Từ tầm nhìn 100 năm đến những 'nét vẽ' mới của Thủ đô Hà Nội

 Đẩy nhanh các quy hoạch 

Hà Nội là trái tim của cả nước, nơi hội tụ những giá trị văn hóa nghìn năm. Trên nền tảng đó, Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm định hình không gian phát triển trong kỷ nguyên mới, hướng tới xây dựng Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”. Trong đó, văn hiến được xác định là nền tảng, bản sắc là điểm tựa và sáng tạo là động lực phát triển.

Những ngày đầu tháng 10/2026, trên nhiều công trường giao thông của Hà Nội, nhịp thi công đang được đẩy nhanh. Các tuyến vành đai, những cây cầu mới qua sông Hồng từng bước thành hình; nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn được triển khai, trong khi khoa học - công nghệ và dữ liệu ngày càng được ứng dụng sâu vào quản trị đô thị.

Những chuyển động này cho thấy các định hướng tại Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới đang từng bước được cụ thể hóa trong thực tiễn.

Cầu Trần Hưng Đạo là một trong những công trình hạ tầng giao thông trọng điểm của Hà Nội. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 15.967 tỷ đồng, chiều dài toàn tuyến hơn 4,1km, trong đó cầu chính vượt sông Hồng dài trên 800m.

Nghị quyết đặt ra tầm nhìn phát triển dài hạn, trong giai đoạn 2026 - 2030 Thành phố phấn đấu tăng trưởng GRDP bình quân trên 11%/năm; đến năm 2030 tỷ trọng kinh tế số đạt tối thiểu 40% GRDP, công nghiệp văn hóa khoảng 9% GRDP.

Cùng với yêu cầu tăng trưởng cao, Hà Nội phải giải quyết những vấn đề đô thị tồn tại qua nhiều năm như úng ngập, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, trật tự đô thị và những vấn đề liên quan trực tiếp đến chất lượng sống.

Điều đó đặt ra yêu cầu các mục tiêu lớn phải được chuyển hóa thành cơ chế có thể thực hiện, dự án có thể triển khai và những thay đổi người dân có thể cảm nhận. 

Trao đổi về tiến độ triển khai các quy hoạch nhằm cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, ông Đào Minh Tâm - Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho biết UBND Thành phố đã ban hành Kế hoạch số 331 về thực hiện Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Kế hoạch này là bước cụ thể hóa các định hướng, mục tiêu, nhiệm vụ của Quy hoạch tổng thể Thủ đô thành các nhiệm vụ, chương trình và đồ án quy hoạch cụ thể, xác định rõ nội dung công việc, tiến độ, trách nhiệm các cơ quan, đơn vị và địa phương để từng bước đưa Quy hoạch tổng thể vào thực tiễn.

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là rà soát, hoàn thiện hệ thống quy hoạch các cấp nhằm cụ thể hóa định hướng phát triển không gian của Thủ đô. 

Danh mục đang được Thành phố tổ chức triển khai gồm 125 quy hoạch, trong đó có 63 quy hoạch phân khu đô thị, 13 quy hoạch phân khu khu chức năng, 5 quy hoạch không gian ngầm và chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật và 44 quy hoạch chung xã.

Việc triển khai được thực hiện theo hướng kế thừa những quy hoạch đã ổn định, phù hợp, đồng thời điều chỉnh hoặc lập mới tại những khu vực xuất hiện yêu cầu phát triển mới.

Đối với các khu vực đã có quy hoạch, đang triển khai quy hoạch hoặc đã có định hướng phát triển cơ bản phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Thành phố tiếp tục kế thừa, hoàn thiện và tổ chức thực hiện theo các quy hoạch đã được phê duyệt; đồng thời rà soát, cập nhật những nội dung cần thiết để bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tổng thể mới.

Trong khi đó, tại những khu vực có định hướng phát triển mới, yêu cầu điều chỉnh không gian, chức năng sử dụng đất, hạ tầng hoặc hình thành các cực, trục động lực mới, Thành phố sẽ tổ chức lập mới hoặc điều chỉnh quy hoạch theo quy định.

Trên nhiều công trường giao thông Hà Nội, các mũi thi công được đẩy nhanh, từng tuyến vành đai đang dần định hình.

Sở Xây dựng Hà Nội cho rằng, cách làm này nhằm bảo đảm tính kế thừa, tránh chồng chéo, không làm lại những nội dung đã phù hợp, đồng thời tạo cơ sở triển khai những định hướng phát triển mới của Thủ đô.

"Đến nay, tiến độ triển khai cơ bản theo kế hoạch. Đối với các quy hoạch phân khu đô thị, một số đồ án đã hoàn thành các bước chuẩn bị và đang được tổ chức thẩm định, trình phê duyệt. Dự kiến trong tháng 10, có 9 quy hoạch phân khu đô thị và một quy hoạch phân khu khu chức năng đủ điều kiện trình phê duyệt", ông Minh Tâm nói.

