Giám đốc VCCI ĐBSCL nói về 'ngưỡng tiệm cận' của phát triển kinh tế miền Tây

Phát biểu tại Hội nghị gặp gỡ giữa lãnh đạo Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) với chính quyền địa phương, doanh nghiệp đầu ngành Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) và Đông Nam Bộ được VCCI, ông Nguyễn Phương Lam, Giám đốc VCCI khu vực ĐBSCL nói rằng phát triển kinh tế ĐBSCL là ngưỡng tiệm cận.

Điều này nghĩa là sẽ khó tăng trưởng cao và nhanh trong thời gian tới nếu không có điều kiện để thay đổi và phát triển về khoa học công nghệ.

Hai năm không có thêm doanh nghiệp lớn

Theo ông Nguyễn Phương Lam, vấn đề đặt ra là các doanh nghiệp, đặc biệt là vùng ĐBSCL đang dựa trên nền tảng những sản phẩm về nông sản và tạo được giá trị gia tăng nhiều hay chưa.

“Nếu chúng ta nói chưa thì cũng không hẳn. Vùng này có rất nhiều doanh nghiệp từ lúa gạo, thủy sản, tôm, thậm chí là ngành gia cầm, gia súc và những ngành rất là đặc thù đang vươn lên, tạo những cái vị thế khác biệt. Tuy nhiên, câu chuyện chung của ĐBSCL là không nhiều doanh nghiệp có năng lực và khả năng để triển khai khoa công nghệ. Trong khi những ngành tạo đột phá, đột biến lớn hơn thì chưa có”, ông Nguyễn Phương Lam nói.

Quang cảnh hội nghị do VCCI tổ chức chiều 16/10, tại Cần Thơ.

Theo lãnh đạo VCCI khu vực ĐBSCL, những ngành về công nghệ, dược hay những ngành khác để tạo được sức bật khác thì vùng chưa có. Đây là vấn đề VCCI vùng ĐBSCL rất muốn nghe ý kiến của các doanh nghiệp để tổng hợp, báo cáo lên VCCI Trung ương và kiến nghị đến các cơ quan thẩm quyền.

Ông Nguyễn Phương Lam cũng nói rằng năm qua, VCCI khu vực ĐBSCL phát hiện khi số doanh nghiệp siêu nhỏ tiến lên doanh nghiệp nhỏ đạt 70%, thì số nhỏ tiến lên doanh nghiệp vừa chưa đến 10% mỗi năm. Đây được xem là tỷ lệ hụt và nếu không có doanh nghiệp vừa thì ĐBSCL chắc chắn sẽ không có doanh nghiệp lớn.

“Trong 30 doanh nghiệp ở đây, chúng tôi thống kê qua 2 năm chưa thấy thêm doanh nghiệp lớn nào trong danh sách này. Đây là điều rất là buồn cho ĐBSCL trong phát triển kinh tế. Mà kinh tế không có doanh nghiệp lớn dẫn dắt thì khó có sự đột phá”, ông Nguyễn Phương Lam chia sẻ.

Từ những vấn đề trên, lãnh đạo VCCI khu vực ĐBSCL đề xuất các doanh nghiệp phân tích, “mổ xẻ” tìm sáng kiến đóng góp, tạo điều kiện tốt nhất để phát huy, phát triển cho ĐBSCL.

Ông Nguyễn Phương Lam, Giám đốc VCCI khu vực ĐBSCL. (Ảnh: Trung Phạm)

Chia sẻ với hội nghị, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Mebifarm Lâm Thúy Ái mạnh dạn đề xuất giải pháp trải thảm, mời người thành công tại TP.HCM và các tỉnh, thành khác đến với ĐBSCL để góp vào sự phát triển của vùng này.

Theo bà Thúy Ái, lãnh đạo những doanh nghiệp có gốc miền Tây và các tỉnh khác, nếu đưa một nhân tố giỏi về ĐBSCL thì với sự giúp sức của vài trăm nghìn doanh nghiệp, cả vùng có vài trăm nghìn người giỏi.

“Nếu chia nhỏ ra mỗi doanh nghiệp có một người thì ĐBSCL có được một lực lượng trí thức, tay nghề cao là điều không khó”, lãnh đạo Mebifarm chia sẻ.

