xa hơn so với thân xe. Khoảng cách này càng lớn thì sức công phá càng giảm, qua đó làm tăng khả năng sống sót của xe tăng.

Bên cạnh lớp giáp cơ bản vốn đã dày của xe tăng T-90, Nga thường trang bị thêm giáp phản ứng nổ cùng các lồng kim loại bảo vệ. Khi kết hợp với hệ thống phòng thủ dạng hình nón, cấu hình này có thể tạo ra một trong những hệ thống phòng vệ thụ động chống máy bay không người lái hiệu quả nhất hiện nay. Nhận định này được nhà báo quân sự David Axe nêu trong bài viết đăng trên blog Trench Art.

Trên thực tế, đây được xem là bước phát triển tiếp theo của loại giáp “nhím”, với các thanh kim loại dày, nhô ra như lông bàn chải dọc hai bên thân xe. Kiểu giáp này từng được lực lượng Nga triển khai rộng rãi trên nhiều mặt trận trong năm 2024, trước khi được phía Ukraine áp dụng theo.

“Ở tiền tuyến, bất cứ giải pháp nào có thể đem ra thử nghiệm - từ các loại gai nhọn, dây xích, lồng sắt cho tới những cấu hình kết hợp - miễn là có khả năng cứu sống binh sĩ, đều đáng để áp dụng”, ông David Kirichenko, chuyên gia về vũ khí trong xung đột Nga-Ukraine, nhận định.

Ông Kirichenko cũng chỉ ra sự thay đổi đáng chú ý trong cách tiếp cận của các bên tham chiến. “Binh sĩ Ukraine từng tỏ ra hoài nghi về việc lực lượng Nga lắp các lồng sắt lên xe chiến đấu, nhưng hiện nay, chính họ cũng đang triển khai những giải pháp tương tự”.

Đầu tuần này, lực lượng Ukraine được cho là đã trưng bày một thiết kế mới trên một mẫu xe chiến đấu bộ binh cỡ lớn. Phương tiện này được trang bị lớp giáp chống máy bay không người lái dạng “hoa bồ công anh”, kết hợp các thanh kim loại cứng nhô ra như sợi lông, cùng những tấm giáp kim loại treo bằng dây xích.

Ukraine hiện cũng sử dụng một biến thể của xe tăng “nhím”, phản ánh xu hướng áp dụng các giải pháp phòng vệ thụ động tương tự như phía Nga.

Theo ông Kirichenko, những thiết kế này là một phần của quá trình tiến hóa liên tục, với hàng loạt sáng kiến mang tính thử nghiệm và đôi khi bị xem là kỳ lạ từ cả hai phía. “Chiến trường luôn tồn tại một cuộc chạy đua không ngừng nhằm phát hiện điểm yếu, đưa ra biện pháp đối phó và thích ứng với những điều kiện tác chiến thay đổi.

Nhược điểm của “xe tăng bồ công anh”

Tuy nhiên, cũng như nhiều hệ thống phòng vệ chống máy bay không người lái khác, thiết kế này không phải không có hạn chế. Việc bổ sung nhiều cấu trúc bảo vệ làm gia tăng đáng kể trọng lượng của xe tăng, khiến khả năng cơ động suy giảm và vô hình trung làm phương tiện dễ bị phát hiện, theo dõi và tấn công hơn bởi các UAV hoạt động dày đặc ở tiền tuyến.

Bên cạnh đó, lớp giáp hình “hoa bồ công anh” không phải là giải pháp bất khả xâm phạm. Ukraine ngày càng cho thấy hiệu quả trong việc điều khiển máy bay không người lái tiếp cận từ bên dưới xe tăng và các phương tiện bọc thép khác - nơi có mức độ bảo vệ thấp nhất - hoặc sử dụng UAV để thả mìn dọc theo lộ trình di chuyển.

Ông Valerii Riabykh, nhà phân tích vũ khí người Ukraine nhận định rằng lớp bảo vệ này “không có tác dụng trước các loại vũ khí truyền thống, chẳng hạn như đạn pháo, đặc biệt là đạn có độ chính xác cao”. Tuy vậy, khi xét riêng đối với mối đe dọa từ UAV, ông cho rằng hệ thống này “có thể phát huy hiệu quả trong một khoảng thời gian nhất định, cho đến khi đối phương tìm ra cách khắc chế nó".

Trong bối cảnh đó, Nga gần đây tung ra những biện pháp ngụy trang mới. Một số hình ảnh được chia sẻ cho thấy Nga chế tạo loại lưới ngụy trang che phủ các vị trí súng, pháo hoặc bộ binh được làm từ lớp vật liệu mô phỏng gạch vỡ, đống đổ nát và rác thải, nhằm đánh lừa máy bay không người lái của Ukraine.

Những tấm lưới này, được làm từ các mảnh vụn giả, có khả năng che giấu phương tiện và khí tài khỏi sự quan sát trực tiếp của UAV. Tuy nhiên, theo ông Riabykh, cũng giống như giáp “bồ công anh”, hiệu quả của chúng nhiều khả năng chỉ mang tính tạm thời.

Ông Riabykh cảnh báo rằng với sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo và các công cụ xử lý hình ảnh được tích hợp trên máy bay không người lái, các đặc điểm bất thường của những tấm lưới này có thể bị nhận diện và nổi bật trên màn hình điều khiển, dẫn tới việc phương tiện bị bắn hạ nhanh hơn.

Một biện pháp khác được ghi nhận trong tuần qua là việc gắn các cánh quạt cỡ lớn lên nóc, phía trước, phía sau và hai bên các phương tiện dân sự được sử dụng tại tiền tuyến. Trong bối cảnh thiếu hụt phương tiện bọc thép hiện đại, Nga đã phải sử dụng xe tải, xe bán tải và xe jeep cho các nhiệm vụ chiến đấu trong suốt hai năm qua, dù đây là những mục tiêu đặc biệt dễ tổn thương trước UAV của Ukraine.

Theo một bằng sáng chế được đăng ký tại Nga, khi UAV tìm cách tấn công phương tiện được bảo vệ, “khả năng cao là nó sẽ xâm nhập vào vùng quay của một trong các cánh quạt.” Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng phần lớn thân xe vẫn bị lộ và chi phí chế tạo cánh quạt thậm chí có thể vượt quá giá trị của chính phương tiện cần bảo vệ.

Dù vậy, ông Riabykh nhấn mạnh rằng trong xung đột hiện đại, ngay cả những cải tiến nhỏ và mang tính tạm thời cũng có thể giúp các bên kéo dài thời gian cầm cự. “Trên chiến trường ngày nay, thời gian chính là yếu tố quyết định”, ông nhấn mạnh.

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)