Tư tưởng Hồ Chí Minh về học tập suốt đời: Kim chỉ nam cho sự nghiệp khuyến học

Đồng chí Đinh Quang Tuyên, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh Thái Nguyên, và lãnh đạo Hội Khuyến học tỉnh trao học bổng cho học sinh trong Chương trình “Thắp sáng niềm tin, tiếp sức em tới trường” lần thứ XIV, năm 2026.

Ngay sau Cách mạng Tháng Tám thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặc biệt quan tâm đến việc nâng cao dân trí, chống nạn mù chữ và xây dựng một nền giáo dục mới. Người khẳng định: “Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu.”

Tư tưởng đó cho thấy Người nhìn nhận việc học không chỉ là nhu cầu thiết yếu của mỗi cá nhân mà còn là vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với sức mạnh và tương lai của dân tộc.

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh tinh thần tự học, học tập thường xuyên và học tập suốt đời. Người nói: “Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời”. Đây là tư tưởng có ý nghĩa đặc biệt trong thời đại ngày nay. Khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang phát triển rất nhanh.

Kiến thức hôm nay có thể trở nên lạc hậu ngày mai.Vì vậy, học tập suốt đời không còn chỉ là một khẩu hiệu mà trở thành một yêu cầu thiết thực đối với mỗi người.  

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn phản đối việc học lý thuyết suông, học để lấy bằng cấp mà không biết vận dụng vào cuộc sống. Người căn dặn: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ. Học để phụng sự Đoàn thể, phụng sự giai cấp và nhân dân, phụng sự Tổ quốc và nhân loại”. Đối với công tác khuyến học hôm nay, điều đó đặt ra yêu cầu: khuyến học phải hướng tới thực chất, hiệu quả và khả năng cống hiến. 

Học sinh học để có tri thức và nhân cách. Người lao động học để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả công việc. Nông dân học để ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Người cao tuổi học để sống vui, sống khỏe, sống có ích. Như vậy, học tập phải trở thành động lực nâng cao chất lượng cuộc sống và phát triển cộng đồng.

Đồng chí Vũ Duy Hoàng, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ tỉnh Thái Nguyên, và các đại biểu chúc mừng Hội Khuyến học tỉnh.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng việc phát hiện và sử dụng nhân tài. Người từng khẳng định: “Nước nhà cần phải kiến thiết. Kiến thiết cần phải có nhân tài”. Đây là tư tưởng rất quan trọng đối với sự nghiệp phát triển đất nước hiện nay. 

Khuyến học tạo cơ hội cho mọi người được học tập. Khuyến tài tạo môi trường để những người có năng lực được phát hiện, bồi dưỡng và phát huy. Do đó, chúng ta cần quan tâm đến việc phát hiện những tài năng trẻ; khuyến khích sáng tạo; tôn trọng người có năng lực; tạo điều kiện để trí thức, nhà khoa học, người lao động giỏi và những người có sáng kiến đóng góp cho quê hương, đất nước.

Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ coi trọng tài năng mà còn đặc biệt coi trọng đạo đức. Người căn dặn: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”. Vì vậy, khuyến tài theo tư tưởng Hồ Chí Minh không đơn thuần là tôn vinh thành tích.

Điều quan trọng hơn là xây dựng những con người có tri thức, có đạo đức, có trách nhiệm với cộng đồng và biết sử dụng tài năng để phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Đây cũng là yêu cầu rất quan trọng đối với việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn cách mạng mới.

Đồng chí Vũ Duy Hoàng trao Kỷ niệm chương “Vì sự nghiệp Khuyến học” cho các cá nhân có nhiều đóng góp cho sự nghiệp khuyến học của tỉnh.

Tư tưởng về học tập suốt đời, nâng cao dân trí và phát huy nhân tài của Chủ tịch  Hồ Chí Minh ngày nay đã được Đảng và Nhà nước ta thể chế hóa và tiếp tục phát  huy trong tình hình mới. Kết luận số 49-KL/TW ngày 10/5/2019 của Ban Bí thư về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 11- CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập là minh chứng cụ thể.

Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành Quyết định số 1373/QĐ-TTg ngày 30/7/2021, phê duyệt Đề án “Xây dựng xã hội học tập giai đoạn 2021–2030". Các chủ trương này hướng tới việc tạo cơ hội học tập cho mọi người, phát triển giáo dục thường xuyên, thúc đẩy học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập . 

Công tác khuyến học muốn thành công phải trở thành phong trào của toàn xã hội. Chỉ thị số 02/2008/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ đã nhấn mạnh vai trò của các cấp, các ngành, đoàn thể, Hội Khuyến học và chính quyền địa phương; đồng thời đề cập việc xây dựng “gia đình hiếu học”, “dòng họ khuyến học” và phát triển các trung tâm học tập cộng đồng.

Lãnh đạo Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy trao học bổng “Học không bao giờ cùng” năm 2026 cho các cán bộ, hội viên Hội Khuyến học tiêu biểu.

Vì vậy, chúng ta cần tiếp tục xây dựng: Gia đình học tập, Dòng họ học tập, Cộng đồng học tập, Đơn vị học tập, và rộng hơn là xã hội học tập. Mỗi gia đình cần trở thành một môi trường khuyến học. Mỗi dòng họ cần quan tâm đến việc học của con cháu. Mỗi cộng đồng cần tạo điều kiện để mọi người được học tập.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đi xa nhưng tư tưởng của Người về khuyến học, khuyến tài vẫn giữ nguyên giá trị trong thời đại ngày nay. Trong thời đại mới, nếu mỗi người dân đều có ý thức tự học; mỗi gia đình quan tâm đến việc học; mỗi dòng họ gìn giữ truyền thống hiếu học; mỗi cộng đồng cùng chăm lo khuyến học, khuyến tài thì chúng ta sẽ tạo dựng được một nguồn lực xã hội rất lớn cho sự phát triển đất nước. 

Đó cũng là cách thiết thực để chúng ta học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, góp phần xây dựng một  nước Việt Nam có trình độ dân trí cao, nguồn nhân lực chất lượng, xã hội học tập và con người phát triển toàn diện, góp sức xây dựng đất nước văn minh, phồn thịnh, hùng cường, “sánh vai với các cường quốc năm châu” như lòng mong ước của Bác Hồ muôn vàn kính yêu.