Vốn bình quân của doanh nghiệp miền Tây thấp

Theo Phó Tổng Thư ký VCCI Đậu Anh Tuấn, qua theo dõi ĐBSCL ông thấy năm 2025, khu vực này xuất siêu 11,5 tỷ USD. Trong 9 tháng năm 2026, cả nước nhập siêu 19,5 tỷ USD, riêng ĐBSCL xuất siêu 9,5 tỷ USD.

“Phải nói rằng vai trò của vùng này rất quan trọng. Tuy nhiên, một con số khác nhìn thấy rằng tỷ trọng xuất khẩu của vùng, đó là năm 2024 chiếm 5% tổng xuất khẩu, năm 2025 giảm còn 4,5% và 9 tháng đầu năm 2026 còn 4%, tức là chúng ta thấy vai trò đóng góp của vùng đang giảm dần”, ông Đậu Anh Tuấn nói.

Vị Phó Tổng Thư ký VCCI cũng phân tích, năm 2025, xuất khẩu của vùng tăng 4,6%, cả nước tăng 17,1%, cho thấy vị trí cân đối của vùng này đang giảm. Vùng này được cho là xuất khẩu tăng, xuất khẩu tốt, xuất siêu tốt nhưng chỉ phản ánh một chiều vì chế biến chưa sâu, ít nhập máy móc công nghệ, chưa tham gia sâu khối giá trị toàn cầu. Điều này là một yếu tố rất là quan trọng, thể hiện bức tranh của doanh nghiệp.

“Khi đọc những con số của ĐBSCL thì đáng suy nghĩ. Ngoài số lượng đăng ký mới tăng rất tốt nhưng vốn bình quân của mỗi doanh nghiệp mới chỉ khoảng 5,8 tỷ đồng, chưa bằng một nửa bình quân cả nước (12,6 tỷ đồng). Như ông Phương Lam nói là quy mô nhỏ, siêu nhỏ rất nhiều, 9 tháng 2026 rất đáng quan tâm, số lao động mới giảm 16% so với 2025 nên đáng suy nghĩ”, ông Đậu Anh Tuấn chia sẻ.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, VCCI muốn nhắc các doanh nghiệp ĐBSCL mục tiêu Chính phủ giao quý 4 các tỉnh, thành vùng này phải đạt tăng trưởng 10,4 -17,3%, tạo ra một áp lực rất lớn.

“Nếu chỉ tiêu tăng trưởng cao thì dư địa nào để chúng ta tăng trưởng. Chúng tôi mong rằng đây cũng là điều mà các doanh nghiệp nên đưa ra những giải pháp khuyến nghị để thúc đẩy xuất khẩu”, lãnh đạo VCCI nói.

Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên chia sẻ với hội nghị.

Trao đổi với lãnh đạo VCCI và các doanh nghiệp, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên nói rằng cơ cấu nông nghiệp của thành phố này còn cao. Sau hợp nhất, Cần Thơ còn gần 22% cơ cấu nông nghiệp, các tỉnh khác trên 30%.

“Vì vậy, nông nghiệp mà tăng trưởng 4-5% là cực kỳ giỏi. Còn hạ tầng của vùng thì các doanh nghiệp đã thấy, đầu tư rất tốn kém, rất khó khăn. Cao tốc làm rồi nhưng đi từ Cần Thơ đến Cà Mau về là rêm người vì nền đường rất yếu, rất khó khăn nên suất đầu tư rất lớn”, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ nói.

Nói về mục tiêu tăng trưởng, người đứng đầu chính quyền TP Cần Thơ khẳng định không chỉ tập trung đầu tư công vì đầu tư công chỉ là một phần nhỏ trong khu vực 2. Đầu tư công một năm tại Cần Thơ 20.000 tỷ đồng nhưng đầu tư ngoài xã hội lên đến 100.000 tỷ đồng.

“Chúng tôi xác định tăng trưởng có nhiều động lực. Tuy nhiên, để động lực mới như khoa học công nghệ, chuyển đổi số hoặc kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn thì phải có thời gian. Vì vậy, chúng tôi đang tập trung vào tăng trưởng về đầu tư, xuất khẩu và nông nghiệp”, ông Trương Cảnh Tuyên chia sẻ.