Từ sản phẩm OCOP đến trải nghiệm du lịch

Với ông Đặng Đình Minh, Phó Giám đốc HTX Thu mua và Chế biến thủy hải sản Chiến Thắng (phường Hải Ninh), mỗi chai nước mắm Luận Nghiệp không chỉ mang hương vị biển cả mà còn lưu giữ kinh nghiệm làm nghề được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Ông Đặng Đình Minh, Phó Giám đốc HTX Thu mua và Chế biến thủy hải sản Chiến Thắng, trao đổi với phóng viên về định hướng kết nối sản phẩm nước mắm Luận Nghiệp với hoạt động du lịch.

Từ cá cơm tươi, muối tinh khiết, qua khoảng 24 tháng ủ chượp trong chum sành, người làm mắm tạo nên sản phẩm mang đặc trưng vùng biển Kỳ Ninh. Theo ông Minh, HTX từng đón các đoàn tham quan, trong đó có khách du lịch đến tìm hiểu quy trình sản xuất.

Tuy nhiên, việc đón khách của HTX vẫn mang tính nhỏ lẻ, chưa thường xuyên. HTX cũng chưa kết nối được với các đơn vị lữ hành để hình thành những tour trải nghiệm. “Chúng tôi mong muốn mỗi chai nước mắm Luận Nghiệp phải kể được câu chuyện về con người, văn hóa và quê hương Hải Ninh”, ông Minh chia sẻ.

Một số đoàn khách tham quan cơ sở sản xuất của HTX Thu mua và Chế biến thủy hải sản Chiến Thắng. (Ảnh: nhân vật cung cấp)

Theo định hướng của HTX, du khách có thể kết hợp tìm hiểu nghề làm nước mắm với tham quan biển Kỳ Ninh, đền thờ Chế thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu và khám phá văn hóa vùng biển. Tuy nhiên, để biến ý tưởng thành sản phẩm du lịch cụ thể, HTX còn thiếu nguồn lực đầu tư không gian đón khách, tổ chức các hoạt động trải nghiệm và kết nối tour, tuyến.

Nghề nuôi hươu sao truyền thống ở Hương Sơn gắn với sản xuất nhung hươu, đặc sản của Hà Tĩnh.

Không chỉ với nghề làm nước mắm, sản phẩm nhung hươu – đặc sản nổi tiếng của Hương Sơn cũng mở ra hướng khai thác du lịch gắn với nghề truyền thống. Ông Nguyễn Khắc Huân, Giám đốc Công ty CP Sản xuất và Thương mại Nhung hươu Việt (xã Tứ Mỹ) mong muốn đưa du khách đến gần hơn với nghề nuôi hươu thông qua những trải nghiệm thực tế. “Điều chúng tôi mong muốn là để khách hiểu được vì sao Hương Sơn lại nổi tiếng với nghề nuôi hươu và một sản phẩm nhung hươu được hình thành như thế nào”, ông Huân chia sẻ.

Ông Nguyễn Khắc Huân (áo trắng, đứng giữa) giới thiệu với du khách về giá trị của nghề nuôi hươu truyền thống và văn hóa bản địa Hương Sơn. (Ảnh: nhân vật cung cấp)

Theo ông Huân, hành trình trải nghiệm có thể bắt đầu từ việc tìm hiểu cách chăm sóc hươu, chu kỳ phát triển của nhung, gặp gỡ các hộ chăn nuôi đến khám phá quy trình thu hoạch, chế biến. Nếu được tổ chức bài bản và có sự tham gia của nhiều hộ trong vùng, mô hình này không chỉ góp phần quảng bá đặc sản mà còn tạo thêm cơ hội tăng thu nhập cho người chăn nuôi. Dù vậy, đây vẫn là định hướng của doanh nghiệp chứ chưa trở thành hoạt động du lịch thường xuyên.

Hà Tĩnh hiện có 268 sản phẩm OCOP đạt chuẩn từ 3 sao trở lên, gắn với đặc trưng từng vùng miền. Đây là nguồn lực để địa phương phát triển các trải nghiệm gắn với sản xuất, văn hóa và đời sống bản địa, qua đó làm phong phú thêm sản phẩm du lịch.

