Từ thực tiễn An Giang đến Bộ Nội vụ: Cải cách thể chế vì một nền quản trị kiến tạo và phát triển xanh

Cải cách thể chế - nền tảng của quản trị phát triển sau hợp nhất

Việc hợp nhất hai tỉnh An Giang và Kiên Giang đã mở ra một không gian phát triển mới với quy mô lớn hơn, hội tụ nhiều lợi thế về nông nghiệp, kinh tế biển, du lịch, kinh tế cửa khẩu và logistics. Tuy nhiên, đi cùng những cơ hội là áp lực rất lớn trong việc tổ chức lại bộ máy, thống nhất cơ chế điều hành, phân cấp quản lý và bảo đảm hoạt động thông suốt của chính quyền các cấp.

Ngay sau khi được phân công giữ cương vị Bí thư Tỉnh ủy, ông Nguyễn Tiến Hải nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu phải nhanh chóng ổn định tổ chức, củng cố sự đoàn kết trong toàn hệ thống chính trị và xây dựng phương thức quản trị phù hợp với quy mô của địa phương mới.

Từ thực tiễn lãnh đạo An Giang, ông Nguyễn Tiến Hải để lại dấu ấn về cải cách thể chế và kiến tạo động lực tăng trưởng xanh, tạo kỳ vọng trên cương vị Bộ trưởng Bộ Nội vụ.

Tại các hội nghị của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, ông khẳng định: "Phải đổi mới tư duy phát triển, phương thức lãnh đạo, quản trị và điều hành; phát huy tính chủ động của cơ sở, đưa chính quyền đến gần dân hơn, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo."

Thông điệp ấy phản ánh tư duy điều hành không chỉ dừng ở việc sắp xếp bộ máy hành chính mà hướng tới xây dựng một nền quản trị hiện đại, trong đó chính quyền đóng vai trò kiến tạo phát triển, đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp.

Ở góc độ kinh tế môi trường, đây là yếu tố có ý nghĩa đặc biệt. Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, chất lượng thể chế quyết định hiệu quả phân bổ nguồn lực, khả năng bảo vệ tài nguyên và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. Một nền hành chính minh bạch, trách nhiệm sẽ giúp giảm chi phí tuân thủ, hạn chế tình trạng dự án chậm triển khai, đồng thời tạo điều kiện để các dự án xanh, công nghệ sạch và kinh tế tuần hoàn phát triển.

Có thể nói, cải cách thể chế không chỉ là nhiệm vụ của ngành nội vụ mà còn là "hạ tầng mềm" của nền kinh tế. Khi thể chế được hoàn thiện, chi phí giao dịch giảm xuống, dòng vốn đầu tư được khơi thông, hiệu quả sử dụng tài nguyên được nâng lên và năng lực cạnh tranh của địa phương cũng được cải thiện.

Sau hợp nhất, An Giang đã khẩn trương kiện toàn tổ chức bộ máy, hoàn thành việc sắp xếp 102 đơn vị hành chính cấp xã và tổ chức 410 cơ quan chuyên môn theo mô hình mới. Song song với đó là việc bố trí 100% bí thư cấp xã không phải người địa phương, góp phần tăng cường tính khách quan, minh bạch trong lãnh đạo, điều hành và phòng ngừa biểu hiện cục bộ địa phương.

Đây không đơn thuần là những con số về tổ chức bộ máy mà phản ánh quyết tâm đổi mới phương thức quản trị theo hướng tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả hơn.

Một điểm đáng chú ý khác là việc người đứng đầu Tỉnh ủy nhiều lần yêu cầu các cấp, các ngành phải khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm trong thực thi công vụ.

Theo ông Nguyễn Tiến Hải, nếu bộ máy vận hành theo tư duy "sợ sai", không dám quyết, không dám chịu trách nhiệm thì mọi chủ trương cải cách đều khó tạo chuyển biến thực chất. Vì vậy, cùng với hoàn thiện thể chế, cần xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Tinh thần đó cũng phù hợp với yêu cầu của Trung ương về xây dựng nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Đối với An Giang - địa phương sở hữu đồng thời vùng biển đảo Phú Quốc, vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm Đồng bằng sông Cửu Long, hệ thống cửa khẩu quốc tế và hành lang logistics liên vùng - chất lượng quản trị càng trở thành yếu tố quyết định trong việc khai thác hiệu quả các lợi thế phát triển.

