Từ tinh thần Đại hội XIV đến nhịp sống Thủ đô: Khi văn hóa Hà Nội trở thành động lực phát triển
Đại hội XIV của Đảng đã đặt văn hóa ngang tầm với kinh tế và chính trị, xác lập một tầm nhìn phát triển mới dựa trên sức mạnh con người và bản sắc dân tộc. Với Hà Nội – Thủ đô ngàn năm văn hiến, trung tâm chính trị, hành chính và cũng là trái tim văn hóa của cả nước – việc sớm đưa Nghị quyết vào cuộc sống không chỉ là yêu cầu chung, mà còn là sứ mệnh đặc biệt.
Từ di sản, không gian công cộng đến văn hóa ứng xử và công nghiệp sáng tạo, Hà Nội đang đứng trước cơ hội lớn để khẳng định vai trò tiên phong trong hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước bằng con đường văn hóa.
Chương trình nghệ thuật chào mừng thành công Đại hội XIV của Đảng.
Không phải ngẫu nhiên mà trong các văn kiện của Đại hội XIV, văn hóa được nhấn mạnh như một trụ cột của phát triển bền vững. Sau nhiều năm đổi mới, đất nước đã đạt được những thành tựu to lớn về kinh tế, hội nhập sâu rộng với thế giới, nhưng cũng đồng thời đặt ra những câu hỏi ngày càng lớn về chất lượng sống, về bản sắc, về chiều sâu tinh thần của xã hội. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đưa Nghị quyết Đại hội XIV sớm vào cuộc sống, đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa, chính là lời khẳng định rằng phát triển không chỉ là tăng trưởng, mà còn là sự nâng cao về nhân cách, lối sống, môi trường văn hóa và niềm tin xã hội.
Với Hà Nội, yêu cầu ấy càng có ý nghĩa đặc biệt. Thủ đô không chỉ là trung tâm chính trị – hành chính của cả nước, mà còn là nơi kết tinh và lan tỏa những giá trị văn hóa tiêu biểu của dân tộc. Từ Hồ Gươm, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long đến những con phố cổ, những làng nghề ven đô, mỗi không gian của Hà Nội đều mang trong mình ký ức lịch sử và chiều sâu văn hiến. Đưa Nghị quyết Đại hội XIV vào cuộc sống ở Hà Nội, trước hết, là làm sao để những giá trị ấy không chỉ được bảo tồn như di sản, mà còn thực sự sống động trong đời sống đương đại, trở thành nguồn lực cho phát triển.
Giới thiệu nghệ thuật truyền thống trong không gian phố cổ.
Tinh thần của Đại hội XIV đòi hỏi một cách tiếp cận mới: văn hóa phải được đặt vào trung tâm của quy hoạch và quản lý phát triển đô thị. Hà Nội đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với tốc độ đô thị hóa nhanh, mở rộng không gian đô thị và áp lực dân số ngày càng lớn. Nếu chỉ nhìn thành phố dưới góc độ hạ tầng kỹ thuật hay tăng trưởng kinh tế, rất dễ làm mờ đi những không gian văn hóa – lịch sử vốn là linh hồn của Thủ đô. Vì vậy, đưa Nghị quyết vào cuộc sống ở Hà Nội chính là phải bảo đảm mọi quyết định về quy hoạch, xây dựng, cải tạo đô thị đều tính đến yếu tố văn hóa, cảnh quan, ký ức không gian và bản sắc địa phương.
Một khía cạnh rất cụ thể là hệ thống di sản của Hà Nội. Thủ đô hiện có số lượng di tích nhiều nhất cả nước, từ di tích quốc gia đặc biệt đến di tích cấp thành phố, cùng với hệ thống lễ hội, làng nghề và các loại hình văn hóa phi vật thể phong phú. Nhưng di sản chỉ thực sự có ý nghĩa khi được gắn với đời sống cộng đồng và phát triển bền vững. Đưa tinh thần Đại hội XIV vào thực tiễn Hà Nội là phải chuyển từ tư duy “giữ gìn” đơn thuần sang tư duy “bảo tồn gắn với phát huy”, trong đó di sản trở thành nền tảng cho giáo dục truyền thống, cho phát triển du lịch văn hóa, cho xây dựng hình ảnh Thủ đô thanh lịch, văn minh trong mắt bạn bè quốc tế.
Hoàng thành Thăng Long. Ảnh: HT
Song song với di sản, Hà Nội cũng là trung tâm lớn về sáng tạo và công nghiệp văn hóa. Thành phố đã tham gia Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực thiết kế, mở ra một hướng đi mới cho phát triển dựa trên tri thức, sáng tạo và công nghệ. Nghị quyết Đại hội XIV với tinh thần coi trọng văn hóa, sáng tạo và con người chính là “điểm tựa” quan trọng để Hà Nội mạnh dạn hơn trong việc phát triển các không gian sáng tạo, các ngành công nghiệp văn hóa như thiết kế, điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, thời trang, trò chơi điện tử… Đây không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là cách Hà Nội xây dựng một môi trường sống năng động, hấp dẫn với giới trẻ, thu hút nhân tài và khơi dậy khát vọng cống hiến.
