Từ trắng tay sau bão, vợ chồng Quảng Trị gây dựng HTX dược liệu doanh thu 10 tỷ

Vượt khó sau bão, tìm hướng đi từ cây dược liệu

Hợp tác xã (HTX) Sản xuất cây dược liệu sạch và Kinh doanh nông nghiệp Cự Nẫm đặt tại xã Bố Trạch, tỉnh Quảng Trị, do chị Nguyễn Thị Giang thành lập năm 2018. Trước khi xây dựng được cơ sở sản xuất như hiện nay, vợ chồng chị từng trải qua giai đoạn khó khăn khi bão gây thiệt hại gần như toàn bộ tài sản.

Năm 2013, sau khi nghỉ công việc nhà nước, vợ chồng chị Giang bắt tay phát triển kinh tế gia đình bằng trồng trọt, chăn nuôi. Tuy nhiên, thiên tai liên tiếp gây thiệt hại cho vật nuôi, hoa màu, trong khi khoản nợ ngân hàng vẫn còn, khiến anh chị phải tìm hướng sản xuất mới.

“Chúng tôi cứ trăn trở, với khí hậu khắc nghiệt ở quê nhà thì nên trồng cây gì để chịu được nắng nóng, mưa bão mà vẫn mang lại thu nhập”, chị Giang nhớ lại.

Sản phẩm từ cây cà gai leo của HTX. Ảnh: Hải Sâm

Trong quá trình tìm hướng đi, chồng chị là anh Nguyễn Thanh Bình thử nghiệm trồng cà gai leo. Từ diện tích ban đầu khoảng 5 sào, cây dần cho thấy khả năng sinh trưởng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng tại địa phương.

Sau khi thu hoạch, gia đình đem cà gai leo nấu nước uống thử và nhận thấy hương vị đặc trưng. Khi đưa sản phẩm ra thị trường, chị Giang cho biết, phản hồi của khách hàng khá tích cực.

“Sau nhiều năm canh tác, vợ chồng tôi nhận thấy cây dược liệu trồng ở vùng khí hậu càng khắc nghiệt thì năng suất có thể giảm một nửa, nhưng bù lại lượng tinh chất dược tính tích tụ trong cây cao gấp nhiều lần”, chị Giang chia sẻ.

Nhận thấy tiềm năng của cây dược liệu, vợ chồng chị tiếp tục mở rộng diện tích trồng, đồng thời tìm cách nâng cao giá trị sản phẩm thay vì chỉ bán nguyên liệu thô.

Năm 2018, chị Giang thành lập HTX, từng bước đầu tư vùng trồng, nhà xưởng và thiết bị chế biến. Bên cạnh khâu canh tác, HTX phát triển các sản phẩm trà và cao dược liệu nhằm đa dạng hóa sản phẩm, nâng giá trị nông sản.

Công nhân cắt và phơi cà gai leo. Ảnh: Hải Sâm

Phát triển vùng nguyên liệu, chế biến sâu

Từ cây cà gai leo ban đầu, HTX mở rộng sang nhiều loại dược liệu khác như dây thìa canh, xạ đen, tía tô, chè vằng... Đến nay, vùng nguyên liệu của HTX đạt khoảng 60ha. Trong đó, đơn vị trực tiếp canh tác 15ha, diện tích còn lại khoảng 45ha được phát triển thông qua liên kết với hơn 70 hộ dân.

Theo HTX, các loại cây dược liệu được canh tác theo hướng hữu cơ, sử dụng phân bón vi sinh và chế phẩm sinh học.

Mỗi năm, HTX thu hoạch khoảng 250 tấn dược liệu tươi, chế biến thành hơn 36 tấn thành phẩm, mang lại doanh thu khoảng 10 tỷ đồng.

Đại diện HTX nhận xét, trồng dược liệu, đặc biệt là cà gai leo, có thể đem lại thu nhập cao gấp 7-10 lần so với một số cây trồng truyền thống.

Để gia tăng giá trị sản phẩm, đơn vị đầu tư hệ thống sấy bằng năng lượng mặt trời, dây chuyền chiết xuất và cô cao tuần hoàn. Thay vì chỉ bán nguyên liệu thô, HTX phát triển các dòng trà và cao dược liệu, qua đó chủ động hơn trong chế biến và xây dựng sản phẩm.

Danh mục sản phẩm của HTX có các sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 4 sao cấp tỉnh, như Cao Cà gai leo, Trà Cà gai leo, Trà Ngủ ngon và Cao Thìa canh; cùng sản phẩm OCOP 3 sao là Trà Thìa canh.

Các sản phẩm được gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, phân phối qua nhiều kênh bán hàng, trong đó có các sàn thương mại điện tử. Việc đầu tư chế biến và đa dạng hóa sản phẩm giúp HTX mở rộng cơ hội tiếp cận người tiêu dùng.

Mỗi năm, HTX thu hoạch khoảng 250 tấn dược liệu tươi, chế biến thành hơn 36 tấn thành phẩm. Ảnh: Hải Sâm

Cùng với hoạt động sản xuất, kinh doanh, HTX tạo việc làm thường xuyên cho 10 lao động và khoảng 40 lao động thời vụ. Thu nhập của người lao động dao động từ 7,5-10 triệu đồng/người/tháng; lao động nữ chiếm hơn 95%.

Đối với các hộ liên kết, HTX hỗ trợ giống, hướng dẫn kỹ thuật, ứng trước vốn và bao tiêu đầu ra, giúp người dân giảm áp lực chi phí ban đầu và yên tâm sản xuất. Mô hình cũng tạo thêm cơ hội sinh kế cho phụ nữ đơn thân, hộ nghèo và cận nghèo tại địa phương.

Ông Phan Ngọc Lâm, Phó Chủ tịch UBND xã Bố Trạch, đánh giá HTX Sản xuất cây dược liệu sạch và Kinh doanh nông nghiệp Cự Nẫm là một trong những mô hình tiêu biểu trong phát triển kinh tế nông nghiệp tại địa phương.

Theo ông Lâm, HTX không chỉ tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động, đặc biệt là phụ nữ, mà còn góp phần thay đổi phương thức sản xuất của người dân. Việc liên kết trồng, chế biến dược liệu và phát triển sản phẩm OCOP giúp nâng cao giá trị nông sản, mở rộng đầu ra, tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.