Từ góc nhìn của kinh tế môi trường, một bộ máy hành chính hoạt động hiệu quả sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý thủ tục đầu tư, nâng cao chất lượng quy hoạch, tăng hiệu quả quản lý đất đai, tài nguyên nước, môi trường và tạo điều kiện cho các dự án phát triển xanh được triển khai đúng tiến độ.

Đó cũng là lý do cùng với cải cách hành chính, An Giang đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, từng bước hình thành chính quyền số, tăng cường giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến và khai thác dữ liệu số trong quản lý đất đai, quy hoạch, đầu tư.

Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, những cải cách về thể chế và quản trị không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả điều hành mà còn tạo nền tảng cho việc sử dụng tiết kiệm tài nguyên, phát triển kinh tế tuần hoàn và thu hút dòng vốn đầu tư xanh.

Thực tiễn từ An Giang cho thấy, cải cách thể chế không phải là mục tiêu tự thân mà là điều kiện tiên quyết để khơi thông các nguồn lực phát triển. Khi bộ máy được tổ chức khoa học, thủ tục hành chính được rút gọn, trách nhiệm công vụ được đề cao và người dân, doanh nghiệp thực sự trở thành trung tâm phục vụ, nền kinh tế sẽ có thêm dư địa tăng trưởng, đồng thời tạo nền tảng để các mục tiêu về bảo vệ môi trường và phát triển bền vững được hiện thực hóa.

Khơi thông nguồn lực đầu tư, kiến tạo tăng trưởng xanh từ cải cách thể chế

Nếu cải cách thể chế được xem là “đòn bẩy” nâng cao chất lượng quản trị thì cải thiện môi trường đầu tư chính là thước đo phản ánh hiệu quả của quá trình đổi mới đó. Thực tiễn tại An Giang cho thấy, những chỉ đạo của Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Tiến Hải không chỉ hướng đến mục tiêu rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính mà còn tạo lập một môi trường đầu tư minh bạch, ổn định và phát triển bền vững.

Trong nhiều cuộc làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy, UBND tỉnh và các sở, ngành, ông Nguyễn Tiến Hải yêu cầu phải chủ động tháo gỡ những “điểm nghẽn” về thể chế, quy hoạch, đất đai, giải phóng mặt bằng và đầu tư công, không để các dự án chậm tiến độ vì sự thiếu quyết liệt của cơ quan quản lý.

Ông nhấn mạnh: “Các cấp, các ngành phải đồng hành cùng doanh nghiệp, xem khó khăn của doanh nghiệp cũng là khó khăn của địa phương; tạo điều kiện thuận lợi nhất trong khuôn khổ pháp luật để nhà đầu tư yên tâm sản xuất, kinh doanh.”

Thông điệp này không chỉ mang ý nghĩa cải cách hành chính mà còn phản ánh tư duy quản trị hiện đại. Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư giữa các địa phương ngày càng gay gắt, lợi thế không còn nằm chủ yếu ở ưu đãi thuế hay quỹ đất, mà ở chất lượng điều hành, tính minh bạch của thể chế và khả năng giải quyết nhanh các vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai dự án.

Đồng chí Nguyễn Tiến Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy An Giang, tham quan giang hàng trưng bày sản phẩm nông nghiệp xanh tại Triển lãm A80. (Ảnh: Báo điện tử Chính Phủ)

Đối với một địa phương có quy mô lớn sau hợp nhất như An Giang, việc xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng càng có ý nghĩa quan trọng khi địa phương đồng thời sở hữu nhiều dư địa phát triển về nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế biển, du lịch, logistics, thương mại cửa khẩu và dịch vụ.

* APEC 2027 – Cú hích cho cải cách và phát triển hạ tầng xanh

Một trong những điểm nhấn nổi bật trong nhiệm kỳ của Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Tiến Hải là chỉ đạo quyết liệt công tác chuẩn bị Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 tại Phú Quốc.

Ông nhiều lần khẳng định, APEC 2027 không chỉ là sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước mà còn là cơ hội để An Giang bứt phá về kết cấu hạ tầng, cải thiện môi trường đầu tư và nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

Theo chỉ đạo của Tỉnh ủy, các dự án phục vụ APEC phải được triển khai với tinh thần khẩn trương nhưng tuyệt đối không đánh đổi chất lượng công trình và môi trường sinh thái để chạy theo tiến độ.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh đã triển khai cơ chế “luồng xanh” trong giải quyết thủ tục hành chính đối với các dự án trọng điểm. Đây là cơ chế ưu tiên xử lý hồ sơ, rút ngắn thời gian giải quyết nhưng không nới lỏng các quy định của pháp luật về đầu tư, đất đai, môi trường và xây dựng. Cách làm này vừa bảo đảm tiến độ các dự án chiến lược, vừa giữ vững nguyên tắc phát triển bền vững.