Đối với các quy hoạch chung xã, ông cho biết phần lớn đã được bố trí vốn, toàn bộ quy hoạch đã xác định đơn vị tư vấn. Các địa phương đang khẩn trương tổ chức lập, lấy ý kiến và hoàn thiện hồ sơ. Sở Xây dựng đặt mục tiêu trình thẩm định các quy hoạch chung xã trước ngày 31/10, thẩm định trong tháng 11 và phấn đấu phê duyệt trong tháng 12.

Thời gian tới Sở Xây dựng tiếp tục theo dõi, đôn đốc tiến độ từng đồ án, bảo đảm các quy hoạch phù hợp với định hướng của Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm; ưu tiên hoàn thành các đồ án đã đủ điều kiện, đẩy nhanh các đồ án đang triển khai và kịp thời báo cáo UBND Thành phố những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền.

Mục tiêu là từng bước hoàn thiện đồng bộ hệ thống quy hoạch, vừa kế thừa những quy hoạch đã ổn định, phù hợp, vừa kịp thời cụ thể hóa các định hướng phát triển mới, tạo cơ sở cho quản lý, đầu tư và phát triển Thủ đô trong giai đoạn tới.

Biến cơ chế thành động lực phát triển

Như vậy, việc triển khai đồng bộ các quy hoạch đang từng bước cụ thể hóa định hướng phát triển không gian của Thủ đô, tạo nền tảng để Hà Nội tổ chức lại không gian phát triển và triển khai các dự án trong giai đoạn mới. 

Nhưng từ quy hoạch đến hiện thực vẫn là một chặng đường dài, đòi hỏi các định hướng đã được xác lập phải tiếp tục được chuyển hóa thành những dự án cụ thể, nguồn lực cụ thể và kết quả phát triển cụ thể.

Đây cũng là vấn đề được ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt - Thành ủy viên, đại biểu chuyên trách Đoàn ĐBQH Tp. Hà Nội đặc biệt lưu ý khi trao đổi với Người Đưa Tin về cơ hội phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới. 

Theo ông, Hà Nội hiện đã có một hệ thống định hướng, cơ chế và chính sách tương đối đồng bộ. Vấn đề quan trọng là tổ chức thực hiện để những nền tảng đó thực sự tạo ra các động lực phát triển.

"Chúng ta đã có một nền tảng khá đồng bộ gồm Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chương trình hành động số 12-CTr/TU của Thành ủy, Nghị quyết số 158/NQ-CP của Chính phủ, Luật Thủ đô năm 2026, Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và các cơ chế đặc thù cho những dự án chiến lược. Vấn đề là phải biến những công cụ này thành các đột phá cụ thể", ông Việt nói.

ĐBQH Nguyễn Ngọc Việt - Thành ủy viên, đại biểu chuyên trách Đoàn ĐBQH Tp. Hà Nội.

Theo đó, một trong những đột phá quan trọng là huy động nguồn lực xã hội. Hà Nội cần khai thác mạnh các cơ chế đặc thù về PPP, khai thác quỹ đất và giá trị tăng thêm từ đất, thu hút nhà đầu tư chiến lược, ngân sách cho các dự án liên kết vùng và Quỹ Phát triển vùng Thủ đô.

Cùng với huy động nguồn lực, Hà Nội cần tạo đột phá về hạ tầng chiến lược. Theo ông Việt, cần chuyển từ tư duy “xây công trình” sang “xây mạng lưới”, kết nối đồng bộ các tuyến đường vành đai, các trục phát triển, cầu qua sông Hồng, đường sắt đô thị, đường sắt quốc gia, sân bay, logistics với hạ tầng số, năng lượng và khoa học - công nghệ.

“Hiệu quả đầu tư phải được đo bằng khả năng tạo ra những không gian và động lực phát triển mới”, ông Việt nhấn mạnh.

Một dư địa quan trọng khác là đất đai, quy hoạch và phát triển đô thị. Theo ông, cần khai thác hợp lý giá trị tăng thêm do hạ tầng tạo ra để tái đầu tư cho hạ tầng, hình thành một vòng tuần hoàn “hạ tầng tạo giá trị - khai thác giá trị - tái đầu tư hạ tầng”, đồng thời kiểm soát đầu cơ và bảo đảm lợi ích công cộng.

Bên cạnh đó, Hà Nội cần tạo đột phá về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời thúc đẩy đổi mới về thể chế, quản trị và liên kết vùng.

“Tôi kỳ vọng Chương trình hành động số 12-CTr/TU, Nghị quyết số 158/NQ-CP, Luật Thủ đô năm 2026 cùng các chính sách đặc thù sẽ tạo thành một "bộ công cụ phát triển" đồng bộ. 

Điều quan trọng nhất là biến cơ chế thành nguồn lực, nguồn lực thành hạ tầng, hạ tầng thành không gian phát triển và từ những không gian phát triển mới tạo ra năng suất, sức cạnh tranh và chất lượng sống cao hơn cho người dân Thủ đô cũng như cả vùng Thủ đô”, ông Nguyễn Ngọc Việt cho biết.