Từ sân khấu bờ sông đến 'đường đua'

Từ một sự kiện cấp địa phương, TP.HCM cho thấy cách tiếp cận mới đó là thể thao không chỉ là thành tích, mà còn là động lực kinh tế, là không gian trải nghiệm và là ngành công nghiệp có thể tạo ra giá trị lớn.

Với hiệu ứng âm thanh, ánh sáng và công nghệ hiện đại, Lễ khai mạc Đại hội Thể dục thể thao TP.HCM đã vượt khỏi khuôn khổ của một đại hội cấp tỉnh để hướng tới mục tiêu cao hơn. Ảnh: LÊ HOÀNG

Từ không gian khép kín đến “sân khấu đô thị mở”

Lễ khai mạc Đại hội Thể dục thể thao TP.HCM gây ấn tượng không chỉ bởi quy mô, mà còn ở cách tổ chức mang tính đột phá. Lần đầu tiên, một đại hội thể thao cấp tỉnh/thành quy tụ tới 168 đoàn cùng 2 lực lượng vũ trang tham gia, với hàng nghìn huấn luyện viên, vận động viên - con số lớn nhất trong lịch sử.

Nhưng điều đáng chú ý hơn cả không nằm ở con số, mà ở tư duy tổ chức. Thay vì bó hẹp trong sân vận động hay nhà thi đấu, lễ khai mạc được đưa ra không gian mở đó là công viên bờ sông Sài Gòn. Đây không chỉ là lựa chọn về địa điểm, mà là một thông điệp chiến lược đưa thể thao trở lại gần với đời sống đô thị, gắn với nhịp sống của người dân và hình ảnh của thành phố.

Ông Nguyễn Nam Nhân, Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM chia sẻ: “Việc chọn công viên bờ sông xuất phát từ cách tiếp cận mới - đưa thể thao ra khỏi không gian khép kín, gắn với đặc trưng đô thị sông nước của miền Nam. Một TP.HCM hiện đại nhưng vẫn giàu bản sắc, mở rộng về phía sông, hướng ra biển và kết nối các không gian phát triển mới”.

Ở góc nhìn rộng hơn, cách làm này cho thấy thể thao đang được “tái định vị”, không còn là hoạt động chuyên môn đơn thuần mà trở thành một sản phẩm văn hóa - giải trí - du lịch. Khi một lễ khai mạc có thể trở thành một sự kiện nghệ thuật, một điểm đến trải nghiệm, thì giá trị của thể thao đã vượt ra ngoài phạm vi thi đấu.

Tư duy đưa thể thao ra không gian mở, gắn với đời sống đô thị cũng là cách mà nhiều quốc gia phát triển đã lựa chọn, trong đó tiêu biểu là Olympic Paris 2024 tại Pháp. Thực tế, mô hình này không phải là mới trên thế giới, nhưng với TP.HCM, đây là bước đi quan trọng, thể hiện sự bắt nhịp với xu hướng toàn cầu đó là biến thể thao thành một phần của đời sống đô thị sáng tạo, nơi mỗi sự kiện đều có thể tạo ra giá trị lan tỏa.

Bài toán kinh tế thể thao của TP.HCM

Nếu lễ khai mạc Đại hội Thể dục thể thao TP.HCM là một “tín hiệu”, thì Olympic Paris 2024 chính là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của cách tiếp cận này.

Lần đầu tiên trong lịch sử, lễ khai mạc Thế vận hội không diễn ra trong sân vận động mà được tổ chức trên sông Seine, với đoàn vận động viên diễu hành trên hàng trăm con thuyền dọc theo tuyến đường dài khoảng 6 km qua trung tâm thủ đô nước Pháp. Không gian đô thị (từ tháp Eiffel đến các công trình biểu tượng) trở thành một phần của sân khấu, nơi khán giả không chỉ theo dõi một nghi lễ thể thao mà còn trực tiếp trải nghiệm một “Paris sống động” giữa lòng sự kiện.