Theo kế hoạch, An Giang đang triển khai 21 dự án trọng điểm phục vụ APEC 2027, gồm 10 dự án đầu tư công và 11 dự án theo hình thức PPP hoặc đầu tư ngoài ngân sách.

Kế hoạch vốn đầu tư công dành cho các dự án đạt hơn 4.123 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương hơn 2.751 tỷ đồng, ngân sách địa phương trên 1.372 tỷ đồng. Đến nay, 100% các gói thầu đầu tư công đã lựa chọn được nhà thầu, 9/9 công trình cấp bách được ban hành lệnh xây dựng khẩn cấp nhằm bảo đảm tiến độ.

Song song với đó, khoảng 1.120 ha đất được thu hồi để triển khai các dự án; hơn 4.000 hộ dân chịu ảnh hưởng và khoảng 3.100 hộ thuộc diện bố trí tái định cư. Những con số này cho thấy quy mô rất lớn của chương trình đầu tư, đồng thời đặt ra yêu cầu cao về công tác quản lý đất đai, bảo vệ môi trường, an sinh xã hội và sự đồng thuận của người dân.

APEC 2027: Cú hích cải cách thể chế, kiến tạo động lực tăng trưởng xanh.

* Đầu tư cho hạ tầng môi trường là đầu tư cho tương lai

Khác với cách tiếp cận truyền thống chỉ tập trung vào giao thông hay xây dựng đô thị, các dự án phục vụ APEC 2027 tại Phú Quốc được định hướng phát triển đồng bộ cả hạ tầng kinh tế và hạ tầng môi trường.

Bên cạnh mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, nâng cấp hệ thống giao thông và logistics, tỉnh đặc biệt quan tâm đến các dự án cấp nước, xử lý nước thải, xử lý chất thải rắn, chỉnh trang đô thị, cải thiện cảnh quan và bảo vệ hệ sinh thái biển.

Đây không chỉ là những công trình phục vụ một sự kiện quốc tế mà còn là nền tảng cho chiến lược phát triển lâu dài của Phú Quốc trở thành trung tâm du lịch sinh thái, dịch vụ và kinh tế biển mang tầm khu vực.

Theo tiến độ cập nhật, dự án mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đã huy động khoảng 3.600 kỹ sư, công nhân thi công liên tục, nhiều hạng mục đạt trên 90% khối lượng, tạo tiền đề để đáp ứng yêu cầu của APEC 2027.

Ở góc nhìn kinh tế môi trường, đây là cách tiếp cận phát triển có tính lan tỏa. Khi hạ tầng môi trường được đầu tư đồng bộ, không chỉ chất lượng sống của người dân được nâng lên mà sức hấp dẫn của môi trường đầu tư cũng được cải thiện, đặc biệt đối với các dự án sử dụng công nghệ cao, công nghệ sạch và các nhà đầu tư theo tiêu chí ESG.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, việc ưu tiên đầu tư cho hạ tầng xử lý nước thải, chất thải, cấp nước an toàn và hạ tầng xanh không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện bắt buộc để phát triển bền vững.

Chính vì vậy, những chỉ đạo của Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Tiến Hải về phát triển Phú Quốc và chuẩn bị APEC 2027 không chỉ mang ý nghĩa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trước mắt mà còn thể hiện tư duy phát triển dài hạn, trong đó cải cách thể chế, cải thiện môi trường đầu tư và bảo vệ môi trường được xem là ba trụ cột gắn kết, tạo động lực cho tăng trưởng xanh của địa phương.

Từ thực tiễn An Giang đến kỳ vọng đổi mới nền hành chính quốc gia

Nếu cải cách thể chế là “chìa khóa” mở đường cho phát triển thì đội ngũ cán bộ và chất lượng quản trị chính là yếu tố quyết định để biến chủ trương thành kết quả cụ thể. Đây cũng là dấu ấn xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo của ông Nguyễn Tiến Hải tại An Giang trước khi được Quốc hội phê chuẩn bổ nhiệm giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ.