Du khách tìm hiểu nghề làm cu đơ truyền thống và mua sản phẩm tại cơ sở sản xuất.

Tuy nhiên, lợi thế về sản phẩm chưa đồng nghĩa với khả năng thu hút du khách. Nếu chỉ dừng ở giới thiệu, trưng bày và bán hàng, những câu chuyện về nghề truyền thống, quy trình tạo ra sản phẩm và văn hóa địa phương vẫn chưa được khai thác đầy đủ. Để trở thành điểm đến trải nghiệm, mỗi cơ sở cần có không gian phù hợp, quy trình tham quan an toàn, người hướng dẫn và các hoạt động đủ sức hấp dẫn, đồng thời bảo đảm khả năng phục vụ ổn định.

Một yêu cầu quan trọng khác là kết nối các cơ sở OCOP với doanh nghiệp lữ hành, nhà hàng, khách sạn và những điểm tham quan trong khu vực. Khi được thiết kế thành một hành trình hợp lý, hoạt động trải nghiệm tại cơ sở sản xuất có thể bổ sung điểm dừng chân cho tour, tạo thêm cơ hội tiêu thụ sản phẩm, gia tăng mức chi tiêu và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Theo kế hoạch đến năm 2030, Hà Tĩnh phấn đấu duy trì và phát triển tối thiểu 350 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, trong đó có ít nhất 40 sản phẩm đạt 4 sao và 5 sản phẩm đạt 5 sao. Tỉnh cũng đặt mục tiêu có 2 sản phẩm thuộc nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch đạt từ 3 sao trở lên; 50% chủ thể có sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên là hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Các mục tiêu này không chỉ đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn gợi mở hướng phát triển OCOP gắn với khai thác giá trị văn hóa, bản sắc địa phương và nhu cầu trải nghiệm của du khách. Thay vì chỉ tập trung vào sản xuất, tiêu thụ hàng hóa, các chủ thể cần từng bước xây dựng hoạt động tham quan, trải nghiệm phù hợp với điều kiện thực tế, từ đó mở rộng đầu ra và gia tăng giá trị kinh tế cho sản phẩm.

Các cơ sở chế biến hải sản gần khu du lịch biển và di tích lịch sử, văn hóa có lợi thế kết nối hoạt động sản xuất với các tour tham quan, trải nghiệm của du khách.

Theo TS. Trần Quốc Lâm - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Tĩnh, nhiều địa phương đã đưa sản phẩm OCOP vào tour, tuyến nhằm quảng bá đặc sản và tạo thêm trải nghiệm cho du khách. Để khai thác hiệu quả hướng đi này, Hà Tĩnh cần phát huy sự chủ động của các cơ sở sản xuất, đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp lữ hành.

Ông Lâm cho biết: “Trước mắt, Hà Tĩnh nên lựa chọn một số cơ sở có sản phẩm đặc trưng, chủ cơ sở tâm huyết và đủ điều kiện phục vụ để thí điểm kết nối tour. Doanh nghiệp lữ hành cần tham gia từ khâu thiết kế chương trình, xây dựng nội dung trải nghiệm phù hợp. Hiệp hội Du lịch sẽ kết nối các cơ sở OCOP với doanh nghiệp lữ hành, khách sạn, nhà hàng; hỗ trợ kỹ năng đón khách, giới thiệu sản phẩm và quảng bá. Sau thời gian thí điểm, cần đánh giá hiệu quả để hoàn thiện cách làm trước khi nhân rộng”.

Đưa OCOP trở thành một phần trong hành trình khám phá địa phương đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ sở sản xuất, doanh nghiệp lữ hành và các đơn vị liên quan. Khi sản phẩm được đặt trong không gian văn hóa, nghề truyền thống và câu chuyện của người làm ra nó, giá trị hàng hóa có thể được mở rộng thành trải nghiệm du lịch. Đây cũng là hướng để Hà Tĩnh khai thác tốt hơn nguồn lực OCOP, tạo thêm sinh kế cho người dân và góp phần nâng sức hấp dẫn của điểm đến.