Hiệu ứng từ cách tổ chức này nhanh chóng lan tỏa sang lĩnh vực du lịch và dịch vụ. Theo các đánh giá ban đầu từ phía Pháp, trong thời gian diễn ra Olympic, lượng khách lưu trú, chi tiêu tại nhà hàng, quán bar, bảo tàng… đều tăng mạnh, có thời điểm ghi nhận mức tăng hai chữ số ở một số lĩnh vực. Tổng cộng, khu vực Paris đã đón khoảng 11,2 triệu lượt khách trong suốt kỳ Thế vận hội, cho thấy sức hút đặc biệt của sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh.

Ở góc độ dài hạn, nhiều nghiên cứu quốc tế dự báo Olympic Paris có thể mang lại tác động kinh tế lên tới hàng tỉeuro trong nhiều năm tới, đồng thời góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn. Tuy vậy, các báo cáo tổng hợp cũng chỉ ra rằng mức tăng trưởng không diễn ra đồng đều giữa các thời điểm và khu vực, phản ánh đặc trưng của một sự kiện có quy mô toàn cầu đó là vừa tạo cú hích mạnh mẽ, vừa đặt ra yêu cầu về cách khai thác hiệu quả giá trị sau sự kiện.

Đặt trong bối cảnh TP.HCM, câu chuyện không còn là “có nên phát triển kinh tế thể thao hay không”, mà là “phát triển như thế nào để tạo ra giá trị bền vững”. TS Lý Đại Nghĩa, Giám đốc Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu Thể thao TP.HCM nhận định: “Thành phố đang đứng trước “cơ hội vàng” khi hội tụ ba yếu tố: Dân số đông, thu nhập cao và nhu cầu sống khỏe tăng mạnh”.

Theo ông Nghĩa, để biến tiềm năng thành sức mạnh thực sự, TP.HCM cần tập trung vào bốn trụ cột. Thứ nhất là dịch vụ thể thao đại chúng. Các loại hình như gym, fitness, yoga, cầu lông, bóng đá, pickleball hay võ thuật không còn là phong trào mà đã trở thành một thị trường tiêu dùng rõ rệt. Vấn đề không phải là mở rộng về số lượng, mà là nâng chuẩn, chuẩn hóa và chuyên nghiệp hóa để tạo ra giá trị kinh tế.

Thứ hai là du lịch thể thao và sự kiện thể thao. TP.HCM hoàn toàn có thể trở thành “một chuỗi các sự kiện thể thao” của khu vực, với những giải marathon, lễ hội thể thao hay giải đấu quốc tế. Mỗi sự kiện không chỉ là thi đấu, mà là chuỗi giá trị gồm du lịch, truyền thông và dịch vụ.

Thứ ba là thể thao số và trí tuệ nhân tạo. Trong kỷ nguyên số, một đô thị lớn như TP.HCM không thể đi theo con đường truyền thống, mà phải tận dụng dữ liệu, công nghệ và nền tảng số trong huấn luyện, quản lý và kinh doanh thể thao.

Thứ tư là dịch vụ khoa học - y học thể thao. Đây là lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng rất nhanh, không chỉ phục vụ thể thao thành tích cao mà còn đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe, cải thiện thể chất và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Từ những phân tích này có thể thấy, thể thao không còn là “phần phụ” của đời sống xã hội, mà đang dần trở thành một ngành kinh tế có cấu trúc rõ ràng, với nhiều lớp giá trị đan xen.

Từ lễ khai mạc Đại hội Thể dục thể thao TP.HCM đến câu chuyện Olympic Paris, một xu hướng đã hiện rõ đó là thể thao đang chuyển mình từ hoạt động chuyên môn sang ngành kinh tế tổng hợp. Với vị thế là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, cùng tư duy đổi mới và cách tiếp cận hiện đại, TP.HCM hoàn toàn có cơ sở để trở thành đầu tàu kéo kinh tế thể thao Việt Nam bứt phá trong giai đoạn tới.