Từ vụ 5 học sinh đuối nước ở Phú Thọ: Kỹ năng sinh tồn cũng quan trọng không kém kiến thức văn hóa

Đuối nước - hiểm họa nghiêm trọng với trẻ em

Theo báo cáo của Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ, khoảng 15h45 ngày 18/5 vụ tai nạn thương tâm đã xảy ra khiến 5 học sinh của Trường TH&THCS Tứ Yên đã tử vong do đuối nước khi tự ý rủ nhau đi tắm sông tại khu vực ven sông Lô, thôn Yên Kiều.

Đáng chú ý, đây không phải vụ việc cá biệt, chỉ tính từ đầu năm 2026 đến nay, toàn tỉnh Phú Thọ đã xảy ra 6 vụ đuối nước làm 13 học sinh tử vong - cho thấy đuối nước đang trở thành một trong những nguy cơ tai nạn thương tích nghiêm trọng nhất đối với trẻ em, đặc biệt tại các khu vực nông thôn, miền núi có nhiều ao hồ, sông suối nhưng thiếu điều kiện bảo đảm an toàn.

Hiện trường vụ tai nạn đuối nước xảy ra ngày 18/5 trên địa bàn xã Sông Lô khiến 5 học sinh thiệt mạng. Ảnh: Đức Hoàng

Thực tế cho thấy, phần lớn các vụ đuối nước ở trẻ em đều xảy ra ngoài phạm vi trường học, vào thời điểm nghỉ học, nghỉ hè hoặc khi trẻ vui chơi tự phát. Điều đó đồng nghĩa, nếu chỉ trông chờ vào các buổi tuyên truyền trong nhà trường là chưa đủ.

Nhiều năm qua, ngành giáo dục đã triển khai không ít giải pháp như tổ chức ký cam kết phòng chống đuối nước, lồng ghép kỹ năng sống vào hoạt động ngoại khóa, tập huấn sơ cứu ban đầu cho giáo viên… Tuy nhiên, hiệu quả vẫn còn hạn chế khi nhiều học sinh chưa thực sự được trang bị kỹ năng sinh tồn căn bản - không biết cách xử lý khi gặp dòng nước xoáy, không biết nguyên tắc cứu người an toàn hay kỹ năng nổi để tự bảo vệ bản thân.

Trong khi đó, ở nhiều địa phương, việc quản lý trẻ ngoài giờ học vẫn chủ yếu dựa vào gia đình. Nhưng khi cha mẹ bận mưu sinh, thiếu sự giám sát thường xuyên, trẻ rất dễ tụ tập vui chơi tự do tại những khu vực tiềm ẩn nguy hiểm.

Dạy bơi vẫn là “điểm nghẽn”

Một trong những nguyên nhân cốt lõi dẫn tới tình trạng đuối nước kéo dài nhiều năm là việc phổ cập dạy bơi còn rất khó khăn. Tại nhiều xã miền núi, vùng sâu vùng xa, học sinh hầu như không có điều kiện tiếp cận bể bơi đạt chuẩn. Không ít trường học thiếu cơ sở vật chất, thiếu giáo viên chuyên môn và kinh phí tổ chức dạy kỹ năng an toàn dưới nước.

Điều đáng nói, nhiều trẻ sống gần sông suối từ nhỏ nhưng lại học bơi theo kiểu tự phát, không được hướng dẫn kỹ năng an toàn bài bản. Điều này khiến các em dễ chủ quan, đánh giá sai nguy cơ khi xuống nước.

Lãnh đạo UBND tỉnh Phú Thọ thăm viếng gia đình các nạn nhân của vụ đuối nước. Ảnh: Lương Giang

Xuất phát từ những bất cập trên, Sở Giáo dục và Đào tạo Phú Thọ cũng đề xuất việc nghiên cứu đưa chuẩn kỹ năng bơi an toàn và phòng chống đuối nước trở thành tiêu chí đánh giá hoặc ưu tiên trong xét hoàn thành chương trình học, tuyển sinh chuyển cấp.

Nếu được triển khai phù hợp, đây có thể là động lực để xã hội quan tâm hơn tới việc phổ cập kỹ năng sinh tồn cho trẻ em, thay vì xem dạy bơi chỉ là hoạt động ngoại khóa mang tính tự nguyện.

Kỹ năng sinh tồn cũng quan trọng không kém kiến thức văn hóa

Sau mỗi vụ tai nạn thương tâm, câu hỏi về trách nhiệm thường được đặt ra. Tuy nhiên, phòng chống đuối nước trẻ em là vấn đề không thể chỉ giao cho riêng ngành giáo dục.

Nhà trường có thể tuyên truyền, cảnh báo, hướng dẫn kỹ năng. Nhưng việc quản lý học sinh ngoài giờ học cần sự vào cuộc đồng bộ của gia đình, chính quyền địa phương, tổ chức đoàn thể và cả cộng đồng dân cư.

Các địa phương cần rà soát toàn bộ khu vực nguy hiểm để cắm biển cảnh báo, rào chắn, thậm chí tổ chức lực lượng giám sát tại những điểm thường xảy ra tai nạn. Trong dịp hè, cần phát huy vai trò của tổ chức đoàn thanh niên, hội phụ nữ, các câu lạc bộ thiếu nhi trong quản lý và tạo sân chơi an toàn cho trẻ.

Quan trọng hơn, mỗi gia đình cần thay đổi nhận thức rằng kỹ năng sinh tồn cũng quan trọng không kém kiến thức văn hóa. Một đứa trẻ có thể học giỏi, nhưng nếu thiếu kỹ năng tự bảo vệ trong những tình huống nguy hiểm, hậu quả có thể là không thể cứu vãn.

Vụ đuối nước khiến 5 học sinh tử vong ở xã Sông Lô là mất mát quá lớn và không gì có thể bù đắp. Nhưng từ bi kịch ấy, điều cần thiết lúc này không chỉ là những lời cảnh báo sau mỗi vụ việc, mà là hành động thực chất, lâu dài và đồng bộ để mùa hè thật sự là khoảng thời gian ý nghĩa với các em học sinh, và không còn xảy những tai nạn đau lòng.