Đưa Nghị quyết vào cuộc sống ở Hà Nội còn phải bắt đầu từ những điều rất gần gũi: văn hóa ứng xử, nếp sống đô thị và văn hóa công vụ. Hà Nội từ lâu đã được nhắc đến với hình ảnh người Tràng An thanh lịch, nói năng nhỏ nhẹ, ứng xử có chừng mực. Nhưng trong nhịp sống đô thị hiện đại, những giá trị ấy đang đứng trước nhiều thách thức. Từ giao thông, vệ sinh môi trường, hành vi nơi công cộng đến ứng xử trên không gian mạng, mỗi hành vi nhỏ đều góp phần định hình diện mạo văn hóa Thủ đô. Nghị quyết Đại hội XIV nhấn mạnh xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, có nhân cách và trách nhiệm xã hội – với Hà Nội, điều đó có nghĩa là phải kiên trì xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh từ cơ sở, từ khu dân cư, trường học, cơ quan, công sở.
Đặc biệt, văn hóa công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức Thủ đô có vai trò rất quan trọng. Hà Nội là nơi đặt trụ sở của nhiều cơ quan Trung ương, là bộ mặt của quốc gia trong mắt bạn bè quốc tế. Tinh thần phục vụ Nhân dân, thái độ chuyên nghiệp, minh bạch và liêm chính của đội ngũ cán bộ chính là một phần của văn hóa Hà Nội. Đưa Nghị quyết Đại hội XIV vào cuộc sống vì thế cũng là xây dựng một nền hành chính Thủ đô thực sự văn minh, hiện đại, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.
Di tích Nhà tù Hỏa Lò có nhiều sản phẩm hấp dẫn du khách.
Một phương diện khác không thể bỏ qua là không gian công cộng và đời sống văn hóa cộng đồng. Những phố đi bộ quanh Hồ Gươm, không gian đi bộ Trịnh Công Sơn, các tuyến phố bích họa, các hoạt động biểu diễn nghệ thuật ngoài trời… đang từng bước tạo nên những điểm hẹn văn hóa mới cho người dân Thủ đô. Đây chính là biểu hiện sinh động của việc đưa văn hóa vào đời sống, để người dân không chỉ “xem” văn hóa mà còn trực tiếp tham gia, trải nghiệm và sáng tạo. Tinh thần Đại hội XIV khuyến khích phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân trong xây dựng đời sống văn hóa – Hà Nội có đầy đủ điều kiện để trở thành hình mẫu trong việc phát triển các không gian văn hóa mở, thân thiện và giàu tính cộng đồng.
Ở tầm rộng hơn, Hà Nội còn mang trên mình sứ mệnh lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới. Các sự kiện văn hóa quốc tế, các lễ hội, các hoạt động giao lưu nghệ thuật, điện ảnh, thiết kế… nếu được tổ chức bài bản và gắn với chiến lược dài hạn, sẽ góp phần xây dựng hình ảnh Hà Nội là Thành phố Vì hòa bình, sáng tạo và giàu bản sắc. Đó cũng chính là cách hiện thực hóa tinh thần Đại hội XIV về phát huy sức mạnh mềm văn hóa trong hội nhập quốc tế.
Không gian sáng tạo tại Bảo tàng Hà Nội.
Tất cả những điều đó cho thấy, đưa Nghị quyết Đại hội XIV vào cuộc sống ở Hà Nội không phải là câu chuyện của những khẩu hiệu lớn, mà là chuỗi hành động cụ thể, liên tục và có chiều sâu, từ quy hoạch đô thị, bảo tồn di sản, phát triển công nghiệp sáng tạo đến xây dựng nếp sống văn minh và văn hóa công vụ. Khi mỗi người dân Hà Nội cảm nhận rõ hơn môi trường sống văn hóa, khi di sản được gìn giữ mà vẫn sống động, khi sáng tạo được khuyến khích và tôn trọng, khi cách ứng xử nơi công cộng ngày càng văn minh hơn – đó chính là lúc tinh thần của Đại hội XIV thực sự thấm vào nhịp sống Thủ đô.
Hà Nội, với bề dày nghìn năm văn hiến và khát vọng vươn lên trong thời đại mới, hoàn toàn có thể trở thành địa phương đi đầu trong việc hiện thực hóa Nghị quyết bằng con đường văn hóa. Và khi Thủ đô chuyển mình mạnh mẽ theo hướng ấy, không chỉ Hà Nội được hưởng lợi, mà cả nước cũng được tiếp thêm niềm tin rằng phát triển dựa trên văn hóa, con người và bản sắc chính là con đường bền vững nhất cho tương lai Việt Nam.