Trong nhiều cuộc họp của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh và các cuộc làm việc với địa phương, ông Nguyễn Tiến Hải luôn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy lãnh đạo, nâng cao trách nhiệm người đứng đầu và xây dựng đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Ông nhiều lần lưu ý, cải cách hành chính sẽ không đạt hiệu quả nếu cán bộ vẫn giữ tư duy làm việc cầm chừng, né tránh trách nhiệm hoặc thiếu tinh thần phục vụ. Theo ông, điều người dân và doanh nghiệp cần không chỉ là một quy trình đúng quy định mà còn là một bộ máy chủ động, đồng hành và giải quyết công việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất.

Quan điểm này cũng phản ánh yêu cầu đang được đặt ra đối với nền hành chính Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới, khi cạnh tranh giữa các địa phương không còn dựa chủ yếu vào lợi thế tài nguyên hay vị trí địa lý, mà phụ thuộc ngày càng lớn vào chất lượng thể chế và năng lực điều hành.

* Quản trị tốt tạo ra dư địa cho phát triển xanh

Ở góc độ kinh tế môi trường, cải cách thể chế không chỉ là câu chuyện của bộ máy hành chính mà còn là giải pháp quan trọng để sử dụng hiệu quả các nguồn lực tự nhiên và nâng cao chất lượng tăng trưởng.

Một địa phương có quy hoạch minh bạch, thủ tục đầu tư thông thoáng, quản lý đất đai chặt chẽ và hệ thống dữ liệu số đồng bộ sẽ giảm đáng kể chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, hạn chế thất thoát tài nguyên, đồng thời tạo điều kiện thu hút các dự án có hàm lượng công nghệ cao và thân thiện với môi trường.

Đây cũng là hướng đi mà An Giang đang từng bước hình thành sau hợp nhất, khi không gian phát triển mới kết nối vùng sản xuất nông nghiệp, kinh tế biển, cửa khẩu quốc tế, logistics và trung tâm du lịch Phú Quốc.

Đặc biệt, quá trình chuẩn bị cho Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 không chỉ là phép thử về năng lực điều hành của chính quyền địa phương mà còn là cơ hội để xây dựng một mô hình phát triển dựa trên hạ tầng xanh, đô thị thông minh và quản trị hiện đại.

Việc đầu tư đồng bộ hệ thống giao thông, sân bay, cấp nước, xử lý nước thải, chất thải rắn và chỉnh trang đô thị sẽ không chỉ phục vụ một sự kiện quốc tế mà còn tạo ra tài sản công có giá trị lâu dài, góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống, tăng sức cạnh tranh của du lịch và thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao.

Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong các chỉ đạo của Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Tiến Hải: phát triển nhanh nhưng phải bền vững; tăng trưởng kinh tế phải song hành với bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Những bài học này không chỉ có ý nghĩa đối với An Giang mà còn là những kinh nghiệm đáng tham khảo trong quá trình tiếp tục đổi mới nền hành chính quốc gia.

* Kỳ vọng từ thực tiễn

Việc Quốc hội phê chuẩn bổ nhiệm ông Nguyễn Tiến Hải giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ đánh dấu bước chuyển từ thực tiễn điều hành địa phương sang trọng trách tham mưu về tổ chức bộ máy, công vụ, công chức và cải cách hành chính ở phạm vi cả nước.

Điều đáng chú ý không nằm ở những kỳ vọng mang tính cá nhân, mà ở giá trị của những kinh nghiệm được tích lũy từ thực tiễn quản trị một địa phương vừa trải qua quá trình hợp nhất với nhiều thách thức về tổ chức bộ máy, phân cấp quản lý và phát triển không gian kinh tế mới.

Trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ các chủ trương về tinh gọn bộ máy, chuyển đổi số, cải cách thể chế và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, yêu cầu đặt ra đối với nền hành chính không chỉ là hoạt động hiệu lực, hiệu quả mà còn phải đủ năng lực kiến tạo phát triển, quản trị tài nguyên bền vững và phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp.

Nhìn từ An Giang, có thể thấy cải cách thể chế không phải đích đến cuối cùng mà là phương tiện để khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo dựng niềm tin xã hội. Khi bộ máy vận hành minh bạch, trách nhiệm và gần dân hơn, những mục tiêu về phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống sẽ có điều kiện được hiện thực hóa.

Đó cũng chính là thông điệp lớn mà thực tiễn từ An Giang gợi mở trong giai đoạn phát triển mới của đất nước: một nền hành chính hiện đại không chỉ tạo ra hiệu quả quản trị, mà còn trở thành nền tảng cho tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.